Cuộc xung đột tại Trung Đông đang gây ra những tác động sâu rộng đối với thị trường khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Theo các chuyên gia năng lượng, đây không chỉ là vấn đề nguồn cung mà còn là khủng hoảng chuỗi cung ứng, có thể để lại hậu quả kéo dài trong nhiều năm.
Chỉ cách đây vài tháng, nhiều dự báo còn cho rằng thị trường LNG có nguy cơ dư cung, đặc biệt khi các công ty năng lượng Mỹ đẩy mạnh xây dựng thêm công suất xuất khẩu. Tuy nhiên, tình hình đã đảo chiều nhanh chóng sau khi Mỹ và Israel tấn công hạ tầng năng lượng của Iran, kéo theo các đòn đáp trả từ Tehran nhằm vào cơ sở năng lượng tại các quốc gia vùng Vịnh trong đó có Qatar .
Sau các cuộc tấn công, Qatar tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với một số hợp đồng LNG khiến thị trường lập tức chuyển từ lo ngại dư thừa sang nguy cơ thiếu hụt.
Giá LNG tăng mạnh, thị trường toàn cầu chao đảo
Theo Reuters, giá LNG trên thị trường quốc tế đã tăng khoảng 80% kể từ ngày 28/2, thời điểm xung đột bắt đầu leo thang.
Ông Menelaos Ydreos, lãnh đạo Liên minh Khí đốt Quốc tế (IGU), nhận định đây không phải là khủng hoảng do thiếu khí đốt mà chủ yếu do đứt gãy chuỗi cung ứng.
Ông cho rằng khi các tuyến vận chuyển chiến lược gặp rủi ro địa chính trị, việc đảm bảo nguồn cung ổn định trở nên cực kỳ khó khăn, đặc biệt với những quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng.
Qatar gặp sự cố, nguồn cung LNG toàn cầu bị ảnh hưởng
Tình hình càng trở nên nghiêm trọng khi các cơ sở khai thác và hóa lỏng khí đốt của Qatar bị hư hại sau các cuộc tấn công nhằm vào mỏ khí South Pars/North Field. Theo Qatar Energy, quá trình sửa chữa có thể mất nhiều năm.
Điều này gây lo ngại lớn bởi Qatar hiện chiếm hơn 15% công suất LNG toàn cầu.
Các báo cáo sau đó còn ghi nhận nhiều tàu chở LNG của Qatar phải nằm chờ tại Vịnh Ba Tư, khiến thị trường lo ngại về một giai đoạn thắt chặt nguồn cung kéo dài.
Ngoài tác động về nguồn cung, sự kiện này cũng đặt dấu hỏi về độ tin cậy của Trung Đông như một trung tâm cung cấp năng lượng toàn cầu, dù trong hơn 30 năm qua Qatar luôn được xem là một trong những nhà xuất khẩu LNG ổn định nhất thế giới.
Châu Á bắt đầu giảm nhập LNG, quay lại với than
Giá LNG tăng mạnh đang khiến nhiều quốc gia nhập khẩu, đặc biệt tại châu Á phải điều chỉnh chiến lược năng lượng.
Lượng LNG nhập khẩu của khu vực châu Á trong tháng vừa qua chỉ đạt 20,6 triệu tấn, giảm 8,6% so với cùng kỳ năm trước - mức giảm mạnh nhất kể từ giai đoạn đại dịch năm 2020.
Để giảm chi phí, một số nước đã tăng sử dụng than cho sản xuất điện. Ngay cả Nhật Bản, nền kinh tế lớn thứ ba thế giới, cũng đang cân nhắc vận hành nhiều nhà máy điện than hơn nhằm tiết kiệm LNG.
Đáng chú ý, tập đoàn năng lượng JERA của Nhật Bản gần đây đã hủy một hợp đồng cung cấp LNG dài hạn với đối tác Mỹ, cho thấy thị trường đang trở nên khó đoán định.
Nhu cầu năng lượng vẫn tiếp tục tăng
Dù thị trường LNG đang biến động mạnh, nhiều tổ chức quốc tế vẫn cho rằng nhu cầu năng lượng toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trong những thập kỷ tới.
Tuy nhiên, với những thiệt hại hiện nay tại Trung Đông, thế giới có thể sẽ phải chi thêm hàng trăm tỷ USD để khôi phục hạ tầng năng lượng bị phá hủy, một quá trình được dự báo sẽ kéo dài nhiều năm.