Không cần mở tài khoản tại Việt Nam, nhà đầu tư ngoại vẫn được mua bán cổ phiếu

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC, sửa đổi, bổ sung một loạt quy định quan trọng nhằm thúc đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam đáp ứng các tiêu chí nâng hạng lên thị trường mới nổi. Thông tư có hiệu lực từ ngày 3/2/2026.

Theo giới chuyên môn, đây được xem là văn bản pháp lý mang tính bước ngoặt, kế thừa và điều chỉnh các quy định tại Thông tư 96/2020/TT-BTC, Thông tư 120/2020/TT-BTC và Thông tư 121/2020/TT-BTC. Mục tiêu cốt lõi là tháo gỡ những “nút thắt” còn tồn tại trong hoạt động giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài, qua đó nâng cao tính hấp dẫn và chuẩn mực của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Thông tư 08 không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn gắn với mục tiêu chiến lược quốc gia, hướng tới việc đến tháng 9/2026, cổ phiếu Việt Nam chính thức được đưa vào rổ chỉ số thị trường mới nổi của FTSE Russell theo đúng lộ trình. Đồng thời, văn bản này cũng kỳ vọng góp phần nâng tỷ trọng của Việt Nam trong các bộ chỉ số quốc tế, tạo lập môi trường giao dịch minh bạch, an toàn và giảm thiểu rủi ro hệ thống.

Thông tư gồm 16 điều, trong đó nhiều nội dung được đánh giá là đột phá. Đáng chú ý, lần đầu tiên Việt Nam cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh thông qua tổ chức môi giới toàn cầu, sau đó chuyển lệnh về các công ty chứng khoán trong nước mà không bắt buộc phải mở tài khoản giao dịch riêng lẻ tại từng công ty chứng khoán nội địa. Quy định này giúp đơn giản hóa thủ tục, giảm thời gian ký kết hợp đồng, đặc biệt thuận lợi cho các quỹ đầu tư lớn. Nhà đầu tư nước ngoài vẫn được giữ mã số giao dịch và tài khoản lưu ký tại các thành viên lưu ký để đảm bảo phân bổ tiền và chứng khoán chính xác.

Một điểm mới quan trọng khác là nới lỏng giao dịch thiếu tiền (Non-Prefunded trading – NPF) đối với nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức. Theo đó, danh mục cổ phiếu được phép giao dịch NPF đã được mở rộng, không còn giới hạn mã như trước. Điều này giúp các quỹ đầu tư dễ dàng mô phỏng các bộ chỉ số quốc tế lớn, hạn chế vướng mắc liên quan đến sở hữu chéo hay quy định mua lại cổ phiếu .

Bên cạnh đó, Thông tư 08 chuyển từ cơ chế công bố thông tin vi phạm sang chế tài xử lý nghiêm khắc nhưng ít gây xáo trộn thị trường. Khi phát sinh vi phạm nghĩa vụ thanh toán NPF, công ty chứng khoán phải báo cáo ngay cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) và Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam (VNX) trong ngày. Nhà đầu tư vi phạm sẽ bị đình chỉ giao dịch NPF 7 ngày ở lần đầu, và có thể lên tới 180 ngày nếu tái phạm nghiêm trọng; trong thời gian này chỉ được mua khi có đủ 100% tiền trên tài khoản.

Thông tư cũng mở rộng quyền mở tài khoản cho công ty quản lý quỹ nước ngoài. Theo đó, các đơn vị này được phép mở song song hai tài khoản giao dịch: một cho hoạt động tự doanh và một tài khoản riêng để quản lý danh mục cho khách hàng, giúp minh bạch dòng vốn và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

Ngoài ra, trách nhiệm của ngân hàng lưu ký và công ty chứng khoán trong nước cũng được quy định rõ ràng hơn, từ phối hợp phong tỏa, giải tỏa chứng khoán đến quản lý dữ liệu và nhận biết khách hàng, góp phần hoàn thiện khung pháp lý theo chuẩn mực quốc tế.