Dính lệnh trừng phạt, ngành công nghiệp 'bao trọn' 11 múi giờ của Nga thiếu thốn đủ thứ, khất hẹn giao hàng liên miên, bộ trưởng thừa nhận tự sản xuất hoàn toàn là bất khả thi

Các nhà sản xuất máy bay Nga chỉ giao được 1 trong số 15 máy bay thương mại theo kế hoạch trong năm nay vì tác động của lệnh trừng phạt, dữ liệu từ công ty cung cấp dữ liệu hàng không Thụy Sĩ ch-aviation cho biết.

Kể từ khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra năm 2022, các lệnh trừng phạt của phương Tây đã chặn Nga tiếp cận máy bay và phụ tùng do nước ngoài sản xuất. Với đội bay gồm hơn 700 chiếc, phần lớn là máy bay Airbus và Boeing, các hãng hàng không Nga hiện đang sử dụng phương án nhập khẩu phức tạp và gián tiếp để đảm bảo nguồn cung các linh kiện quan trọng.

"Không có linh kiện, không có công nghệ, không có cơ sở sản xuất, không có kỹ sư", một nguồn tin ẩn danh trong ngành hàng không Nga cho biết. "Để có tất cả những thứ này từ đầu phải mất nhiều năm, nếu không muốn nói là hàng thập kỷ".

Là quốc gia lớn nhất thế giới về diện tích, Nga phụ thuộc vào máy bay thương mại để vận chuyển hàng hóa và hành khách trong nước trên 11 múi giờ.

Năm 2021, Nga đã bổ sung thêm 52 máy bay thương mại mới vào đội bay, gồm 27 chiếc từ Airbus, 3 chiếc từ Boeing và 22 chiếc Sukhoi Superjet được chế tạo từ các linh kiện nhập khẩu, dữ liệu từ ch-aviation cho thấy.

Kể từ đó, chỉ có 13 máy bay mới được bổ sung, gồm 12 chiếc và 1 chiếc Tupolev Tu-214.

Chính phủ đã nhiều lần điều chỉnh kế hoạch sản xuất, giảm mục tiêu giao hàng năm 2024-2025 từ 171 máy bay xuống còn 21. Tháng trước, các quan chức cho biết sẽ điều chỉnh mục tiêu lần nữa vì lãi suất cao khiến việc cấp vốn trở nên đắt đỏ hơn và sản xuất chậm lại.

Tập đoàn quốc doanh Rostec, vốn chịu trách nhiệm sản xuất Superjet-100s, Tupolev Tu-214s, máy bay chở khách Ilyushin và máy bay phản lực Yakovlev MC-21 mới, đang gặp khó khăn trong việc hoàn thành đơn hàng thời hạn.

Năm ngoái, CEO Rostec Sergei Chemezov nói với Reuters rằng Nga sẽ sản xuất máy bay chở khách của riêng nước này, nhưng tới nay, việc giao hàng nhiều lần không đúng hạn.

Máy bay MC-21, được chế tạo hoàn toàn bằng các bộ phận do Nga sản xuất, nặng hơn nhiều so với phiên bản được chế tạo bằng các bộ phận nhập khẩu, do đó làm giảm tầm bay và hiệu quả nhiên liệu.

Đầu tuần này, CEO Chemezov nói với Thủ tướng Mikhail Mishustin rằng việc sản xuất hàng loạt các máy bay phản lực MC-21, SJ-100 và IL-114 sẽ bắt đầu vào năm 2026, muộn hơn 2 năm so với kế hoạch ban đầu.

Tuy vậy, bất chấp những nỗ lực nội địa hóa sản xuất, Nga vẫn tiếp tục dựa vào các nhà cung cấp nước ngoài.

Reuters dẫn dữ liệu hải quan cho biết các Nga đã nhập khẩu linh kiện trị giá ít nhất 300.000 USD vào năm 2024 thông qua các bên trung gian ở Thổ Nhĩ Kỳ, Trung Quốc, Kyrgyzstan và UAE . Các bộ phận linh kiện được sản xuất bởi Safran (Pháp) Honeywell (Mỹ), và Rolls-Royce (Anh).

Nga đã triển khai một hệ thống nhập khẩu song song, cho phép hàng hóa vào nước này thông qua các bên thứ 3.

Honeywell cho biết họ không cung cấp thiết bị, linh kiện hay sản phẩm nào cho bất kỳ công ty Nga nào và "đang tích cực tìm cách ngăn chặn hành vi xuất khẩu sản phẩm của công ty thông qua các bên thứ ba, nếu có".

Trước vấn đề này, Bộ trưởng Công thương Anton Alikhanov cho rằng Nga đang cố gắng giải quyết một vấn đề chưa từng có và "quá phức tạp".

"Không có quốc gia nào trên thế giới sản xuất hoàn toàn máy bay mà không nhập khẩu đồ", ông Alikhanov nói vào tháng trước.

Nguồn cung máy bay suy giảm trong khi nhu cầu vẫn ở mức cao đang đẩy giá vé tăng đều đặn trong năm 2023-2024. Trong khi đó, Moscow buộc phải đề nghị hãng hàng không từ các nước Trung Á như Kazakhstan và Uzbekistan khai thác các đường bay nội địa nhằm đa dạng hoá lựa chọn cho hành khách.

Tham khảo: Reuters