Campuchia định đổi tên quốc lộ thành ‘đại lộ Donald Trump’: Quốc gia Đông Nam Á đang tính toán gì?

Trong nhiều thập kỷ qua, Campuchia thể hiện sự tôn trọng đối với những người đóng góp quan trọng nhất của mình bằng cách đặt tên các tuyến đường chính theo tên các nhà lãnh đạo Trung Quốc. Đại lộ Mao Trạch Đông đã có mặt trên bản đồ được 60 năm, trong khi Đại lộ Tập Cận Bình được khánh thành vào năm 2024.

Giờ đây, Campuchia đang xem xét đổi tên Quốc lộ 4, tuyến đường cao tốc dài 225km nối thủ đô Phnom Penh với thành phố cảng Sihanoukville, theo tên Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuyến đường này được xây dựng bằng nguồn vốn của Mỹ. Đây được coi là trong những dấu hiệu mạnh mẽ nhất cho thấy ý định xây dựng mối quan hệ ấm áp hơn với Washington, tờ Financial Times nhận định.

Lo ngại trước thuế quan của Mỹ và xung đột biên giới với nước láng giềng Thái Lan, Campuchia đang tìm cách hàn gắn mối quan hệ vốn đã căng thẳng do ảnh hưởng chi phối của Trung Quốc tại quốc gia Đông Nam Á này. Những nỗ lực của Campuchia cho thấy các quốc gia nhỏ hơn đang cố gắng định vị lại vị thế của mình như thế nào khi tổng thống Mỹ phá vỡ trật tự thương mại toàn cầu và châm ngòi căng thẳng với Trung Quốc.

Campuchia từ lâu đã bị Mỹ xem là một trường hợp “khó” khi Washington tìm cách hạn chế ảnh hưởng kinh tế và chiến lược của Bắc Kinh trong khu vực. Mỹ nghi ngờ Campuchia cho phép Trung Quốc đặt căn cứ hải quân tại Ream, một vị trí chiến lược ở Vịnh Thái Lan. Cả Campuchia và Trung Quốc đều phủ nhận việc lực lượng hải quân Bắc Kinh sử dụng căn cứ này.

Nhưng Washington đã nhìn thấy cơ hội khi ông Hun Sen chuyển giao chức thủ tướng cho con trai mình là Hun Manet vào năm 2023.

Tốt nghiệp Học viện Quân sự West Point và là một nhà kinh tế học được đào tạo tại Anh, Thủ tướng Hun Manet đã tiếp xúc với phương Tây hơn hẳn cha mình. Trong những tuần gần đây, Mỹ đã dỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí đối với Campuchia được áp đặt từ năm 2021 và đồng ý nối lại các cuộc tập trận quân sự chung đã bị đình chỉ gần một thập kỷ trước.

“Có những tư duy mới ở Washington DC… và Thủ tướng Hun Manet hiểu tầm quan trọng của Mỹ trong bối cảnh khu vực,” ông Pou Sothirak, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Khu vực Campuchia và cựu đại sứ Phnom Penh tại Nhật Bản, nói.

Thuế quan do của ông Trump đã tạo thêm động lực cho Campuchia thu hút sự ủng hộ của Mỹ – thị trường tiêu thụ 40% hàng xuất khẩu của Phnom Penh. Campuchia là nhà cung cấp hàng may mặc và giày dép hàng đầu cho các thương hiệu Mỹ như Nike. Ban đầu, ông Trump đe dọa áp thuế 49% đối với Campuchia vào tháng 4, sau đó hạ xuống còn 19%.

Khi cuộc tranh chấp biên giới âm ỉ kéo dài với Thái Lan bùng nổ thành xung đột vũ trang vào tháng 7, ông Trump đã can thiệp và đàm phán một thỏa thuận hòa bình, đồng thời đe dọa áp thuế cao hơn.

Sau khi xung đột bùng phát trở lại, 2 bên đã nhất trí ngừng bắn và các bộ trưởng từ cả 2 phía đã gặp nhau vào tuần trước tại Trung Quốc. Bắc Kinh cam kết sẽ “cung cấp mọi sự hỗ trợ và giúp đỡ cần thiết”.

Tuy nhiên, việc duy trì mối quan hệ này có thể sẽ gặp nhiều khó khăn đối với Campuchia . Trung Quốc hiện là nhà đầu tư, chủ nợ song phương và đối tác thương mại lớn nhất của Campuchia .

Trong 11 tháng đầu năm 2025, Trung Quốc chiếm gần 53% tổng vốn đầu tư 9,5 tỷ USD vào Campuchia , trong khi Mỹ chỉ chiếm 0,44%.

Từ năm 1998, Bắc Kinh đã tài trợ các công trình đường sá, sân bay, bệnh viện và các cơ sở hạ tầng khác tại Campuchia . Chỉ trong hơn một thập kỷ, thủ đô Phnom Penh và một số thành phố khác mang diện mạo mới với khả năng kết nối được cải thiện thông qua nguồn vốn của Trung Quốc.

Ngay cả những ngành xuất khẩu quan trọng nhất của đất nước cũng bị chi phối bởi các nhà đầu tư Trung Quốc. Hơn 60% thành viên của Hiệp hội May mặc, Giày dép và Hàng du lịch ở Campuchia đến từ Trung Quốc.

“Trung Quốc là một đồng minh tài chính tuyệt vời của Campuchia . Họ đã giúp xây dựng đất nước”, Anthony Galliano, giám đốc điều hành tập đoàn Cambodian Investment Management và phó chủ tịch Phòng Thương mại Mỹ tại Campuchia , cho biết. “Phải công nhận rằng Trung Quốc đã đầu tư rất nhiều vào quốc gia này, trong khi Mỹ thì không”, ông nói.

Ông Galliano nói thêm rằng Campuchia phải tìm cách cân bằng một cách khéo léo giữa Mỹ và Trung Quốc. “Họ cần cả thị trường xuất khẩu lớn nhất và nhà đầu tư FDI lớn nhất… bởi vì 2 yếu tố này ảnh hưởng lẫn nhau. Nếu thị trường xuất khẩu biến mất, nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ giảm và đầu tư FDI vào các nhà máy cũng sẽ giảm”.

Tham khảo: FT