Đề xuất hoãn áp thuế TTĐB với bia, rượu, nước ngọt trong 2 - 3 năm tới

Lý giải cho đề xuất này, GS.TSKH Nguyễn Mại, Chủ tịch VAFIE, nêu thực trạng sức khỏe yếu một cách đáng quan ngại của khu vực doanh nghiệp, dù tăng trưởng GDP năm 2024 đạt trên 7%. “ Đây là vấn đề cần được bàn thảo để có giải pháp thích hợp cho năm 2025 mới bảo đảm định hướng tăng GDP 8% trở lên của năm nay và hai con số của những năm tiếp theo ”, ông Mại nói.

Theo đó, GS Nguyễn Mại dẫn thống kê chính thức cho thấy, năm 2024 có 121.898 doanh nghiệp mới thành lập mới, tăng 20,1%, trong đó 102.575 doanh nghiệp có vốn đăng ký dưới 10 tỷ đồng (cho thấy quy mô quá nhỏ), chiếm 92,6%, tăng 6,9% so với cùng kỳ năm 2023. Có 57.312 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động nhưng cũng có đến 17.353 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể và 38.680 doanh nghiệp chờ làm thủ tục giải thể, tăng mạnh so với năm 2023.

Trong khi đó, thu ngân sách năm 2024 ước đạt 2,025 triệu tỷ đồng, vượt 19,1% so dự toán (324,4 nghìn tỷ đồng), tăng 15,5% so với năm 2023. Năm 2025, Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 8% trở lên. “ Lấy gì để tăng trưởng nếu không giải cứu doanh nghiệp?” ông Mại đặt câu hỏi.

Vì thế theo ông, cần phải tính toán kỹ hơn về các khoản thu ngân sách, hài hòa giữa lợi ích Nhà nước và lợi ích doanh nghiệp, để doanh nghiệp có nguồn lực đổi mới công nghệ, tăng dự trữ nguồn lực có các doanh nghiệp mạnh và giúp tăng trưởng GDP nhanh và mạnh.

GS Nguyễn Mại cũng cho rằng, đánh thuế cao sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến tiêu dùng. Khi thực hiện hoàn thiện chính sách tài khóa, bao gồm hệ thống thuế, Nhà nước cần coi tiêu dùng cá nhân và tiêu dùng sản xuất là một động lực tăng trưởng quan trọng.

Thuế TTĐB là một loại thuế gián thu, làm tăng giá cả hàng tiêu dùng, dẫn đến giảm nhu cầu của người tiêu dùng. Trong khi đó thu nhập của người lao động tăng chậm. “Nếu chúng ta tiếp tục xu hướng tăng thuế, chắc chắn sẽ đánh vào không chỉ doanh nghiệp mà còn đánh vào động lực quan trọng nhất của kinh tế quốc gia, đó là tiêu dùng”, Chủ tịch VAFIE nói.

Từ đó, ông Mại kiến nghị hoãn áp thuế TTĐB trong 2-3 năm tới, nhằm giúp doanh nghiệp tích lũy vốn, nhanh chóng đổi mới công nghệ và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Ông Nguyễn Văn Phụng, nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp lớn, Tổng cục Thuế cũng nêu ý kiến, đối với đề xuất bổ sung mặt hàng nước giải khát theo Tiêu chuẩn Việt Nam có hàm lượng đường từ 5 gram/100ml, đã có nhiều đại biểu Quốc hội chỉ ra những bất cập của đề xuất này nhưng chưa được cơ quan soạn thảo tiếp thu giải trình một cách thấu đáo và thuyết phục.

Theo ông Phụng, việc áp thuế TTĐB đối với nước giải khát có đường không chỉ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp trực tiếp sản xuất kinh doanh thuộc ngành nước giải khát mà còn ảnh hưởng đến các ngành công nghiệp phụ trợ liên quan như ngành mía đường, bán lẻ, bao bì và hậu cần, từ đó có sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế những năm tiếp theo.

Cụ thể, với giả định áp thuế TTĐB 10% đối với nước giải khát có đường sẽ dẫn tới thiệt hại đối với giá trị sản xuất của toàn nền kinh tế là khoảng 55.519 tỷ đồng, tương đương với mức sụt giảm 0,164%; tổng giá trị tăng thêm của nền kinh tế giảm 0,6%, tương đương với sụt giảm về GDP khoảng 0,448%.

Ông Phụng cho rằng cần tính đến tác động của việc áp thuế TTĐB đối với nhà sản xuất trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Những năm qua một số doanh nghiệp trong nước đã đầu tư nhà máy sản xuất nước ngọt nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội. Trường hợp đầu tư tại các địa bàn ưu đãi đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư thì nhà đầu tư được hưởng các ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật.

"Việc áp thuế TTĐB đối với nước giải khát có đường sẽ tác động ngay đến các doanh nghiệp sản xuất mặt hàng này, đối với nhiều loại thuế, khoản thu", ông Phụng nhận định.

Về mục tiêu bảo vệ sức khỏe của Nhân dân, ông Phụng cho rằng bản giải trình, tiếp thu của cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Luật thuế TTĐB (sửa đổi) “chưa ổn lắm” vì chưa rõ luận cứ, bằng chứng và thống nhất về số nước áp dụng thuế TTĐB đối với nước giải khát có đường.

Về vấn đề này, bà Thái Quỳnh Mai Dung, Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, cho biết, trong Dự án Luật Thuế TTĐB của Bộ Tài chính đưa ra luận cứ rằng đa số quốc gia trên thế giới (120/195) áp dụng thuế TTĐB với nước giải khát có đường.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Việt, Chủ tịch Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam thống kê của Trung tâm Bằng chứng Béo phì (Úc), trong số 195 quốc gia trên thế giới, hiện nay chỉ có khoảng 45 quốc gia đang áp dụng thuế TTĐB đối với các sản phẩm nước giải khát có đường.

Trước đó, TS. Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội VAFIE cho biết, tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV đã thảo luận về Dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi). Tại các phiên thảo luận nhóm và phiên họp tại hội trường ngày 27/11/2024 nhiều Đại biểu Quốc hội đã có ý kiến về các nội dung của Dự luật.

Theo đánh giá của các chuyên gia và doanh nghiệp, bên cạnh những ý kiến được cơ quan soạn thảo tiếp thu nghiêm túc và chỉnh sửa Dự thảo Luật, vẫn còn những vấn đề cần được thảo luận làm rõ để nâng cao chất lượng Dự thảo Luật. Đặc biệt là về lộ trình và mức tăng thuế tiêu thụ đặc biệt , các quy định về thuế tiêu thụ đặc biệt đối với điều hòa nhiệt độ, rượu bia và nước giải khát có đường.

Liên quan việc áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nước giải khát có đường, tại kỳ họp thứ 8, các Đại biểu Quốc hội đã nêu nhiều vấn đề như nên hay chưa nên áp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nước giải khát có đường trong bối cảnh hiện nay? Về thuế suất, cần áp thuế ngay 10% hay cần có lộ trình phù hợp? Đã công bằng chưa nếu chỉ áp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nước giải khát có đường mà không áp thuế với các loại đồ uống có đường khác.

Một số Đại biểu Quốc hội cũng đã đề nghị nghiên cứu, làm rõ cơ sở khoa học chứng minh việc sử dụng nước giải khát có hàm lượng đường 5g/100ml sẽ gây ra tình trạng béo phì; Làm rõ tác động chính sách đối với người tiêu dùng, hoạt động của doanh nghiệp, tăng trưởng kinh tế và thu ngân sách…