Dịch tả lợn châu Phi đe dọa sự phục hồi của thị trường lợn Việt Nam năm 2019

Chỉ sau 2 tháng xuất hiện, tính đến thời điểm này dịch tả lợn châu Phi (ASF) đã lan ra 23 tỉnh thành. Mặc dù không ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng và không lây bệnh sang động vật khác nhưng dịch bệnh này gây ảnh hưởng lớn đến ngành chăn nuôi, đặc biệt là các hộ chăn nuôi.

Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, trong 20 ngày đầu tháng 3/2019, giá lợn hơi trên cả nước giảm so với cuối tháng 02/2019, giảm 5.000 – 8.000 đồng/ kg. Giá lợn hơi giảm là do sự lây lan của dịch ASF đã ảnh hưởng đến thị trường thịt trong nước. Tại nhiều nơi, lượng thịt lợn tiêu thụ trong thời gian qua đã giảm 50% so với bình thường, trong khi lượng lợn về các chợ đầu mối gia tăng, một phần vì người chăn nuôi chạy dịch.

Tính đến nay, lượng lợn bị bệnh và tiêu hủy chỉ chiếm khoảng 0,08% so với tổng nguồn cung trong năm. Hiện nay nguồn cung trong nước vẫn được bảo đảm, đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng của người dân và các hoạt động sản xuất, chế biến.

Diễn biến giá lợn hơi tại Việt Nam từ 2016 đến nay. Nguồn: Bộ Tài chính, BVSC tổng hợp

Cụ thể, giá lợn hơi tại khu vực miền Bắc dao động ở mức 34.000 - 35.000 đồng/kg. Giá lợn tại công ty chăn nuôi lớn dao động trong khoảng 34.000 - 36.000 đồng/kg. Tại khu vực miền Trung, Tây Nguyên giá giao dịch trong mức 32.000 - 41.000 đồng/kg. Khu vực miền Nam, giá lợn hơi dao động trong ngưỡng 39.000 - 45.000 đồng/kg. 

Theo Cục Xuất nhập khẩu, với diễn biến dịch bệnh như hiện tại, khả năng giá có thể giảm hơn nữa thời gian tới.

Trước thực tế ngành chăn nuôi lợn nước ta vẫn đang đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức như: năng suất thấp, giá thành sản phẩm cao, chất lượng và an toàn thực phẩm chưa ổn định, sức cạnh tranh thấp…Một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp và quyết định là vấn đề chăn nuôi an toàn sinh học và kiểm soát dịch bệnh, đặc biệt là những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, như lở mồm long móng, tai xanh và hiện nay là bệnh dịch tả lợn châu Phi xảy ra ở mọi lứa tuổi và mọi loại lợn, tỷ lệ lợn chết lên đến 100%. Mặc dù các ngành chức năng đã vào cuộc tích cực, song nguy cơ lây lan dịch bệnh vẫn còn cao. 

Nguyên nhân chính của tình trạng này là do nhận thức về phòng, chống dịch bệnh của người chăn nuôi còn chủ quan, lơ là và thiếu trách nhiệm. Đáng lo nhất là tình trạng người dân vẫn còn vứt xác lợn chết bừa bãi ra môi trường khiến công tác kiểm soát, ngăn chặn bệnh dịch rất khó khăn. 

Báo cáo của Công ty Cổ phần Chứng khoán Bảo Việt (BVSC) cũng cho biết, dịch ASF xuất hiện đã đe dọa sự phục hồi của thị trường lợn trong năm 2019. ASF sẽ ảnh hưởng đến nguồn cung lợn, đặc biệt từ các nông hộ, vốn đã suy giảm đáng kể sau đợt khủng khoảng giá năm trước đó, trong khi sản lượng từ các trang trại tiêu chuẩn cao được đảm bảo.

Không những vậy, dịch ASF còn gây áp lực lên giá lợn hơi, đặc biệt tại các địa phương đã phát hiện dịch do xu hướng giảm sử dụng thịt lợn do quan ngại từ phía người tiêu dùng dù không gây bệnh trên người, chính sách cấm vận chuyển lợn từ vùng dịch ra ngoài và áp lực gia tăng nguồn cung trong ngắn hạn từ các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ chưa phát hiện dịch nhằm hạn chế rủi ro lây nhiễm dịch ASF. 

Tuy nhiên, BVSC kỳ vọng dù áp lực lên giá lợn hơi vẫn tồn tại trong bối cảnh diễn ra dịch ASF nhưng sẽ bớt cực đoan hơn khi dịch được kiểm soát tốt hơn với những hành động quyết liệt của Cơ quan quản lý bên cạnh sự hỗ trợ và tư vấn từ các Tổ chức quốc tế uy tín có kinh nghiệm, tâm lý người tiêu dùng dần được ổn định nhờ việc truyền thông rõ hơn về ảnh hưởng của ASF với sức khỏe con người.

Đồng thời, nguồn cung thịt lợn vừa dần phục hồi nhờ giá lợn khởi sắc nửa cuối 2018, suy giảm do ASF sẽ hỗ trợ giá lợn hơi hồi phụ và Chính sách hỗ trợ từ Nhà nước khi tiêu hủy lợn nhiễm bệnh với mức 38.000 VND/kg.

Dịch ASF đang tác động tiêu cực tới sự phát triển chung của ngành chăn nuôi. Do đó, Cục Xuất nhập khẩu nhận định, ASF xâm nhiễm vào Việt Nam, cùng với lượng thịt nhập khẩu gia tăng khi Việt Nam tham gia Hiệp định Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), giá lợn hơi trong nước năm 2019 sẽ diễn biến khó lường. Bên cạnh đó, xuất khẩu sản phẩm thịt lợn dự báo sẽ gặp khó khăn do bị ảnh hưởng bởi dịch ASF.