Di dời người dân ở nội đô Hà Nội là cần thiết

Theo Quy hoạch tổng thể thủ đô với tầm nhìn 100 năm (giai đoạn 2026 - 2045), Hà Nội dự kiến di dời hơn 860.000 người dân khu vực từ đường Vành đai 3 trở vào nhằm thực hiện tái cấu trúc đô thị, tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển.

Giảm áp lực cho đô thị lõi

Theo báo cáo, Quy hoạch thủ đô thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Quy hoạch chung thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065 hiện không còn phù hợp bối cảnh phát triển, cần điều chỉnh để thống nhất với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng và các quy hoạch ngành, lĩnh vực liên quan.

Về định hướng phát triển không gian và hạ tầng đô thị, TP Hà Nội đề xuất cấu trúc không gian chiến lược, đồng thời xác định các không gian di sản văn hóa, lịch sử, cảnh quan dọc sông Đà, sông Hồng, sông Đuống. Thành phố cũng đặt mục tiêu xử lý những tồn tại kéo dài như ngập úng, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và quá tải hạ tầng nội đô.

Một trong những giải pháp trọng tâm là tái cấu trúc mô hình phát triển thủ đô theo hướng đô thị đa cực - đa trung tâm, gắn với cấu trúc đô thị đa tầng - đa lớp. Mục tiêu là phân bố hợp lý dân cư, không gian sản xuất - dịch vụ và hệ thống hạ tầng, qua đó giảm áp lực cho khu vực đô thị lõi.

Quá trình tái cấu trúc đô thị được xác định sẽ gắn với bảo tồn, tôn tạo các khu vực, công trình có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc đặc trưng của thủ đô. Các khu vực gồm: Trung tâm chính trị - hành chính Ba Đình với diện tích khoảng 134,5 ha; khu vực hồ Gươm và vùng phụ cận; khu phố cổ (36 phố phường); khu phố cũ mang kiến trúc Pháp; khu vực hồ Tây và vùng phụ cận; hai bên sông Hồng và các khu vực, công trình đặc thù khác.

Theo lộ trình, giai đoạn 2026 - 2035, Hà Nội dự kiến di dời khoảng 440.000 người. Trong đó khoảng 200.000 người tại khu vực sông Hồng, khoảng 200.000 người tại khu vực hồ Tây và vùng phụ cận, cùng khoảng 42.000 người tại các tuyến phố trong phạm vi đường Vành đai 3. Giai đoạn 2036 - 2045, thành phố tiếp tục di dời khoảng 420.000 người, gồm khoảng 26.700 người tại khu phố cổ, khoảng 23.000 người tại khu phố cũ và khoảng 370.000 người tại các khu vực còn lại trong phạm vi đường Vành đai 3.

Người dân thuộc diện giải tỏa, di dời một phần được bố trí tái định cư tại chỗ, một phần tái định cư trong các khu đô thị mới ở các cực tăng trưởng như Đông Anh, Gia Lâm, Hòa Lạc... Các khu vực này sẽ được đầu tư xây dựng đồng bộ, hiện đại, đầy đủ tiện ích trường học, bệnh viện, công viên, bảo đảm chất lượng cuộc sống tốt hơn nơi ở cũ.

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, đại biểu Quốc hội Trương Xuân Cừ cho rằng quy hoạch thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm là hoàn toàn thỏa đáng và cần thiết. Hà Nội là thủ đô văn minh, văn hiến, anh hùng, hòa bình bên cạnh những khu vực đã được đầu tư khang trang, hiện đại, vẫn còn nhiều khu phố, đặc biệt là khu phố cổ, bộc lộ không ít hạn chế về hạ tầng, môi trường sống và điều kiện sinh hoạt của người dân.

Hệ thống giao thông chật hẹp, các công trình thiết yếu mang tính chắp vá, tạm bợ khiến đời sống nhiều hộ dân, nhất là người lao động sinh sống trong các ngõ nhỏ, còn gặp nhiều khó khăn. Đại biểu Trương Xuân Cừ khẳng định nếu không có quyết tâm và lộ trình thực hiện rõ ràng, Hà Nội sẽ khó tạo ra đột phá trong phát triển đô thị hiện đại, còn đời sống một bộ phận người dân tiếp tục chịu nhiều vất vả.

Chú trọng an sinh cho người dân

Sinh ra và lớn lên tại phố cổ, ông Nguyễn Văn An (62 tuổi) cho biết việc di dời người dân ra khỏi nội đô là chủ trương cần thiết nhưng với ông, là không hề dễ dàng. Bởi vì gia đình ông đã sinh hoạt, mưu sinh ở đây nhiều thế hệ. "Tôi và nhiều người dân phố cổ trăn trở không chỉ việc thay đổi chỗ ở, mà là nỗi lo mất sinh kế và đứt gãy kết nối cộng đồng. Ra nơi ở mới, nhà có thể rộng hơn, khang trang hơn, nhưng chúng tôi không biết sẽ làm ăn thế nào, anh em họ hàng không còn được gần nhau" - ông An chia sẻ.

Đối với chủ trương di dân khỏi khu vực đô thị trung tâm, đặc biệt là các khu di sản đặc thù như phố cổ, KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, lưu ý cần đặt bài toán ổn định đời sống người dân lên hàng đầu.

Thực tiễn từ việc giải phóng mặt bằng để xây dựng quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm cho thấy vấn đề nguồn lực đóng vai trò quyết định. Do đó, cần huy động đa dạng nguồn lực xã hội, nhất là sự tham gia của doanh nghiệp trong đầu tư, xây dựng các khu tái định cư mới.

Bên cạnh đó, theo chuyên gia này, Hà Nội cần nghiên cứu, lựa chọn mô hình phát triển đô thị phù hợp, trong đó có mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) và phát triển không gian công cộng. Việc hình thành các khu đô thị tích hợp, đa chức năng sẽ tạo nền tảng quan trọng để thực hiện hiệu quả chủ trương giãn dân.

KTS Đào Ngọc Nghiêm cho rằng yếu tố quan trọng nhất trong triển khai quy hoạch thủ đô chính là hệ thống giải pháp và nhiệm vụ trọng tâm để hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra. Theo ông, việc bảo đảm mật độ dân số hợp lý có ý nghĩa then chốt, nhằm giảm áp lực lên khu vực nội đô, đồng thời tạo điều kiện triển khai mô hình phát triển thủ đô mới với 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn cùng các trục không gian, hành lang kinh tế - đô thị.

Theo KTS Phạm Thanh Tùng, việc di dời dân cư khỏi nội đô sẽ giúp Hà Nội phát triển theo hướng văn minh, hiện đại. Tuy nhiên, do nhiều hộ dân trong khu vực từ đường Vành đai 3 trở vào đã sinh sống lâu năm, gắn bó với hệ thống trường học, y tế và an sinh xã hội, nên chính quyền cần tính toán kỹ lưỡng, chuẩn bị đầy đủ phương án tái định cư, bảo đảm ổn định cuộc sống và an sinh lâu dài cho người dân.

Về chính sách di dời người dân, đại biểu Trương Xuân Cừ cho rằng yếu tố then chốt là tạo được sự đồng thuận thông qua cơ chế đền bù, hỗ trợ tái định cư phù hợp, sát với thị trường và bảo đảm lợi ích lâu dài cho người dân. "Mục tiêu cuối cùng của quy hoạch vẫn là vì người dân, để người dân có cuộc sống tốt hơn, ổn định hơn sau khi di dời" - ông Cừ nhấn mạnh.