KQKD ngành than: Doanh thu tăng cao lợi nhuận vẫn dậm chân tại chỗ

Than miền Bắc (TMB) dẫn đầu về doanh thu suốt 10 năm qua

Trong suốt 10 năm qua Than miền Bắc luôn giữ vị trí quán quân về doanh thu với tốc độ tăng trưởng trung bình trong giai đoạn 2010 – 2020 đạt 9% tuy nhiên đáng chú ý là tốc độ tăng doanh thu của Xuất nhập khẩu Than (CLM), doanh nghiệp này đã đẩy mạnh doanh thu từ con số 1587 tỷ đồng lên mức 7489 tỷ đồng tương đương mức tăng trưởng bình quân đạt tới 17% trong 10 năm qua.

Than Hà Lầm (HLC), Than Vàng Danh (TVD), Than Hà Tu (THT) và Than Mông Dương (MDC) cùng có mức doanh thu tăng trưởng bình quân trong giai đoạn 2010 - 2020 đạt từ 6 - 7% trong khi đó đáng chú ý là trường hợp của Núi Béo (NBC) gần như chỉ duy trì mức doanh thu trên dưới 2.000 tỷ đồng.

Doanh thu ngàn tỷ, lợi nhuận vẫn dậm chân tại chỗ

Mặc dù đạt doanh thu ngàn tỷ đồng nhưng doanh nghiệp than chỉ thu về mỗi năm vài chục tỷ đồng thậm chí có năm còn thua lỗ. So với năm 2010 gần như lợi nhuận của các doanh nghiệp ngành than không đổi. Than Mông Dương (MDC) nếu như năm 2010 lãi 79 tỷ đồng - cao nhất trong nhóm thì kết thúc năm 2020 doanh nghiệp than này chỉ có lãi 27,8 tỷ đồng, thậm chí đối với Than Cọc Sáu (TC6) mức lợi nhuận giảm từ 67 tỷ đồng vào năm 2010 xuống chỉ còn 5,6 tỷ đồng trong năm 2020 - là doanh nghiệp than có mức lợi nhuận thấp nhất mặc dù doanh thu cao hơn nhiều doanh nghiệp khác trong ngành.

Hậu hợp nhất giữa Than cao sơn (TCS) với than Tây Nam Đá Mài (TND) cũng không giúp lợi nhuận của Than Cao Sơn - TKV khả quan hơn trong năm 2020 với lợi nhuận sau thuế đạt hơn 54 tỷ đồng.

Đáng chú ý có trường hợp lãi bứt phá của Mỏ Việt Bắc (MVB), bắt đầu cổ phần hóa từ năm 2015 với mức lợi nhuận kết thúc năm 2015 là 55 tỷ đồng tương đương mức lợi nhuận của Than Vàng Danh (TVD) và Núi Béo (NBC) tuy nhiên đến năm 2020 trong khi TVD và NBC lợi nhuận liên tục trồi sụt thì MVB kết thúc năm 2020 với mức lợi nhuận đạt 270 tỷ đồng đạt tốc độ tăng trưởng bình quân trong giai đoạn 2015 – 2020 là 37%.

Thuộc nhóm khai khoáng, ngành Than có những rủi ro đặc thù như trữ lượng các mỏ lộ thiên đã dần cạn. Đa số mỏ khai thác hầm lò sâu, thậm chí âm 300m so với mực nước biển; Chi phí khai thác với hệ số bóc đất tăng cao so với khai mỏ lộ thiên dẫn đến giá than kém cạnh tranh; Hoạt động khai thác có tính mùa vụ và chịu tác động của thời tiết; Do ảnh hưởng xấu tới môi trường, các mức thuế và phí với ngành than luôn cao và có xu hướng tăng.

Tuy nhiên nếu so sánh các cổ phiếu than với nhau có thể thấy vẫn có những cổ phiếu tốt có P/E thấp và duy trì tỷ lệ trả cổ tức cao hơn đáng kể so với các doanh nghiệp trong ngành như CLM, TMB, TDN.

Bước sang năm 2021, trong chia sẻ với báo chí lãnh đạo TKV cho biết ngành Than đang đối mặt với nhiều khó khăn do ảnh hưởng của đại dịch Covid – 19 khiến lượng than lớn dư thừa nhiều triệu tấn trên các bến bãi, kho cảng của TKV. TKV nhận định, dự báo nhu cầu than cho nền kinh tế năm 2021 không có sự tăng trưởng, chỉ ở mức tương đương năm 2020, thêm vào đó, điều kiện khai thác mỏ ngày càng khó khăn do xuống sâu, cung độ vận chuyển tăng, nước khí nhiều hơn…