Từng bị xem là điều cấm kỵ, nay thành 'mỏ vàng': Cuộc đua giành kho vũ khí 920 tỷ USD của châu Âu

Kelluu lúc bắt đầu cũng giống như nhiều công ty khởi nghiệp khác: trong một nhà kho cũ.

Công ty nhỏ của Phần Lan này sản xuất khinh khí cầu — có kích thước bằng một chiếc xe tải — ban đầu được thiết kế để giám sát đường dây điện bằng camera.

Khi phóng viên tờ Business Insider gặp Janne Hietala - CEO của Kelluu - vào mùa thu năm ngoái, ông Hietala đến nhà hàng ở thành phố Joensuu (Phần Lan) với một tin tức: Kelluu - một công ty 7 năm tuổi - vừa trở thành nhà thầu quốc phòng.

Một thành viên NATO đã đồng ý mua khinh khí cầu của Kelluu để phục vụ mục đích giám sát theo một chương trình của liên minh nhằm thúc đẩy quân đội các nước thành viên áp dụng công nghệ mới. Danh tính của bên mua chưa được tiết lộ, nhưng họ dự định tích hợp các khinh khí cầu này vào quân đội của mình trong vòng 2 năm.

Sự phát triển của Kelluu cũng nhanh chóng không kém. Theo CEO Hietala, lần đầu tiên công ty giới thiệu sản phẩm của mình cho NATO là vào tháng 11/2024.

Kelluu đang cố gắng vươn lên tầm cao mới trong một thị trường không mấy thuận lợi cho các công ty nhỏ. Theo Business Insider, các quốc gia phương Tây phụ thuộc vào các nhà thầu khổng lồ - những đối tác này mất hàng thập kỷ để xây dựng và hoàn thiện các hệ thống một cách tỉ mỉ. Những công ty này thường được gọi là "nhà thầu chính", nắm giữ tất cả các mối quan hệ, và do đó nắm giữ toàn bộ hoạt động kinh doanh.

Nhưng giờ đây, cánh cửa đang mở ra cho những công ty mới nổi đến từ thị trường thương mại.

Tham vọng rất cao

Business Insider đưa tin, những sự kiện trong vài năm gần đây, bao gồm cuộc xung đột Nga - Ukraine, nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump, và sự trỗi dậy của máy bay không người lái trong chiến tranh... đã làm rung chuyển quân đội NATO, khiến họ lo ngại về sự phụ thuộc quá mức vào các cường quốc hàng đầu. Các tướng lĩnh và chính trị gia châu Âu đều đồng ý: Để khiến Nga nghĩ rằng họ có thể thua trong một cuộc chiến tiềm tàng, phương Tây cần một nguồn cung cấp đạn dược và thiết bị ổn định, có thể được thiết kế, điều chỉnh và sản xuất với số lượng lớn một cách nhanh chóng.

"Không còn khả thi nữa nếu cứ tiếp tục theo nhịp độ cũ với việc lập kế hoạch hàng tháng, hàng năm, mua sắm hàng tháng, hàng năm, phát triển hàng tháng, hàng năm", một phát ngôn viên của Trung tâm thúc đẩy đổi mới quốc phòng khu vực Bắc Đại Tây Dương (DIANA) - một cơ quan thuộc NATO đã kết nối Kelluu với các thành viên liên minh - nói với Business Insider.

NATO đã hình thành ý tưởng về việc thành lập DIANA trước khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine vào năm 2022, như một chương trình dành cho các công ty mới nổi giới thiệu công nghệ của họ cho quân đội các nước thành viên và có khả năng ký kết hợp đồng. Sau khi xung đột bùng nổ, trung tâm này đã được thành lập vào năm 2023.

DIANA cho biết đã nhận được 4.000 đơn đăng ký cho đợt tiếp theo, tăng từ 2.400 đơn năm ngoái và 1.200 đơn trong đợt đầu tiên vào năm 2023. Ít nhất một nửa số công ty và nhà sáng lập trong số đó đến từ châu Âu.

Các nhà đầu tư từng coi lĩnh vực quốc phòng là điều cấm kỵ giờ đây đang đổ xô vào ngành công nghiệp này. Theo Quỹ Đổi mới NATO hồi tháng 2/2025, vốn đầu tư mạo hiểm vào công nghiệp quốc phòng châu Âu đã đạt 1 tỷ USD vào năm 2024, tăng gấp 4 lần so với năm 2020.

Mùa thu năm 2025, phóng viên Business Insider đã đến Bắc Âu - nơi mối lo ngại về một cuộc chiến tiềm tàng với Nga đang rất cao - để trao đổi với các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực quốc phòng đang tìm kiếm chỗ đứng cho mình trong một thị trường mà họ từng không thể tiếp cận cách đây 5 năm.

Theo Business Insider, theo truyền thống, để tồn tại trong thế giới quốc phòng, các công ty nhỏ thường cần được mua lại bởi một nhà thầu chính.

Nhưng khi rào cản đó dần biến mất, những nhà sáng lập doanh nghiệp mà phóng viên Business Insider trao đổi cùng đã đặt ra những tham vọng rất cao. EU đặt mục tiêu mới là phân bổ thêm 920 tỷ USD cho quốc phòng vào năm 2030, và các thành viên NATO đang nâng cao cam kết chi 5% GDP cho quân đội của họ.

"Không có gì ngạc nhiên khi ngay cả các nhà đầu tư Mỹ hiện cũng đang hướng sự chú ý đến thị trường châu Âu, điều mà cách đây một năm không hề được quan tâm", Hietala - CEO của Kelluu - nói.