Làm thế nào để nhà ở bình dân “Xanh“ mà không đắt?

Phát biểu tại hội thảo, ông Jonas Grunder, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO), Chính phủ Thụy Sĩ tại Việt Nam chia sẻ công trình xanh là một giải pháp thông minh để giải quyết các bài toán Việt Nam đang gặp phải trong vấn đề ô nhiễm môi trường. Một số thách thức liên quan đến năng lượng: Do quá trình đô thị hoá, ô nhiễm và giải pháp chính là xây dựng xanh. 

Bàn về kinh nghiệm triển khai các công trình xanh trên thế giới, ông Vũ Hồng Phong, chuyên gia công trình xanh của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) cho biết mọi người nhắc đến xanh thường nghĩ là rất đắt với những giải pháp đắt đỏ như dùng pin năng lượng mặt trời, trồng cây trên mái. 

"Tuy nhiên, có dự án mà chúng tôi thấy một dự án tại Hoa Kỳ đạt chứng nhận LEED PLATINUM… Công trình xanh theo chứng nhận EDGE là công trình hiệu quả về năng lượng, nước, năng lượng hàm chứa trong vật liệu xây dựng", ông Phong nhấn mạnh.

Đặc biệt, tại thị trường Việt Nam đây là 3 yếu tố mà doanh nghiệp và ngành xây dựng quan tâm. Rất nhiều công trình xây dựng dùng kính có đắt không? Chắc chắn đắt nhưng lại không tiết kiệm nhiều năng lượng, rất chói. Vừa hấp thụ nhiều nhiệt lại bỏ ra nhiều năng lượng để làm mát.

Một người kiến trúc giỏi là một người hiểu được khu đất đó cần phát triển như nào. Nguyên tắc thiết kế: Giảm nhu cầu sử dụng - Thiết kế thụ động/Kiến trúc; Sử dụng hiệu quả - Hệ thống công trình; nguồn năng lượng tái tạo phi tập trung - Tái tạo tại chỗ; nguồn năng lượng tái tạo tập trung - Ngoài phạm vi công trường; nguồn năng lượng truyền thống - điện lưới, khí,... Những giải pháp này không hề tăng chi phí.

Thực tiễn trên thế giới cho các công trình nhà ở xã hội, tại dự án Bangalore, Ấn Độ, Năng lượng: Sơn trắng phản xạ - Tỷ lệ kính thấp - Tận dụng chắn nắng ngoài - Đèn LED 33%. Nước: Vòi lavabo low flow - Vòi tắm flow flow - Toilet 02 chế độ xả. Năng lượng hàm chứa trong vật liệu xây dựng: Tường bao ngoài bê tông - Tường bao trong bê tông.

Tại dự án Santo, Haiti là một dự án thấp tầng, ở phân khúc nhà ở xã hội. Ở đây, đất họ không thiếu nhưng công nghệ không cao và tốn kém nên họ không thể xây được cao tầng. Do đó, để tiết kiệm năng lượng, họ dùng tỷ lệ kính/tường thấp - Tối đa chắn nắng ngoài - Đèn LED 56%. Nước: Vòi lavabo low flow - Vòi tắm flow flow - Toilet 1 chế độ xả thấp . Năng lượng hàm chứa trong vật liệu xây dựng: Giảm lượng bê tông sử dụng trong kết cấu - Tường gạch bê tông cho tường trong và tường ngoài.

Theo ông Phong, Việt Nam hoàn toàn có thể ứng dụng những giải pháp trên thế giới mà không hề tốn nhiều chi phí. Với các quốc gia đang phát triển tỷ lệ xây dựng rất nhanh thì áp dụng chứng nhận EDGF là rất phù hợp, để khắc phục toàn bộ những yếu tố yếu kém của thị trường, đặc biệt là tiến độ bán dự án của thị trường bất động sản thì chứng nhận này ứng dụng rộng rãi, phù hợp với tiến độ phát triển.

"Có những công trình đắt mà không xanh và có những công trình xanh mà không đắt. Công trình nào cũng là bê tông giống nhau, sự khác biệt nằm ở cách tiếp cận và tận dụng tối đa các lợi ích mang lại", đại diện IFC nhấn mạnh.

Chia sẻ về việc xanh hóa nhà ở giá rẻ tại Việt Nam, ông Trịnh Tùng Bách, Giám đốc Ban Nghiên cứu và Phát triển của Tập đoàn Capital House cho biết: "Khi tiếp cận công trình xanh, đặc biệt là phân khúc nhà ở xã hội chúng tôi cũng gặp rât nhiều khó khăn. Nhắc đến xanh mọi người đều nghĩ rất đắc hoặc nhiều cây xanh. Do đó, khi mới bắt đầu tiếp cận, chúng tôi cũng gặp nhiều rào cản về suy nghĩ của mọi người. Đôi khi chúng ta chỉ nghĩ về công trình xanh với những giải pháp cao cấp, công nghệ, nguyên vật liệu đắt đỏ… mà quên mất việc áp dụng những giải pháp thiết kế thụ động, những ứng dụng thiết kế thông minh".

"Trong quá trình học hỏi áp dụng thực tế chúng tôi có thể rút ra nhiều bài học: Với thách thức, thứ nhất là chi phí phụ trội cho áp dụng các tiêu chí xanh, thứ hai là chi phí phụ trội và hiệu quả kinh tế, thứ ba là không có hướng dẫn từ cơ quan nhà nước, thứ tư là quy trình thủ tục phức tạp, tốn kém và thứ năm là nhiều bộ tiêu chí chưa thống nhất áp dụng", ông bách nhấn mạnh.

Cũng theo ông Bách: "Thứ hai là thách thức từ người mua căn hộ. Bạn bè đồng trang lứa với tôi, khi tiêu chí chọn mua căn hộ của họ cũng hoàn toàn không có yếu tố xanh. Họ chủ quan tâm vị trí đẹp hay không, giao thông thế nào nhưng không quan tâm chủ đầu tư dùng đèn gì, nước tiết kiệm ra sao…

Nhận thức từ công trình xanh còn hạn chế, lợi ích không rõ ràng, thị trường có quá nhiều dự án gắn mác công trình xanh không rõ ràng. Nhiều nhân viên của chúng tôi bản thân làm trong ngành xây dựng nhưng hỏi về yếu tố xanh cũng rất "lơ mơ". Thị trường quá nhiều công trình gắn mác GREEN nhưng không rõ ràng như thế nào nên người dùng cũng gặp khó".

Ông Bách cũng chia sẻ thêm, những dự án đầu tiên của Capital House: Ecohome 1, Ecohome 2 2 dự án này có các yếu tố xanh gồm: Cảnh quan - cây xanh, gạch không nung, đèn LED cho không gian nội - ngoại thất, năng lượng mặt trời Kết quả nghiên cứu từ USA chúng tôi nhận thấy, Chi phí phát sinh dao động từ -18% tới 9%; +2,42% so với dự án thông thường. Kết quả nghiên cứu từ 16 dự án cho thấy, chi phí vận hành giảm đối với chủ đầu tư và cư dân, lợi ích trong cả vòng đời dự án, nhưng nhiều hơnlà lợi ích mang tới cho cư dân.

Ông Bách đưa ra dẫn chứng, Ecohome 3 có mức giá bán NƠXH từ 16,5 triệu/m2; giá bán NƠTM từ 21 triệu/m2. Công trình này đạt chứng chỉ Xanh EDGE; Tiết kiệm khoảng 25% năng lượng; 36% nước và gần 32% năng lượng hàm chứa trong vật liệu. Ecohome 3 đã được thẩm định và cấp chứng chỉ. Hơn nữa, với 4.300m2 cây xanh ngoài quy hoạch, 800 cây xanh, cảnh quan, đài phun nước giúp tăng chất lượng không khí, giảm hiệu ứng đảo nhiệt thì nhiệt độ tại đây có thể giảm 1 - 2 độ so với môi trường xung quanh, đặc biệt gần khu vực vòi phun nước.

"Dự án Ecohome3 có lượng đơn mua lớn, thậm chí nhiều căn hộ phải bốc thăm chứng tỏ sức hút của công trình xanh, dự án xanh ở phân khúc này rất lớn, tôi tin rằng các dự án tương tự sẽ đạt hiệu quả tương tự", ông Bách nhấn mạnh.