Cục diện ngành thép: VinMetal xuất hiện, Hòa Phát đối mặt áp lực lớn?

Hai động lực mới thay đổi thị trường thép Việt

Thị trường thép Việt Nam đang chứng kiến hai chuyển động quan trọng cùng lúc, đủ để phá vỡ trạng thái hiện tại. Một là sự trở lại của Pomina - doanh nghiệp từng dẫn đầu thép xây dựng khi chiếm tới 30% thị phần. Hai là sự xuất hiện của VinMetal , cái tên mới nhưng vô cùng đáng gờm với nguồn lực đủ lớn để tái định hình toàn ngành.

Với Pomina, cú bắt tay với Vingroup đã tạo ra bước ngoặt mang tính sống còn khi giúp doanh nghiệp này nhận khoản vay vốn lưu động trong 2 năm với lãi suất 0%. Đồng thời, Pomina được chọn là nhà cung cấp ưu tiên cho toàn bộ hệ sinh thái của Vingroup.

Thị trường chứng khoán đã phản ứng gần như tức thì với liên tục các phiên tăng kịch trần của cổ phiếu POM (Pomina). Nếu tính trong khoảng chưa đầy hai tháng, thị giá POM đã tăng từ vùng quanh 2.000 đồng/cổ phiếu lên khoảng 5.500 đồng/cổ phiếu, tương đương mức tăng xấp xỉ 175%.

Giới phân tích cho rằng, đà tăng mạnh của cổ phiếu POM đang phản ánh đúng những thay đổi mang tính nền tảng của Pomina. Trước hết, gói hỗ trợ tài chính với lãi suất 0% từ Vingroup giúp Pomina giải tỏa ngay áp lực chi phí lãi vay - yếu tố từng “ăn mòn” hàng tỉ đồng mỗi năm, từ đó đưa nhà máy trở lại trạng thái vận hành công suất cao. Và quan trọng hơn, Pomina lần đầu tiên có được đầu ra ổn định và dài hạn, đó là hệ sinh thái khổng lồ của Vingroup, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường tự do nhiều biến động.

“Pomina sẽ vận hành lại 100% công suất, từ đó sớm đạt điểm hòa vốn hoặc có lãi mà không cần tăng giá bán sản phẩm”, ông Nguyễn Duy Khánh, Founder Công ty tư vấn đầu tư FIG, tin tưởng.

Song song với sự trở lại của Pomina là sự xuất hiện của VinMetal - nhân tố được giới quan sát đánh giá có tác động sâu rộng hơn. Việc Vingroup chính thức khởi động dự án Nhà máy sản xuất thép VinMetal tại Vũng Áng với công suất tới 20 triệu tấn/năm, hứa hẹn sẽ giải cơn khát nguồn cung thép quy mô lớn, ổn định và dài hạn cho thị trường trong nước.

Quan trọng hơn, VinMetal hứa hẹn mang tới một cấu trúc cung mới cho ngành thép , đó là những sản phẩm chất lượng cao như thép cán nóng, thép cường độ cao, thép hợp kim đặc chủng - các sản phẩm giữ vai trò nền tảng cho ngành công nghiệp hiện đại. Đây là khoảng trống lớn của thị trường thép Việt Nam trong nhiều năm, khi phần lớn nhu cầu thép chất lượng cao vẫn phải phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, đặc biệt từ Trung Quốc.

Theo các chuyên gia, việc chủ động được nguồn thép chất lượng cao trong nước mang ý nghĩa chiến lược, trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển các ngành như ô tô điện, hạ tầng giao thông quy mô lớn, đường sắt tốc độ cao - những lĩnh vực đòi hỏi tiêu chuẩn vật liệu khắt khe.

Chịu áp lực kép, Hòa Phát có giữ được vị trí?

Khi Pomina quay trở lại đường đua và VinMetal chính thức vào cuộc, thị trường thép Việt Nam được dự báo sẽ sớm bước vào giai đoạn xoay trục cạnh tranh, nơi những doanh nghiệp đang chiếm thị phần lớn như Hòa Phát sẽ phải đối mặt với áp lực chưa từng có.

Ở phân khúc thép xây dựng, sự hồi sinh của Pomina đồng nghĩa với việc miếng bánh thị phần sẽ không còn “độc diễn” của Hòa Phát. Pomina vốn sở hữu hệ thống nhà máy, mạng lưới phân phối và thương hiệu đã được khẳng định trong nhiều năm. Khi các rào cản tài chính được tháo gỡ và công suất được khôi phục, doanh nghiệp này hoàn toàn có thể nhanh chóng giành lại thị phần, đặc biệt tại khu vực phía Nam - nơi từng là “sân nhà” của Pomina.

Áp lực với các doanh nghiệp như Hòa Phát không chỉ đến từ thép xây dựng mà còn từ thép chất lượng cao của VinMetal . Đây là phân khúc Hòa Phát đang hướng tới trong một vài năm trở lại đây. Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, sự xuất hiện của VinMetal sẽ khiến kế hoạch của Hòa Phát gặp nhiều rủi ro.

Chuyên gia nghiên cứu thị trường Lê Thanh An chỉ ra lợi thế khủng của VinMetal không chỉ bởi nhà máy có tổng công suất lên tới 20 triệu tấn/năm mà còn ở cách đầu tư bài bản với công nghệ hiện đại bậc nhất.

“Cách đầu tư của Vingroup luôn bài bản, gốc rễ với công nghệ hiện đại nhất. VinFast từng được xây dựng từ con số 0 nhưng nhanh chóng trở thành số 1 tại Việt Nam. VinMetal cũng có nhiều cơ hội như vậy”, ông An nói.

Đặc biệt, VinMetal có sẵn hệ sinh thái tiêu thụ nội bộ, từ sản xuất ô tô, phát triển hạ tầng, đến các dự án đô thị, giao thông quy mô lớn, khiến cuộc cạnh tranh không còn thuần túy là bán thép ra thị trường tự do. Ông Nguyễn Duy Khánh cho rằng, khi nguồn cung được “xếp chỗ” trong chuỗi giá trị khép kín, VinMetal sẽ không cần “tự bơi” để kiếm đầu ra - điều kiện rất khó có doanh nghiệp nào trên thị trường có thể so kè.

Đáng nói, năng lực của VinMetal không chỉ nằm ở công suất, số lượng, mà còn ở tiêu chuẩn xanh. Ông Khánh tin tưởng rằng, với nhà máy ứng dụng công nghệ mới và nguồn năng lượng tái tạo, VinMetal có thể tạo ra chuỗi cung ứng “net-zero” từ đầu vào đến sản phẩm cuối cùng. Đây sẽ là cơ hội để VinMetal chiếm lĩnh thị trường khi các yêu cầu về phát thải và truy xuất nguồn gốc ngày càng chặt chẽ.

Giới phân tích dự đoán, khi VinMetal vận hành đúng tiến độ và Pomina duy trì được nhịp phục hồi, trật tự thị trường thép Việt Nam sẽ khó giữ nguyên như hiện tại. Hòa Phát, doanh nghiệp dẫn đầu về thị phần, sẽ phải đối mặt với gọng kìm từ hai phía: một bên là Pomina ở mảng thép xây dựng, bên kia là VinMetal tiến công vào phân khúc thép cao cấp.

Thay vì cuộc chơi quen thuộc dựa trên sản lượng và giá bán, ngành thép Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới, nơi nguồn lực tài chính, hệ sinh thái đầu ra và tầm nhìn dài hạn sẽ quyết định vị thế. Trong bức tranh đó, những doanh nghiệp như VinMetal rõ ràng nắm giữ lợi thế lớn cả về ngắn hạn và dài hạn. Ngược lại, sức ép khổng lồ có thể sẽ buộc “người chơi cũ” phải nhường sân.