Chuyên gia: Thiếu cung, vẫn phải tính tới nhập khẩu vàng

Theo tìm hiểu của PV, Ngân hàng Nhà nước dự kiến sẽ tổ chức đấu thầu vàng trong ngày hôm nay 17/4. Nói về động thái này, TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV cho biết, đấu thầu vàng không phải là chuyện mới. Năm 2013, Ngân hàng Nhà nước đã tổ chức 76 phiên đấu thầu vàng, cung ứng gần 70 tấn vàng ra thị trường. Như vậy, với dự kiến được đưa ra, Ngân hàng Nhà nước sẽ thức hiện đấu thầu vàng trở lại sau 11 năm tạm dừng nghiệp vụ này.

Cũng theo ông Lực, Ngân hàng Nhà nước cũng đang cho vận hành nghiệp vụ này trở lại nhằm tăng tính công khai, minh bạch và tăng nguồn cung vàng trong nền kinh tế Việt Nam. Qua đó, giảm chênh lệch giữa trong nước và quốc tế cũng như chênh lệch giữa giá vàng SJC với giá vàng của các thương hiệu khác.

Thực tế, giá vàng miếng SJC và giá vàng thế giới trong thời gian qua luôn duy trì mức "vênh" lớn, có thời điểm lên tới 20 triệu đồng/lượng. Hiện tại, dù đã kéo giảm, song mức chênh lệch vẫn lên tới gần 10 triệu đồng/lượng – cao hơn nhiều so với mức chênh lệch 3 triệu đồng/lượng – mức "chấp nhận được" theo đánh giá của Phó Chủ tịch Hiệp hội Vàng Việt Nam Đinh Nho Bảng.

Dù vậy, TS Cấn Văn Lực cho rằng, cơ quan quản lý vẫn phải cho phép nhập khẩu một lượng vàng nhất định. Bởi, nguồn vàng sản xuất trong nước không nhiều. Tuy nhiên, khối lượng nhập khẩu là bao nhiêu thì các cơ quan quản lý và các bộ ngành có liên quan sẽ phải tính toán để phù hợp với thời điểm hiện tại.

"Phải làm sao vừa kiểm soát cung cầu, vừa đảm bảo dự trữ ngoại hối của Việt Nam, qua đó góp vào ổn định tỷ giá, kinh tế vĩ mô", ông Lực nói.

Theo dự đoán của chuyên gia này, Ngân hàng Nhà nước đã có các phương án can thiệp thị trường vàng, vấn đề còn lại chỉ là triển khai thực hiện. Với các giải pháp can thiệp thời gian tới, thị trường vàng sẽ dần ổn định.

Đấu thầu vàng hiện nay có nhiều điểm khác với bối cảnh năm 2013. Cụ thể, thời điểm đó, tình hình vàng hóa nền kinh tế diễn ra khá cao do Ngân hàng Nhà nước cho phép vay mượn bằng vàng, tức là các ngân hàng có thể huy động, thanh toán và cho vay bằng vàng.

Sau đó, Nghị định 24/2021/NĐ-CP ra đời và đã cơ bản hoàn thành sứ mệnh chống vàng hoá. Tuy nhiên, đến nay vẫn có một vấn đề chưa giải quyết được là quan hệ cung cầu chưa cân bằng. Chính vì vậy, Thủ tướng đã chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước cần phải sớm lấy lại cân bằng giữa quan hệ cung cầu về vàng và thu hẹp chênh lệch giá giữa vàng trong nước và vàng thế giới.

Liên quan tới đấu thầu vàng, TS. Lê Xuân Nghĩa, chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, đấu thầu vàng miếng có thể tạo ra tâm lý yên tâm ngắn hạn cho nhà đầu tư, song giải pháp căn cơ nhất, dài hạn nhất, đúng thông lệ quốc tế nhất là cho phép xuất nhập khẩu vàng tự do và áp dụng chính sách thuế phù hợp.

"Phải lưu ý rằng, trên thế giới còn mỗi Việt Nam là ngân hàng trung ương độc quyền xuất nhập khẩu vàng miếng. Hiện nay, vàng miếng SJC không chênh lệch các thương hiệu vàng miếng khác về chất lượng, song giá cả lại chênh lệch rất lớn là vô lý. Cần trả lại thương hiệu SJC cho doanh nghiệp để họ kinh doanh bình đẳng như các doanh nghiệp khác", ông Nghĩa kiến nghị.

Cũng có chuyên gia cũng đề xuất, Ngân hàng Nhà nước có thể cân nhắc nhập thêm vàng, để tạo cung cho các phiên đấu thầu. Lượng vàng nhập về có thể giới hạn ở 10-15% thặng dư cán cân thanh toán, để không gây tác động tới tỷ giá.

Trước đó, Hiệp hội kinh doanh Vàng Việt Nam cũng đã có đề xuất, trước khi ban hành Nghị định mới thay Nghị định 24, Thủ Tướng, Phó Thủ Tướng, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xem xét cho cấp giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cho các doanh nghiệp.

Theo kiến nghị của Hiệp hội, trước mắt cho phép 3 doanh nghiệp (PNJ, SJC, DOJI) được nhập 1,5 tấn vàng/năm (mỗi doanh nghiệp nhập 500 kg vàng/năm). Các doanh nghiệp sẽ không nhập cùng lúc tất cả 1,5 tấn vàng mà sẽ chia làm nhiều lần nhập, tùy theo quyết định của Ngân hàng Nhà nước (NHNN).

Việc đưa ra con số 1,5 tấn, theo Hiệp hội kinh doanh vàng Việt Nam là không lớn, phù hợp với thị trường, bởi nhu cầu vàng nữ trang trong nước lên tới 20 tấn. Đại diện Hiệp hội kinh doanh Vàng Việt Nam còn cho biết, nhập khẩu vàng sẽ giúp thị trường phong phú hơn. Khi đó, giá vàng trong nước sẽ giảm, chênh lệch giá vàng trong nước - quốc tế được rút ngắn lại. Như vậy, người dân được hưởng lợi và thị trường vàng sẽ bình ổn.