Một thành phố gần Việt Nam đang lún xuống

Thủ đô của Indonesia đang đối mặt với mối đe dọa ngày càng tăng từ tình trạng sụt lún đất. Các chuyên gia cảnh báo rằng nhiều phần của thành phố có thể bị nhấn chìm dưới nước và gây ra tổn thất kinh tế khổng lồ nếu các biện pháp giảm thiểu quyết liệt không được thực hiện.

Một đánh giá gần đây của Cơ quan Nghiên cứu và Đổi mới Quốc gia Indonesia (BRIN) ước tính rằng nền đất của Jakarta đang sụt lún với tốc độ trung bình 3,5 cm mỗi năm.

Tốc độ này khác nhau tùy theo khu vực, trong đó khu vực phía Bắc Jakarta chịu tác động nghiêm trọng nhất. Trong bốn thập kỷ qua, khu vực này đã sụt lún tới 4m, khiến khoảng 40% diện tích nằm dưới mực nước biển.

"Đất của Jakarta đang lún xuống," ông Yus Budiyono, nhà nghiên cứu cấp cao tại BRIN cho biết. "Phần phía Bắc đang biến thành một 'chiếc bát' và là điểm nóng về lũ lụt, dễ bị tổn thương bởi nước sông dâng cao, mưa lớn và nước biển xâm thực."

Vị trí của thành phố nằm trên một vùng đồng bằng thấp, nơi các dòng sông từ vùng cao phía Nam hội tụ trước khi đổ ra vịnh Jakarta, vốn đã khiến nơi đây dễ bị lụt lội. Việc phát triển không kiểm soát và khai thác nước ngầm quá mức càng làm trầm trọng thêm vấn đề.

Ông Yus ước tính Jakarta mất ít nhất 186 triệu USD mỗi năm do rủi ro lũ lụt, con số này dự kiến sẽ tăng lên 421 triệu USD vào năm 2030 nếu tình trạng sụt lún tiếp diễn mà không có biện pháp ngăn chặn. Từ năm 2014, chính quyền Jakarta và chính phủ trung ương đã xây dựng khoảng 20km tường bao bê tông như một phần của dự án Phát triển Ven biển Tích hợp Thủ đô Quốc gia (NCICD) dài 46km, nhằm bảo vệ thành phố khỏi lũ lụt ven biển.

Tổng thống Prabowo Subianto cũng đã công bố kế hoạch trị giá nhiều tỷ USD để xây dựng cái gọi là "đê biển khổng lồ", một siêu cấu trúc dài 500km dọc theo bờ biển phía bắc đảo Java nhằm bảo vệ các cộng đồng dễ bị lũ lụt từ Banten đến Đông Java.

Mặc dù đê biển hiện tại ở Jakarta đã giúp hạn chế nước biển xâm nhập so với các vùng ven biển không được bảo vệ như Demak ở Trung Java, ông Yus cho biết các biện pháp cấu trúc như vậy vẫn thất bại trong việc giải quyết nguyên nhân chính gây sụt lún đất: khai thác nước ngầm quá mức.

Nhiều người dân Jakarta vẫn phụ thuộc nặng nề vào nước ngầm bơm lên để sử dụng trong sinh hoạt, do công ty cấp nước sạch của thành phố, PAM Jaya, vẫn chưa bao phủ được toàn bộ mạng lưới. Nước ngầm cũng từng bị khai thác rộng rãi cho mục đích công nghiệp trước khi chính phủ ban hành lệnh cấm.

"Việc tiếp cận nước sạch phải được cung cấp đầy đủ để người dân không còn lý do gì để khai thác nước ngầm nữa," ông Yus nói, đồng thời cảnh báo rằng nếu không có các biện pháp hiệu quả để kiềm chế sụt lún đất, ngay cả đê biển khổng lồ được đề xuất cũng chỉ mang lại sự bảo vệ hạn chế.

Tiến sĩ Bosman Batubara, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Châu Á thuộc Đại học Quốc gia Singapore (NUS), đồng tình và bổ sung thêm rằng tình trạng sụt lún của Jakarta còn do sự phát triển đô thị nhanh chóng nhưng không đồng đều. Các cộng đồng được hưởng lợi từ sự mở rộng đô thị trong nhiều thập kỷ thường ít bị ảnh hưởng bởi sụt lún, trong khi cư dân ven biển phải đối mặt với rủi ro lũ lụt, mất đất và đe dọa sinh kế cao hơn nhiều.

"Vì áp lực nặng nề từ phát triển đô thị và khai thác nước ngầm tầng sâu là hai động lực chính gây sụt lún đất, cả hai vấn đề này phải được giải quyết trước tiên," Tiến sĩ Bosman cho biết. Tuy nhiên, ông lập luận rằng chính phủ vẫn chưa giải quyết được những nguyên nhân gốc rễ này mà thay vào đó ưu tiên các giải pháp bề mặt như xây dựng đê biển bê tông.

Vào năm 2021, Thống đốc khi đó là Anies Baswedan đã ban hành quy định cấm khai thác nước ngầm tại 9 khu công nghiệp và dọc theo 12 tuyến đường khắp thành phố nhằm kiềm chế tình trạng sụt lún ngày càng tồi tệ. Chính quyền hiện tại dưới thời Thống đốc Pramono Anung được cho là đang có kế hoạch siết chặt quy định này hơn nữa.

Nguồn: The Straits Times