Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) mới đây hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 từ 3,3% xuống còn 3,1%, viện dẫn tác động của xung đột Mỹ-Israel với Iran và việc đóng cửa eo biển Hormuz đối với nền kinh tế thế giới.
Chiến sự làm hư hại cơ sở hạ tầng năng lượng trên khắp vùng Vịnh, trong khi các mặt hàng xuất khẩu quan trọng như dầu, khí đốt, hóa chất và phân bón phần lớn bị mắc kẹt do Iran đóng cửa eo biển và sau đó là sự phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng Iran.
Trong kịch bản xấu nhất, nếu chiến sự kéo dài, IMF cho biết tăng trưởng toàn cầu có thể giảm xuống còn 2,5% vào năm 2026, trong đó các nền kinh tế thu nhập thấp và đang phát triển chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do giá hàng hóa và năng lượng tăng vọt. Ngành vận tải và logistics toàn cầu cũng đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng riêng.
Nhưng mỗi cuộc khủng hoảng kinh tế đều có bên hưởng lợi: dù triển vọng vĩ mô ảm đạm, một số góc của nền kinh tế toàn cầu vẫn phát triển mạnh nhờ sự bất định.
Dưới đây là các ngành đang hoạt động tốt bất chấp - hoặc nhờ - bức tranh kinh tế ngày càng u ám.
Triển vọng kinh tế toàn cầu năm 2026 có thể bị ảnh hưởng lớn nếu xung đột Iran tiếp diễn, song một số ngành lại đang bùng nổ. (Ảnh minh hoạ: AP)
Các ngân hàng đầu tư Phố Wall
Các nhà đầu tư toàn cầu trải qua những biến động mạnh kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai năm ngoái.
Sự biến động gần đây khiến một số nhà đầu tư lo lắng, nhưng lại là lợi ích lớn cho các ngân hàng đầu tư, vốn kiếm được hàng triệu USD từ phí và doanh thu nhờ khối lượng giao dịch tăng vọt, theo Sean Dunlap, giám đốc nghiên cứu cổ phiếu tại Morningstar Research Services.
“Khách hàng muốn tái cơ cấu danh mục nên họ giao dịch thường xuyên”, ông nói với Al Jazeera. “Biên độ chênh lệch thường tăng, điều này làm tăng lợi nhuận cho các trung gian giao dịch như ngân hàng".
Kết quả quý I năm 2026 – công bố tuần này – cho thấy Morgan Stanley báo lãi 5,57 tỷ USD, tăng 29% so với cùng kỳ; Goldman Sachs lãi 5,63 tỷ USD, tăng 19%.
JP Morgan Chase cũng ghi nhận mức tăng lớn, với lợi nhuận quý I đạt 16,49 tỷ USD, tăng 13%. Các ngân hàng đều cho rằng mức giao dịch cao, hoạt động làm thương vụ và “sự tham gia mạnh mẽ của khách hàng” là nguyên nhân khiến lợi nhuận tăng.
Tuy nhiên, Dunlap cảnh báo đà bùng nổ này có thể đảo chiều nếu biến động kéo dài quá lâu, vì nhà đầu tư có thể trở nên thận trọng hơn và ít sẵn sàng vay tiền để giao dịch.
Hàng không vũ trụ và quốc phòng
Ngành hàng không vũ trụ và quốc phòng bùng nổ trong năm nay do các xung đột lớn tại Ukraine, Iran, Sudan, Gaza và Lebanon cùng với việc chi tiêu quốc phòng toàn cầu tăng mạnh.
Khoảng một nửa số quốc gia trên thế giới đã tăng ngân sách quân sự trong 5 năm qua, theo báo cáo IMF tháng 4, đồng nghĩa với việc mua sắm từ drone đến tên lửa nhiều hơn bao giờ hết. Nhu cầu đặc biệt tăng nhanh ở châu Âu, nơi các nước NATO cam kết nâng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035.
Ngành quốc phòng vì thế ghi nhận mức tăng mạnh trên thị trường chứng khoán. Chỉ số MSCI World Aerospace and Defence Index ghi nhận lợi nhuận ròng 32% so với cùng kỳ vào cuối tháng 3.
Chỉ số này vượt xa MSCI World Index – theo dõi 1.300 công ty lớn và vừa trên 23 thị trường – vốn đạt 18,9% trong cùng giai đoạn.
Trí tuệ nhân tạo (AI)
Năm ngoái, UNCTAD dự đoán ngành AI sẽ tăng từ 189 tỷ USD năm 2023 lên 4,8 nghìn tỷ USD vào năm 2033, và chiến sự Iran dường như không làm suy giảm triển vọng này.
“Dù có cú sốc từ chiến sự Iran, chúng tôi vẫn thấy sự bền bỉ ở nhiều lĩnh vực như AI và năng lượng tái tạo", Nick Marro từ Economist Intelligence Unit cho biết.
Một chỉ số của sự bùng nổ AI là khối lượng lớn chip bán dẫn vẫn được xuất khẩu từ Đông Á. Đứng đầu là Đài Loan (Trung Quốc), ghi nhận xuất khẩu hàng hóa kỷ lục 80,2 tỷ USD trong tháng 3, tăng 61,8% so với cùng kỳ.
Sự tăng trưởng chủ yếu đến từ xuất khẩu sang Mỹ, tăng 124%.
TSMC - nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới - báo lãi ròng 572,8 tỷ Đài tệ (18,1 tỷ USD) trong ba tháng đầu năm 2026, tăng 58%.
Một chỉ số khác là IPO cũng cho thấy sự tự tin của ngành, với các công ty như Anthropic và OpenAI dự định lên sàn năm nay.
Chiến sự Iran làm nổi bật nhu cầu chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch không chỉ vì môi trường mà còn vì an ninh năng lượng. (Ảnh minh hoạ: AP)
Năng lượng tái tạo
Chiến sự Iran làm nổi bật nhu cầu chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch không chỉ vì môi trường mà còn vì an ninh năng lượng. Đây là cú sốc năng lượng lớn thứ ba trong thập kỷ, sau đại dịch COVID-19 và chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022.
Xung đột đã “thúc đẩy” năng lượng tái tạo do nhu cầu cấp bách phải đa dạng hóa nguồn năng lượng, theo Marro.
Ngay cả trước chiến sự, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ghi nhận các chính phủ tăng đầu tư vào năng lượng tái tạo vì lý do địa chính trị.
Theo báo cáo tháng này của IEA: “150 quốc gia có chính sách thúc đẩy năng lượng tái tạo và hạt nhân, 130 quốc gia có chính sách hiệu quả năng lượng và điện khí hóa, và 32 quốc gia có chính sách tăng cường chuỗi cung ứng và đa dạng hóa khoáng sản quan trọng và công nghệ năng lượng sạch".
Chiến sự Iran cũng thúc đẩy làn sóng chính sách mới ở châu Á, khu vực thường mua 80–90% dầu khí đi qua Eo biển Hormuz. Từ khi eo biển bị đóng, khu vực này gặp khó khăn trong việc tìm nguồn năng lượng thay thế, buộc chính phủ phải áp dụng các biện pháp khẩn cấp như phân phối nhiên liệu và áp giá trần.
Hàn Quốc, Thái Lan, Ấn Độ, Campuchia, Indonesia, Philippines công bố nhiều biện pháp, từ ưu đãi thuế cho điện mặt trời hộ gia đình đến triển khai dự án năng lượng tái tạo mới và thậm chí khởi động lại nhà máy điện hạt nhân.
Làn sóng chính sách này có lợi cho ngành năng lượng tái tạo. Chỉ số S&P Global Clean Energy Transition Index – theo dõi 100 công ty năng lượng sạch – tăng 70,92% so với cùng kỳ.