Chưa bao giờ thế giới 'khát' phân bón đến thế: Phân chuồng, chất thải sinh hoạt rắn của người cũng thành hàng hot được săn lùng

Thị trường phân chuồng – từ lợn, ngựa, gia súc, thậm chí cả con người chưa bao giờ hết nóng vì tình trạng thiếu phân bón hoá học trên toàn cầu.

Andrew Whitelaw – nhà phân tích ngũ cốc tại Thomas Alder Markets – điều hành một trạng trại lợn ở Australia. Anh cho biết chất thải động vật tại trang trại của anh đã được bán sạch sẽ khi nông dân săn lùng các lựa chọn thay thế cho phân bón gốc phốt phát và ni tơ để tăng năng suất cây trồng.

"Chúng tôi không còn bất cứ thứ gì", anh nói. "Trong một năm bình thường, bạn có thể nhận một vài cuộc điện thoại mỗi năm, chứ không phải một vài cuộc mỗi tuần".

Giá phân bón tổng hợp, phụ thuộc vào khí đốt tự nhiên và than làm nhiên liệu thô, đã tăng vọt trong bối cảnh thiếu hụt năng lượng và các hạn chế xuất khẩu của Nga, Trung Quốc. Điều này làm tăng thêm thách thức với chuỗi cung ứng nông nghiệp trong thời điểm chi phí lượng thực toàn cầu gần đạt mức cao kỷ lục còn người nông dân tranh giành phân bón để tránh thiệt hại cho năng suất cây trồng toàn cầu.

Chỉ số giá phân bón Bắc Mỹ Green Markets dao động quanh mức cao nhất mọi thời đại: 1.072,87 USD/tấn thiếu. Tại Trung Quốc, ure giao ngay đã tăng hơn 200% trong năm nay.

Nhu cầu về phân bón tăng cao trên toàn cầu. Ở Iowa (Mỹ), phân bón được bán với giá 40-70 USD/tấn thiếu, tăng khoảng 10 USD so với 1 năm trước và là mức cao nhất kể từ năm 2012, theo Daniel Anderson – Phó giáo sự tại Đại học Iowa.

Vị chuyên gia về phân bón này cho biết phân chuồng chủ yếu được bán tại các chợ địa phương và các xe tải chở phân không được phép đi xa hơn 50 dặm (80 km). Khi giá cây trồng, phân bón và phân chuồng tăng cao kỷ lục, nhiều nông dân đã đưa các động vật như lợn, gia súc vào nuôi, một phần để lấy phân. Khi giá phân bón tăng cao như hiện nay, lựa chọn đó một lần nữa xuất hiện trong tâm trí của họ.

"Cơn điên" giá phân bón toàn cầu trong giai đoạn 2020-2021.

Tại bang Queensland của Úc, Brian Mclean, Tổng giám đốc một công ty phân bón hữu cơ cho biết doanh số bán phân hữu cơ trộn phân gia cầm của ông đang tăng cao. Chỉ trong vài tháng qua, công ty của ông đã bán khoảng 15.000 tấn phân loại này, so với chỉ khoảng 2.000 tấn cùng thời điểm năm ngoái.

Ở Anh, người nông dân không chỉ tranh giành phân hữu cơ, nhiều người thậm chí còn cố gắng lấy bùn thải qua xử lý có chứa phân người hoặc chất thải rắn sinh học. David Butler, người có các trang trại lúa mì, yến mạch và đậu Hà Lan ở Wiltshire (tây nam nước Anh) thường dựa vào đàn bò của mình để lấy phân cho cây trồng. Butler cho biết ông vẫn cần một lượng lớn phân bón tổng hợp nhưng việc sử dụng phân chuồng sẽ giúp các trang trại của ông giảm bớt áp lực chi phí. Vì chất thải chăn nuôi từ trang trại không đủ, ông đã mua chất thải rắn sinh học từ công ty Thames Water – công ty tạo ra hơn 750.000 mét khối bùn mỗi năm cho nông dân trên khắp vùng đông nam nước Anh.

Ở Mỹ, chất thải rắn sinh học được Cơ quan Bảo vệ Môi trường quản lý trong khi ở châu Âu, chất thải rắn sinh học đã được sử dụng từ năm 1086.

Alexis Maxwell, nhà phân tích của Bloomberg cho biết mặc dù phân chuồng là sự thay thế giá rẻ cho phân bón tổng hợp nhưng nó kém hiệu quả với những người đã quen với các sản phẩm phân bón truyền thống. Ví dụ, một tấn phân bón diamoni photphat có hàm lượng ni tơ cao gấp 6 lần và phân lân cao gấp 15 lần phân chuồng.

Phân bón thương mại, được phát minh hơn một thế kỷ trước, là một trong những công nghệ được ghi nhận để nâng cao năng suất cây trồng, nuôi sống hàng tỷ người trên hành tinh.

Nhưng ngay từ trước khi giá phân bón hoá học bắt đầu tăng cao, các sản phẩm hữu cơ đã được chú ý nhiều hơn khi những người ủng hộ lập luận rằng các chất hoá học mạnh trong phân bón thương mại có thể tạo ra tác động ăn mòn đối với đất. Trong khi đó, phân xanh và kỹ thuật ủ phân có thể tăng cường chất dinh dưỡng cho cây trồng cũng như cải thiện chất lượng đất.

Mclean, người bán phân bón hữu cơ ở Queensland cho biết giá phân bón tăng đột biến gần đây có thể khiến nhiều nông dân nghĩ đến phương án chuyển đổi lâu dài. "Giờ đây, họ đã nhận ra sử dụng các sản phẩm hữu cơ cũng rất tốt. Họ sẽ sử dụng lâu dài trong các kế hoạch tương lai của mình".

Tham khảo: Bloomberg