Hãng tàu ngoại tự tăng giá cước lên 5-7 lần, Cục Hàng hải kiến nghị sửa đổi quy định

Theo đó, việc kiểm tra được thực hiện giai đoạn cuối tháng 3 và đầu tháng 5, liên quan đến giá cước vận tải biển "tăng phi mã" thời gian qua. Cục Hàng hải Việt Nam thông tin, giá cước vận tải biển bằng container bằng đầu tăng mạnh từ tháng 10/2020, nhất là đối với các tuyến đi châu Âu, Bắc Mỹ.

Tháng 12/2020, giá cước từ Việt Nam đi châu Âu khoảng 5.400 USD/container 20 feet và đi Mỹ là 5000 USD/container 20 feet. Đến tháng 4/2021, giá cước từ Việt Nam đi châu Âu là 6.500-8.000 USD một container 40 feet và đi châu Mỹ là 6.000 - 7.000 USD một container 20 feet, tăng gấp 5 đến 7 lần cuối năm ngoái.

Nguyên nhân chủ yếu là thị trường Trung Quốc phục hồi sau đại dịch, từ đó một lượng lớn container rỗng hút về Trung Quốc, làm cầu vượt xa cung, đẩy giá vận chuyển container tăng phi mã, tác động cả khu vực châu Á, trong đó có Việt Nam.

Theo kết quả kiểm tra của Tổ công tác liên ngành, các hãng tàu đều niêm yết giá cước trên website, song không thể hiện thời gian niêm yết. Do vậy, không thể biết chính xác các doanh nghiệp này có thực hiện đúng quy định là niêm yết trước 15 ngày khi thay đổi giá hay không. Giá cước niêm yết là giá trần song hợp đồng với khách hàng không được hãng tàu công khai. Đối với chủ hàng nhỏ không có hợp đồng dài hạn thì giá cước thả nổi theo thị trường.

Bên cạnh việc tăng giá cước, mỗi hãng tàu còn áp dụng 3-5 loại phụ phí, điển hình như phí xếp dỡ tại cảng, vệ sinh container, chứng từ, kẹp chì... Trong đó, phụ phí xếp dỡ chiếm tỷ trọng lớn nhất, trong khoảng từ 100 đến 170 USD cho mỗi container và đang được cả 9 hãng tàu ngoại thu. Có loại phí không thường xuyên tùy từng hãng tàu áp dụng như phụ thu xăng dầu, thu dịch vụ với hàng xuất nhập khẩu chỉ có hãng Maersk áp dụng.

Đoàn kiểm tra cho hay, các loại phụ phí này được hãng tàu tự đưa ra mà không có thỏa thuận với khách hàng, không nêu lý do thu và thời điểm kết thúc. Một số loại phí như khai báo trọng tải hàng hóa (VGM) có giá 30-50 USD, trong khi đó hãng tàu không mất chi phí cho dịch vụ này. Các mức phụ thu của hãng tàu không phải đăng ký kê khai với cơ quan nhà nước nên khó giám sát.

Thực tế, các chính sách giá cước, phụ thu do các hãng tàu tự quyết định. Các chủ hàng Việt Nam có quy mô nhỏ, nhu cầu theo thời vụ, do vậy không có kế hoạch ký kết hợp đồng vận tải dài hạn, dẫn đến gặp nhiều rủi ro khi thị trường biến động.

Liên quan đến luồng tuyến, đoàn kiểm tra nhấn mạnh, pháp luật Việt Nam không có quy định về đăng ký, quản lý tuyến vận tải, nên hãng tàu hoạt động không phải đăng ký tuyến vận tải. Việc bổ sung hay bỏ tàu đều do họ quyết định nên gây rủi ro cho các doanh nghiệp xuất khẩu.

Theo đó, Cục Hàng hải Việt Nam đã kiến nghị Bộ Tài chính xem xét sửa đổi quy định về giá cước và các loại phụ thu ngoài giá cước của hãng tàu đối với chủ hàng tại cảng Việt Nam cho phù hợp với thực tế.

Ngoài ra, Cục cũng kiến nghị Bộ Giao thông vận tải bổ sung các quy định, như hãng tàu nước ngoài phải đăng ký tuyến vận tải, lịch trình, lượng hàng tại Việt Nam để tránh việc hãng tàu tự ý bỏ, chậm chuyến hoặc hủy đặt chỗ gây thiệt hại cho doanh nghiệp xuất khẩu. Cùng với đó, Bộ Giao thông vận tải bổ sung tăng mức xử phạt đối với các trường hợp vi phạm quy định về kê khai, niêm yết giá.