Cẩn trọng với xe máy điện trôi nổi

Trước đây, xe máy điện, xe đạp điện ở Việt Nam chủ yếu đến từ Trung Quốc, phần lớn không rõ nguồn gốc và chất lượng thấp. Sự xuất hiện và lớn mạnh của các hãng sản xuất trong nước, cùng mức giá giảm đáng kể, từng khiến dòng hàng này chững lại. Tuy nhiên, việc TP Hà Nội và TP HCM đang có kế hoạch hạn chế xe máy xăng đã khiến sức mua xe điện tăng mạnh, mở đường cho xe trôi nổi quay trở lại.

Xe máy điện trôi nổi ăn theo cơn sốt chuyển đổi phương tiện xanh

Mới đây, cơ quan chức năng kiểm tra 3 cửa hàng tại TP Hà Nội, phát hiện hàng chục xe máy điện nhãn hiệu Nijia và nhiều thương hiệu khác có dấu hiệu giả mạo. Đại diện Công ty TNHH Nijia Việt Nam xác nhận các xe này không phải sản phẩm do công ty sản xuất hoặc phân phối.

Kết quả điều tra của cơ quan công an cho thấy trong suốt nhiều tháng, một nhóm tội phạm đã thu thập dữ liệu xe chính hãng rồi tiến hành lắp ráp xe giả tại Bắc Ninh (cũ) với hơn 100 chiếc, trị giá hơn 1 tỉ đồng. 

Số xe này được hợp thức hóa bằng giấy tờ giả - từ hóa đơn, phiếu kiểm định đến chứng nhận xuất xứ - trước khi bán cho nhiều cửa hàng ở TP Hà Nội. Xe được làm nhái nhìn gần như không khác gì hàng thật và được bán với giá rẻ hơn khoảng 4 triệu đồng/chiếc.

Trước đó, lực lượng quản lý thị trường từng ra quân tại nhiều tỉnh - thành, kiểm tra hàng trăm cửa hàng và phát hiện số lượng lớn xe điện trôi nổi. Nhiều mẫu xe nhập từ Trung Quốc, không qua kiểm định, không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, được rao bán tràn lan trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử với giá chỉ 6 - 10 triệu đồng/chiếc, dễ dàng đánh trúng tâm lý "ham rẻ" của khách hàng. Thực tế, phần lớn các sản phẩm này không có giấy chứng nhận chất lượng, không bảo hành, linh kiện như pin, sạc, động cơ đều sơ sài, nhanh hỏng, dễ gây cháy nổ, mất phanh hoặc chập điện.

Ông Hoàng Anh Tú, một nhà kinh doanh xe máy tại TP HCM, cho rằng chính việc quản lý lỏng lẻo với xe điện vận tốc thấp, vốn không phải đăng ký biển số, đã tạo điều kiện cho hàng trôi nổi len lỏi. Nhiều xe được "lách luật" dưới dạng xe đạp điện hoặc xe máy dưới chuẩn đăng kiểm nhưng thực tế có thể chạy tới 50 - 60 km/giờ, gây nguy cơ tai nạn cao.

Theo cơ quan chức năng, tình trạng này diễn biến phức tạp, là nguyên nhân tiềm ẩn của nhiều vụ cháy nổ xe điện trong thời gian qua. Không ít vụ cháy xe điện bắt nguồn từ pin tái chế hoặc chì - axít rẻ tiền, bộ sạc và dây điện không đạt chuẩn, thiếu tính năng bảo vệ quá nhiệt, quá tải. Đặc biệt nguy hiểm khi người dùng sạc xe trong nhà, chung cư hoặc khu dân cư. Ngoài ra, pin nhanh chai, bộ điều khiển dễ hỏng, phanh kém hiệu quả khiến việc vận hành tiềm ẩn rủi ro lớn.

Xe máy điện trôi nổi giả xe đạp điện để đối phó

Sự hoành hành của xe trôi nổi tạo sức ép không nhỏ lên các hãng xe chính hãng . Những doanh nghiệp đầu tư bài bản về nghiên cứu, sản xuất và bảo hành đang bị cạnh tranh bởi sản phẩm giá rẻ nhưng chất lượng thấp, khiến thị trường bị méo mó và làm giảm niềm tin của người tiêu dùng đối với xe điện nói chung.

Ông Nguyễn Đình Tùng, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Xe máy Hà Thành (TP HCM), cho biết thị trường phía Nam cũng xuất hiện nhiều xe điện trôi nổi từ Trung Quốc, chiếm gần 50% nguồn cung ở một số khu vực, đặc biệt là tại ngoại thành và các tỉnh. Mức giá phổ biến chỉ 5 - 6 triệu đồng/chiếc, loại đắt hơn khoảng 9 - 10 triệu đồng nhưng loại xe này dễ gặp sự cố như cháy nổ, hỏng bình, chết IC, động cơ vào nước, tay thắng và công tắc trục trặc. Nhiều cửa hàng mới mở chỉ bán xe điện trôi nổi, không có bất kỳ giấy tờ gì liên quan nguồn gốc hay kiểm định, chủ yếu nhờ giá rẻ, lãi cao. "Nhiều người từng tìm đến cửa hàng tôi, chào mời bán xe điện nhưng khi hỏi về giấy tờ liên quan, họ nói thẳng là không có" - ông Tùng kể.

Tương tự, ông Hoàng Mạnh Tân, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Sơn Hà, cũng than phiền xe trôi nổi lâu nay khiến các thương hiệu trong nước "mệt mỏi" chống đỡ. Thậm chí, một số cửa hàng của Sơn Hà bị trà trộn hàng trôi nổi, gây ảnh hưởng uy tín. Việc hạn chế xe máy xăng tại thành phố lớn lại vô tình mở đường cho xe trôi nổi tiếp cận người tiêu dùng dễ dàng hơn.

Ông Tân tiết lộ nguồn cung trôi nổi, còn gồm cả xe "dạt", tức hàng tồn kho ở Trung Quốc do lỗi chất lượng, được đưa về Việt Nam bán giá rẻ. Ở nhiều khu vực, loại xe này chiếm 30% - 50% thị trường. Hệ quả là doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc gặp khó, có nguy cơ thua lỗ. Nếu doanh nghiệp cũng chạy đua bằng cách hạ chất lượng để cạnh tranh, thị trường sẽ rơi vào hỗn loạn với sản phẩm kém chất lượng tràn lan.

Không dừng ở đó, người kinh doanh xe máy điện trôi nổi còn tìm cách đối phó cơ quan chức năng bằng cách gắn bàn đạp để được xếp vào loại xe đạp điện để khỏi phải đăng ký. Thậm chí, có xe được thiết kế 2 nguồn điện, 2 ổ cắm khác nhau: một cho vận tốc tối đa 45 km/giờ, một giới hạn 25 km/giờ. Khi bị kiểm tra, chỉ cần đổi ổ cắm là biến thành xe "đúng chuẩn" để né phạt.