Hà Nội: Quy hoạch 9 cực tăng trưởng, 9 trục động lực phát triển

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm vừa được thông qua, Hà Nội định hướng xây dựng theo mô hình "Chùm đô thị hướng tâm".

Trong đó, Hà Nội là đô thị trung tâm hạt nhân, đóng vai trò kết nối vùng và liên vùng quốc tế. Hệ thống đô thị vệ tinh là đô thị của các tỉnh quanh Hà Nội được phân vai chức năng cụ thể để hỗ trợ, tạo động lực phát triển chung cho cả vùng.

Cấu trúc đô thị của Hà Nội theo mô hình Chùm đô thị đa cực - đa trung tâm, đa tầng – đa lớp, thành phố văn hiến, bản sắc, sáng tạo, phát triển sáng, xanh, sạch đẹp, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo quy hoạch, thành phố có 9 cực tăng trưởng. Cụ thể:

Đô thị Trung tâm (Hữu ngạn sông Hồng) là đô thị lõi lịch sử và mở rộng: Khu vực này định hướng là cực văn hóa - lịch sử - chính trị và đô thị Olympic.

Cực phía Bắc (Đông Anh - Mê Linh - Sóc Sơn) là c ực Động lực Hội nhập. Định hướng sẽ là đô thị dịch vụ, thương mại quốc tế, tài chính, logistics gắn với Cảng hàng không quốc tế cửa ngõ Nội Bài; trung tâm công nghiệp công nghệ cao.

Cực phía Đông (Gia Lâm - Long Biên): Cực động lực cửa ngõ và thương mại dịch vụ, định hướng phát triển các tổ hợp thương mại quy mô vùng, cảng cạn (ICD), trung tâm logistics hiện đại gắn với trục Quốc lộ 5 và cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, kết nối Thủ đô với tam giác kinh tế động lực phía Đông (Hải Phòng - Quảng Ninh).

Cực phía Nam – đô thị trung tâm (Thường Tín- Phú Xuyên) là Cực động lực công nghiệp và Logistics. Theo định hướng là đô thị logistics – công nghiệp công nghệ cao – nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ liên vùng, đầu mối giao thông đa phương thức gắn với Sân bay thứ 2 phía Nam Hà Nội, đường sắt tốc độ cao, cảng sông.

Cực phía Nam là đô thị Vân Đình – Đại Nghĩa: Đô thị cảnh quan sinh thái hai bên sông và di sản, tín ngưỡng gắn với sân bay thứ 2 phía Nam Hà Nội.

Cực phía Tây Nam (Xuân Mai – Chương Mỹ) theo định hướng là đô thị giáo dục, đào tạo, y tế gắn với nghỉ dưỡng sinh thái.

Cực phía Tây (Hòa Lạc) định hướng là đô thị khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục. Trọng tâm là Khu công nghệ cao Hòa Lạc và ĐH Quốc gia. Gắn kết với trục phát triển kết nối các tỉnh phía Tây (Phú Thọ, Sơn La, Thanh Hóa).

Cực phía Tây Bắc (đô thị Sơn Tây – Ba Vì) định hướng là đô thị văn hóa lịch sử, du lịch nghỉ dưỡng gắn với nhiệm vụ an ninh quốc phòng; kết nối với các đô thị Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc, Việt Trì – Phú Thọ.

Cực sông Hồng được thành phố định hướng không gian cảnh quan, tài chính, dịch vụ thương mại, du lịch.

Cũng theo định hướng, thành phố sẽ quy hoạch 9 trung tâm lớn. Trong đó, trung tâm đô thị Nam sông Hồng được xác định là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia và thành phố; đồng thời là trung tâm kinh tế, văn hoá, y tế, giáo dục, khoa học, công nghệ.

Các trung tâm còn lại bao gồm: Trung tâm đô thị Bắc sông Hồng; Trung tâm đô thị phía Đông; Trung tâm đô thị Olympic; Trung tâm đô thị Phú Xuyên; Trung tâm đô thị Vân Đình – Đại Nghĩa; Trung tâm đô thị Xuân Mai; Trung tâm đô thị Hòa Lạc; Trung tâm đô thị Sơn Tây.

9 trục động lực phát triển

Thành phố cũng xác lập 9 trục không gian, hành lang kinh tế, đô thị bám theo các trục giao thông huyết mạch. Trong đó, trục Nhật Tân - Nội Bài; Bắc Thăng – Nội Bài là trục xương sống hình thành đô thị phía Bắc. Ở trục này sẽ phát triển mô hình đô thị sân bay gắn liền với cảng hàng không quốc tế Nội Bài.

Trục Hồ Tây – Cổ Loa – sân bay Gia Bình là trục không gian kết nối trung tâm đến vùng kinh tế mới phía Đông Bắc và sân bay Gia Bình. Trục Quốc lộ 5/cao tốc Hà Nội - Hải Phòng kết nối Hà Nội với cửa ngõ ra biển.

Trục Quốc lộ 1A/cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ là hành lang kinh tế chủ đạo kết nối Hà Nội với mạng lưới kinh tế quốc gia phía Nam và vùng duyên hải, tập trung phát triển về công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ logistics.

Trục Quốc lộ 21B/Quốc lộ 21C vừa là trục không gian xanh - văn hóa đặc thù vừa kết nối di sản Mỹ Đình – Ba Sao – Hương Tích – Bái Đính. Trục Quốc lộ 6 định hướng phát triển chuỗi đô thị sinh thái kết nối đô thị trung tâm với đô thị vệ tinh.

Trục Đại lộ Thăng Long- Hồ Tây – Ba Vì đóng vai trò kết nối đô thị trung tâm với cực tăng trưởng phía Tây.

Trục Quốc lộ 32/tuyến đường Tây Thăng Long là trục hướng tâm, kết nối đô thị trung tâm với đô thị vệ tinh Sơn Tây và vùng thượng lưu sông Hồng – Phú Thọ.

Đặc biệt, trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được xác định là trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng; là trục phát triển kinh tế - xã hội và biểu tượng mới của Thủ đô.

6 hành lang, vành đai phát triển

Bên cạnh đó, thành phố cũng xác định các vành đai, hành lang phát triển. Cụ thể, vành đai 1, Vành đai 2, Vành đai 2,5 thuộc đô thị trung tâm và nội đô lịch sử. Theo định hướng sẽ tập trung bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, lịch sử như khu phố cổ, khu phố cũ, hồ Gươm, hồ Tây, thành Cổ Loa, di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, 36 phố phường; cải tạo tái thiết các khu chung cư cũ và các ô phố xuống cấp; khôi phục cấu trúc phố Pháp.

Thành phố định hướng phát triển vành đai đô thị theo đường vành đai 3, vành đai 3,5. Trong đó, vành đai 3 sẽ tập trung tái cấu trúc đô thị, phát triển theo mô hình nén và TOD tại các nút giao thông lớn. Khai thác tối đa không gian ngầm và nâng cao chất lượng không gian công cộng để giảm tải áp lực cho khu vực nội đô. Đây là ranh giới kiểm soát hạn chế phương tiện cá nhân vào nội đô.

Vành đai 3.5: Hình thành chuỗi đô thị mới hiện đại và đồng bộ. Phát triển các trung tâm dịch vụ, thương mại, y tế, giáo dục cấp vùng để hút dân cư ra khỏi vành đai 3. Đóng vai trò là vùng đệm chuyển tiếp hài hòa giữa khu vực đô thị mật độ cao và các vành đai xanh sinh thái.

Thành phố cũng sẽ phát triển đô thị theo đường vành đai 4. Theo định hướng, đây là Vành đai kinh tế - đô thị động lực và là xương sống của sự phát triển mới. Đây là tuyến đường vành đai Vùng Thủ đô, kết nối trực tiếp Hà Nội với Hưng Yên, Bắc Ninh; Phát triển các cụm đô thị - logistics hiện đại bám dọc tuyến đường, khai thác lợi thế kết nối vùng.

Ngoài ra, thành phố cũng sẽ phát triển vành đai đô thị theo đường vành đai 4,5, Quốc lộ 21A, Vành đai 5, cao tốc Tây Bắc. Những vành đai này sẽ kết nối chuỗi các đô thị vệ tinh của Hà Nội với các đô thị của Phú Thọ và Thái Nguyên; kết nối với đô thị Phủ Lý, Đồng Văn của Ninh Bình; với Hưng Yên qua sông Hồng và Hải Phòng.

Hành lang kinh tế Bắc Nam là không gian phát triển đô thị liên kết đô thị trung tâm với không gian phát triển đô thị phía Bắc (trục Thăng Long - Nội Bài; Nhật Tân - Nội Bài), kết nối với chuỗi các đô thị Vĩnh Yên, Sông Công, Thái Nguyên đi Lào Cai, Tuyên Quang, Cao Bằng tới cửa khẩu biên giới. Đây cũng là không gian phát triển đô thị phía Nam (trục quốc lộ 1A, 1B, trục đường phía Nam Hà Nội, đường sắt quốc gia, cao tốc Bắc Nam, sân bay phía Nam vùng Thủ đô) với đô thị Thường Tín, Olympic, Phú Xuyên kết nối với chuỗi các đô thị phía Nam Phủ Lý, Đồng Văn, Ninh Bình, Thanh Hóa và các tỉnh phía Nam.

Cuối cùng là hành lang Đông Tây, là không gian phát triển đô thị liên kết đô thị trung tâm với phía Đông (trục Hồ Tây - Cổ Loa - sân bay Gia Bình; trục quốc lộ 5 - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh), liên kết với phía Tây thành phố đi các tỉnh phía Tây và các tỉnh thuộc vùng trung du và miền núi phía Bắc.