Người cho thuê nhà rối với kê khai thuế

Vác cả máy tính tới cơ quan thuế... để kê khai

Sau gần 1 tuần vật vã với việc kê khai thuế cho thuê nhà, ông N.T (TP.HCM) kể: Năm ngoái, ông chưa tiến hành kê khai vì ủy quyền bên thuê nộp thuế. Từ năm nay, theo quy định chung tất cả người cho thuê nhà, cho thuê tài sản đều phải kê khai thuế. Ông đã đọc hướng dẫn, tải ứng dụng thuế điện tử (eTax) về điện thoại di động để tự kê khai. Tuy nhiên, không hiểu vì sao cứ đến phần đăng nhập là ứng dụng bị đơ, điện thoại "đứng hình" và không thể thao tác được. Ông đã lên thẳng cơ quan thuế (thuế cơ sở) quản lý địa bàn có căn nhà ông cho thuê và được nhân viên thuế hướng dẫn nhưng sau đó vẫn mất gần hết một buổi chiều loay hoay kê khai trực tuyến vì có lúc mạng chập chờn, hệ thống bị ngắt kết nối… và cuối cùng cũng nộp tờ khai thành công nhưng vẫn chưa xong hết thủ tục.

Ảnh: Thái Nguyên

Qua ngày hôm sau, ông N.T tiếp tục xin nghỉ làm buổi sáng, mang theo hợp đồng cho thuê nhà, giấy chứng nhận sở hữu nhà, căn cước công dân đến cơ quan thuế tiếp tục nhờ hướng dẫn. Tại đây, ông lại được cấp mã số thuế có đuôi 001 và được hướng dẫn vào kê khai tại cổng dịch vụ công của hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính Cục Thuế - Bộ Tài chính. Để không bị sai sót, ông mang máy tính đến ngồi tại cơ quan thuế kê khai, đến chỗ nào không hiểu thì nhờ cán bộ thuế hướng dẫn… Ông chia sẻ: "Cán bộ thuế nhiệt tình nhưng vì người đến hỏi về thuế rất đông nên không đủ thời gian để hướng dẫn hết từng người. Mà việc làm thủ tục trực tuyến với cá nhân lần đầu kê khai thuế không dễ, đặc biệt với những người lớn tuổi. Vì vậy có nhiều người vẫn còn rối, chưa kê khai được".

Trường hợp của ông N.T chỉ là một ví dụ. Chị N.A (TP.HCM) cho biết các năm trước, chị đã đăng ký hộ kinh doanh cho thuê phòng trọ (giá thuê bao gồm cả dịch vụ điện, nước, wifi…) và nộp thuế gồm 5% thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân là 2% trên doanh thu tính thuế. Từ cuối năm 2025, chị chuyển sang cho thuê trọn gói. Chị tính trả lại giấy phép đăng ký hộ kinh doanh và chỉ kê khai theo dạng cá nhân cho thuê tài sản để đơn giản hơn. Với hợp đồng cho thuê trọn gói 30 triệu đồng/tháng thì chị vẫn chưa thuộc đối tượng nộp thuế nhưng vẫn cần kê khai theo quy định. Dù chị đã quen với việc nộp thuế hộ kinh doanh trước đây nhưng vẫn gặp tình trạng khó khăn khi đăng nhập cổng dịch vụ thuế, lúc báo lỗi, lúc thì chưa kịp kê khai gì đã bị thoát ra ở trạng thái chưa đăng nhập tài khoản... Chị cho hay sẽ nhờ dịch vụ làm cho nhanh vì đang quá nhiều việc nên không thể lên xuống nộp hồ sơ được.

Trong khi đó, anh Thanh Vinh (Đồng Nai) cho hay mới ký hợp đồng cho thuê nhà từ đầu tháng 3 và không biết sẽ kê khai thuế như thế nào; nên kê khai thuế từ tháng 3 đến hết tháng 6 hay chờ đến cuối năm mới kê khai… "Tôi có người quen làm nghiệp vụ kế toán cho biết theo quy định có thể chọn khai thuế 2 lần/năm hoặc 1 lần/năm nên có thể tôi sẽ chọn kê khai 1 lần/năm cho đơn giản. Nếu chọn kê khai 1 lần/năm thì hạn cuối kê khai là trước 31.1.2027 nên chắc mình sẽ chờ thêm thời gian nữa rồi cũng sẽ lên cơ quan thuế kê khai…", anh chia sẻ.

Hướng dẫn chưa thống nhất

Không chỉ rối về kê khai, nhiều đơn vị thuế cơ sở cũng có hướng dẫn khác nhau liên quan đến thuế cho thuê nhà. Chị P.A (Hà Nội) chia sẻ trên một diễn đàn khi ra cơ quan thuế thì được hướng dẫn lên ứng dụng eTax đăng ký hộ kinh doanh trước khi kê khai thuế cho thuê nhà. Trong khi đó, khi chị hỏi thăm người quen ở địa phương khác thì lại bảo là không bắt buộc đăng ký hộ kinh doanh mà chỉ đăng ký theo căn cước công dân.

Ảnh: T.N

Ông N.T (TP.HCM) cũng tương tự, khi đến cơ quan thuế thì ông được cấp mã số thuế mới có đuôi 001 trong khi ông cứ nghĩ chỉ cần sử dụng mã số thuế duy nhất là căn cước công dân vì ông đóng thuế thu nhập cá nhân từ tiền công tiền lương ở công ty…

Theo chuyên gia về thuế, luật sư Trần Xoa, có rất nhiều cá nhân, hộ kinh doanh đang gặp vướng mắc xoay quanh việc kê khai thuế cho nhà, cho thuê phòng trọ. Đầu tiên, hệ thống kê khai dịch vụ thuế điện tử có lúc gặp tình trạng không kết nối được. Thứ hai là nhiều người thắc mắc có phải đăng ký thành lập hộ kinh doanh hay không? Đối với việc này thì một số địa phương lại có hướng dẫn khác nhau, nơi yêu cầu chủ nhà cho thuê phải đăng ký hộ kinh doanh, nơi thì cho phép không cần… Luật sư Trần Xoa nêu rõ: Theo Thông tư số 86/2024 của Bộ Tài chính, số định danh cá nhân của công dân VN do Bộ Công an cấp theo quy định của pháp luật về căn cước là dãy số tự nhiên gồm 12 chữ số được sử dụng thay cho mã số thuế của người nộp thuế là cá nhân, người phụ thuộc; đồng thời, số định danh cá nhân của người đại diện hộ gia đình, đại diện hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh cũng được sử dụng thay cho mã số thuế của hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đó. Do đó, kể từ ngày 1.7, người nộp thuế, cơ quan quản lý thuế, cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan sử dụng số định danh cá nhân thay cho mã số thuế.

Song song, Cục Thuế trong các cuộc đối thoại đã nêu rõ việc thành lập hộ kinh doanh là quyền của cá nhân, không phải là nghĩa vụ bắt buộc, trừ trường hợp kinh doanh ngành nghề có điều kiện. Như vậy, cá nhân cho thuê nhà không bắt buộc phải lập hộ kinh doanh. Do vậy, luật sư Trần Xoa kiến nghị Cục Thuế vẫn nên có hướng dẫn, thông báo rõ ràng cho cơ quan thuế các địa phương thực hiện thống nhất và hướng dẫn cho cá nhân cho thuê nhà, trong đó có rất nhiều người lớn tuổi, để người dân có thể nhanh chóng kê khai theo quy định. Điều đó cũng giúp cán bộ thuế giảm thiểu lượng công việc phải giải đáp thắc mắc, hướng dẫn và giảm chi phí tuân thủ (gồm đi lại, kê khai nhiều lần…) của người dân.