Sự hy sinh của BYD: Chi tiêu cho R&D vượt lợi nhuận ròng 4 năm liên tiếp, lãi lao dốc chưa có dấu hiệu chậm lại

BYD , nhà sản xuất xe điện lớn nhất Trung Quốc, vừa báo cáo lợi nhuận giảm 33% trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9, đánh dấu quý thứ hai liên tiếp lợi nhuận đi xuống. Kết quả này phản ánh áp lực tài chính ngày càng lớn khi BYD bị kẹt giữa cuộc chiến giá cả khốc liệt trong nước và tham vọng mở rộng ra thị trường toàn cầu.

Trong nỗ lực bảo vệ thị phần nội địa, BYD đã giảm giá xe tới 30% trong tháng 5, đồng thời tăng chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển thêm 31% nhằm củng cố năng lực cạnh tranh quốc tế. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đà suy giảm lợi nhuận này chưa cho thấy dấu hiệu chạm đáy.

“BYD hiện đang ở giai đoạn mở rộng quy mô trước khi đạt được lợi nhuận bền vững tại thị trường quốc tế. Điều này chắc chắn sẽ gây áp lực lên biên lợi nhuận trong ngắn hạn,” Bill Russo, nhà sáng lập kiêm CEO của Automobility Limited, nhận định với Rest of World.

BYD cho biết với các nhà đầu tư rằng họ dự kiến tái cấu trúc toàn diện mô hình kinh doanh vào năm 2030, với mục tiêu doanh thu từ thị trường nước ngoài vượt doanh thu trong nước. Tuy nhiên, thành công của chiến lược này phụ thuộc vào việc công ty có thể nhân rộng mô hình sản xuất chi phí thấp tại Trung Quốc sang những thị trường có quy định khắt khe hơn về lao động, môi trường và nhận diện thương hiệu hay không.

Trong một phân tích dựa trên dữ liệu tài chính, đổi mới công nghệ và hình ảnh công chúng, Rest of World cho thấy BYD đang đứng trước bước ngoặt quan trọng nhất kể từ khi vươn lên vị trí số một toàn cầu về xe điện .

Sau hơn ba năm tăng trưởng mạnh, lợi nhuận ròng của BYD đã quay đầu giảm. Theo Zhang Xiang, chuyên gia ngành ô tô Trung Quốc, nguyên nhân chính đến từ cuộc chiến giá cả trong nước, mà chính BYD cũng là một trong những tác nhân góp phần đẩy cuộc đua này leo thang.

“Xu hướng suy giảm lợi nhuận của BYD vẫn chưa chạm đáy,” ông Zhang nhận định. Theo ông, triển vọng chỉ có thể cải thiện khi thị trường bước vào giai đoạn hợp nhất, với việc các hãng nhỏ rút lui, tạo điều kiện để những nhà sản xuất lớn như BYD thiết lập mặt bằng giá bền vững hơn.

Theo Rest of World, BYD lần đầu bán được nhiều xe hơn Tesla trong quý IV/2023, song doanh thu khi đó vẫn thấp hơn đối thủ Mỹ. Đến năm 2024, doanh thu của BYD đạt 107 tỷ USD, vượt 97,7 tỷ USD của Tesla. Xu hướng này tiếp tục trong ba quý đầu năm 2025.

Tuy nhiên, đến cuối năm 2025, doanh số của BYD bắt đầu suy giảm. Tháng 9 ghi nhận lần đầu tiên sau 18 tháng doanh số giảm so với cùng kỳ, chủ yếu do thị trường nội địa chững lại.

Trước diễn biến này, BYD đã hạ mục tiêu doanh số cả năm từ 5,5 triệu xuống còn 4,6 triệu xe, khi xu hướng giảm kéo dài đến tận tháng 11. Chủ tịch kiêm nhà sáng lập Wang Chuanfu cho rằng các đối thủ đã thu hẹp khoảng cách công nghệ, làm suy yếu lợi thế cạnh tranh của BYD .

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu đang trở thành động lực tăng trưởng quan trọng. Theo ông Russo, số lượng xe BYD xuất khẩu gần như tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước tính đến tháng 10/2025.

“Nếu BYD có thể nội địa hóa sản xuất tại các thị trường mục tiêu, duy trì khả năng cạnh tranh về giá mà không đánh đổi chất lượng, lợi nhuận toàn cầu dài hạn sẽ phục hồi mạnh mẽ,” ông nói.

Công ty đặt mục tiêu bán 1,6 triệu xe ngoài Trung Quốc trong năm tới, với Brazil, Bỉ và Mexico là những thị trường xuất khẩu lớn nhất tính đến tháng 10.

Theo hồ sơ chính thức, chi tiêu cho R&D của BYD đã vượt lợi nhuận ròng của công ty mẹ trong ít nhất bốn năm liên tiếp. Từ năm 2023, ngân sách nghiên cứu của BYD cũng vượt Tesla.

Phát biểu với nhà đầu tư hồi tháng 12, ông Wang khẳng định BYD sẽ tiếp tục đầu tư mạnh cho R&D trong hai đến ba năm tới, bởi “công nghệ là lợi thế cạnh tranh cốt lõi”. Theo ông Zhang, chiến lược này phản ánh tham vọng của BYD không chỉ trong việc ra mắt nhanh nhiều mẫu xe, mà còn mở rộng sang các lĩnh vực then chốt như chip , phần mềm và pin.
“Mục tiêu cuối cùng là kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng xe điện trong dài hạn,” ông nhấn mạnh.

Theo: Rest of World, Reuters