83% thị trường đám mây nằm trong tay Mỹ: Châu Âu sẽ lấy gì để ‘đấu’ lại Amazon và Google?

Tờ Wall Street Journal (WSJ) cho hay từ những lời đe dọa đầy bất ngờ của chính quyền Tổng thống Donald Trump cho đến nỗi lo bị "rút phích cắm" dữ liệu, châu Âu đang đẩy nhanh kế hoạch chưa từng có: Xây dựng một hệ sinh thái công nghệ nội địa để chấm dứt sự phụ thuộc kéo dài hàng thập kỷ vào các gã khổng lồ Mỹ.

Nỗi ám ảnh

Theo WSJ, nguyên nhân của sự vội vã này không chỉ là những tranh cãi thương mại thông thường. Việc Tổng thống Donald Trump đưa ra những tuyên bố gây sốc về việc kiểm soát Greenland bằng vũ lực đã giáng một đòn mạnh vào lòng tin của các đồng minh.

Đối với các quan chức châu Âu, kịch bản tồi tệ nhất không còn là viễn tưởng: Một sắc lệnh hành pháp từ Nhà Trắng có thể cắt đứt quyền truy cập của khu vực này vào các trung tâm dữ liệu hoặc phần mềm email mà các doanh nghiệp và chính phủ cần để vận hành.

“Khi bạn bắt đầu có những suy nghĩ kiểu này, ngay cả khi chúng chỉ là ý tưởng, bạn phải bắt đầu tính toán: Nó sẽ vận hành thế nào?”, Bernard Liautaud, đối tác điều hành của Balderton Capital, một công ty vốn mạo hiểm tại châu Âu, đặt câu hỏi đầy trăn trở. “Bạn có thể tưởng tượng châu Âu hoạt động mà không có công nghệ Mỹ không? Thật khó để hình dung.”

Tuy nhiên, sự khó khăn không ngăn cản được quyết tâm chính trị. Nghị viện Châu Âu vừa thông qua một nghị quyết về "chủ quyền công nghệ", ủng hộ việc sử dụng các tiêu chí mua sắm công để ưu tiên các sản phẩm châu Âu và đề xuất luật mới để thúc đẩy các nhà cung cấp đám mây nội địa. Những thảo luận về rủi ro an ninh từ công nghệ Mỹ vốn là điều không tưởng chỉ sáu tháng trước thì nay đã trở thành chủ đề công khai trên bàn nghị sự.

Sự phụ thuộc của châu Âu vào Big Tech Mỹ hiện đang ở mức lớn chưa từng có, đặc biệt là trong dịch vụ điện toán đám mây từ Amazon, Google và Microsoft.

Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu IDC, vào năm 2024, khách hàng châu Âu đã chi gần 25 tỷ USD cho các dịch vụ hạ tầng từ 5 công ty đám mây hàng đầu của Mỹ, chiếm tới 83% tổng thị trường tại đây.

“Các công ty lớn của châu Âu nên sử dụng phần mềm châu Âu”, Nicolas Dufourcq, người đứng đầu ngân hàng đầu tư nhà nước Pháp Bpifrance, khẳng định trong một cuộc phỏng vấn truyền hình. “Việc lựa chọn công nghệ kỹ thuật số của Mỹ theo mặc định là quá dễ dàng và phải chấm dứt.”

Dù từng dẫn đầu cuộc cách mạng điện thoại di động với Nokia và Ericsson, châu Âu đã tụt hậu so với Mỹ và Trung Quốc trong kỷ nguyên Internet khi thất bại trong việc tạo ra các gã khổng lồ công nghệ cùng quy mô. Nhiều doanh nghiệp cho rằng nguyên nhân nằm ở văn hóa ngại rủi ro, thị trường phân mảnh và các quy định quản lý quá khắt khe.

"Phòng tuyến" của những gã khổng lồ

Tất nhiên, các "ông lớn" Thung lũng Silicon không dễ dàng từ bỏ miếng bánh béo bở này. Năm 2024, Mỹ đã xuất khẩu hơn 360 tỷ USD dịch vụ kỹ thuật số (bao gồm quảng cáo và công cụ AI) sang châu Âu. Riêng Alphabet (công ty mẹ của Google) đã thu về 29% tổng doanh thu quý 3 từ khu vực châu Âu, Trung Đông và châu Phi.

Để xoa dịu nỗi lo, các công ty Mỹ đang triển khai chiến thuật "bản địa hóa". Microsoft đã mở rộng thỏa thuận với Delos Cloud (một công ty con của SAP) để cung cấp dịch vụ dưới quyền sở hữu và kiểm soát của Đức.

Amazon cũng vừa ra mắt dịch vụ "đám mây chủ quyền" tại châu Âu, được vận hành bởi công dân EU và đặt trụ sở tại Đức. Google thì thiết lập các liên doanh tại Pháp để đảm bảo khách hàng được bảo vệ khỏi các yêu cầu can thiệp từ phía chính phủ Mỹ.

Bất chấp điều đó, Pháp và Đức đang là hai đầu tàu quyết liệt nhất trong nỗ lực tự chủ công nghệ.

Tại Đức, Bộ Kỹ thuật số đang thử nghiệm openDesk, một giải pháp thay thế mã nguồn mở cho Microsoft Office. Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã tổ chức một hội nghị thượng đỉnh về chủ quyền kỹ thuật số với Pháp để thúc đẩy việc nới lỏng các quy tắc công nghệ của EU và ưu tiên mua sắm nội bộ.

Trong khi đó, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang dốc sức hỗ trợ Mistral AI, một trong những nhà phát triển trí tuệ nhân tạo hàng đầu hiếm hoi của châu Âu, nhằm tìm kiếm khách hàng lớn. Tổng thống Emmanuel Macron cũng đang thu hút hàng chục tỷ USD đầu tư vào các trung tâm dữ liệu AI tại Pháp, tận dụng lợi thế điện hạt nhân giá rẻ.

“Mong muốn của chúng tôi rõ ràng là làm mọi thứ có thể để xây dựng các nhà ‘vô địch châu Âu’”, ông Macron khẳng định tại hội nghị thượng đỉnh vừa qua.

Trận chiến cho "chủ quyền công nghệ" của châu Âu mới chỉ bắt đầu. Dù con đường thoát khỏi sự phụ thuộc vào USD và công nghệ Mỹ còn đầy rẫy chông gai, nhưng rõ ràng, ý chí của "Lục địa già" đã chuyển từ tranh luận sang hành động thực tế. Câu hỏi đặt ra hiện nay không còn là "liệu có thể hay không", mà là "mất bao lâu" để châu Âu có thể tự đứng trên đôi chân kỹ thuật số của chính mình.

*Nguồn: WSJ, Fortune, BI