Nhiều năm trước Warren Buffett từng lo sợ về kiểu đầu tư có thể "huỷ hoại" thị trường và bây giờ điều đó đã thành sự thật

Sự xuất hiện ồ ạt của các nhà đầu tư nhỏ lẻ thực hiện mua bán cổ phiếu của những công ty đã phá sản hoặc đang bị nợ trong thời gian qua đã khiến nhiều nhà đầu tư kì cựu trên phố Wall bày tỏ quan ngại rằng bong bóng thị trường có thể bị vỡ bất cứ lúc nào.

Đa số day-trader là những người trẻ dưới 40 tuổi, thực hiện mua bán cổ phiếu và chốt lãi theo ngày. Chỉ sau vài tuần thất nghiệp ngồi nhà và không có thú vui chơi giải trí nào khác, các day-trader này đã tự nhận mình trở thành chuyên gia đầu tư, vượt mặt những "lão làng" trên phố Wall, đồng thời khẳng định "thị trường chứng khoán là nơi làm giàu dễ dàng" và "cổ phiếu chỉ có thể tăng giá".

Tuy nhiên, từ nhiều năm về trước, Chủ tịch tập đoàn Berkshire Hathaway kiêm huyền thoại đầu tư đến từ Omaha – Warren Buffett từng cảnh báo về mối nguy hiểm của hình thức đầu cơ "chớp nhoáng" này.

Đầu tư giống như mặc một bộ vest

Khi hàng triệu người trẻ bị mắc kẹt tại nhà vì các lệnh phong toả do đại dịch Covid-19, các sòng bài đóng cửa và hoạt động thể thao bị ngưng trệ trên toàn thế giới, họ lựa chọn bước chân vào thị trường chứng khoán thông qua nền tảng Robinhood và nhiều ứng dụng giao dịch trực tuyến khác với chiết khấu hoa hồng 0%.

Không chiến lược bài bản, thậm chí nhiều người hoàn toàn không có kiến thức gì về tài chính nhưng đội quân nhà đầu tư "gà mờ" nhanh chóng "khuấy đảo" thị trường thông qua hành động mua bán liều lĩnh bất chấp mọi quy luật.

Nhóm nhà đầu tư nhỏ lẻ này đổ xô mua cổ phiếu của các hãng hàng không và công ty du lịch đang gặp khó khăn, thậm chí họ còn tranh giành nắm giữ cổ phần của hãng xe đã tuyên bố phá sản Hertz, JCPenney cũng như nhiều công ty khác mặc dù nguy cơ những cổ phiếu này có thể bị xoá sổ là rất cao.

Sau khi trải qua vài phiên giao dịch chốt lãi theo ngày và đạt được chút "thành quả", nhiều day-trader đã khẳng định họ "vượt mặt" các chuyên gia phố Wall. Dave Portnoy – cái tên nổi bật nhất trong nhóm day-trader thời gian qua, tự nhận là "thuyền trưởng mới" trên thị trường chứng khoán và "chế giễu" Warren Buffett vì những quyết định được cho là sai lầm trong việc bán sạch cổ phiếu hàng không của vị tỷ phú này.

Trong khi đó, giới đầu tư tỷ phú và các nhà bình luận thị trường đã nhanh chóng nhận ra "cơn sóng ngầm" trên thị trường chứng khoán gần đây.

Tỷ phú Mark Cuban và Howard Marks – Chủ tịch của Oaktree Capital cho rằng hành động mua vào điên cuồng của nhóm nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ này gợi nhớ tới bong bóng dot.com những năm 90.

Nhà đầu tư kiêm người dẫn chương trình "Mad Money" của đài CNBC Jim Cramer; Chủ tịch của quỹ Omega Advisors Leon Cooperman và Giám đốc đầu tư của Wealthfront Burton Malkiel, đều cảnh báo rằng "đội quân" kì lạ mới xuất hiện trên thị trường chứng khoán chắn chắn sẽ mất tiền và đẩy nhanh sự sụp đổ của thị trường. Thậm chí, cuối cùng họ đều sẽ phải "kết thúc trong nước mắt".

Lời tiên tri xứ Omaha

Trong bức thư gửi cổ đông của Tập đoàn Berkshire Hathaway vào năm 2000, nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett từng đề cập đến loại hình đầu cơ nguy hiểm khi "nó chỉ tập trung vào mức giá mà người mua sau sẵn sàng trả thay vì tập trung vào giá trị tài sản đích thực mà nó sẽ tạo ra".

"Về cơ bản, các nhà đầu cơ sẵn sàng trả giá cao hơn giá trị thực của một cổ phiếu khi họ hi vọng rằng sau này sẽ bán lại chúng với giá cao hơn nữa", Buffett viết trong thư gửi cổ đông năm 1992. Có rất nhiều điểm tương đồng cho thấy việc nhà đầu tư ồ ạt mua cổ phiếu Hertz nhằm mục đích bán ra với giá cao hơn trước khi những cổ phiếu này trở thành "rác".

"Không có gì làm mất đi sự hợp lý bằng mong muốn kiếm được một khoản tiền lớn mà không cần nỗ lực. Nhiều nhà đầu tư chỉ muốn sử dụng giác quan của họ trên thị trường và mong muốn đạt được mọi thứ sau một đêm, giống như cô bé Lọ Lem trong chuyện cổ tích", ông nói trong lá thư gửi cổ đông năm 2000.

Buffett cho rằng bản thân các nhà đầu cơ cũng nhận thức được việc nắm giữ cổ phiếu của những công ty giá trị trong một thời gian dài "sẽ có khả năng mang lại lợi nhuận cao; nhưng thậm chí cũng có thể chỉ mang lại những quả bí ngô và lũ chuột đồng".

"Tuy nhiên, cuối cùng họ vẫn lựa chọn không bỏ lỡ một phút giây nào của bữa tiệc vui vẻ. Cũng giống như cô bé Lọ Lem, tất cả những người tham gia đều tự nhủ sẽ rời khỏi buổi tiệc trước 12 giờ đêm. Tuy nhiên, vấn đề ở đây là họ đang nhảy múa trong một căn phòng với những chiếc đồng hồ không có kim. Hay nói cách khác, những nhà đầu cơ này không hề biết khi nào nhạc sẽ dừng và họ có thể mất hết tất cả chỉ sau một vài tích tắc lúc nửa đêm", Buffett ví von.

Đầu tư không phải là đánh bạc

Cũng trong lá thư gửi cổ đông năm 2000, Buffett đã so sánh cơn sốt chứng khoán công nghệ vào cuối những năm 90 như một loại bệnh truyền nhiễm.

"Có gì đó giống như một loại virus điên cuồng tạo nên cuộc chạy đua giữa những nhà đầu tư chuyên nghiệp và những "tay chơi" mới nổi. Loại virus này gây ra ảo giác khiến nhiều người lầm tưởng giá trị của một vài cổ phiếu cao hơn so với giá trị thực tế của doanh nghiệp nền tảng cho nó", Chủ tịch Berkshire chia sẻ.

Tuy nhiên, sự phấn khích vô lý và sự lạc quan quá đà sẽ không bao giờ mang lại kết quả tốt đẹp.

"Rõ ràng có rất nhiều bong bóng đang nằm chờ để phát nổ. Một khi bong bóng nổ tung, các nhà đầu cơ mới sẽ nhận ra những bài học vốn rất cũ: Hành động đầu cơ nguy hiểm nhất là khi thoạt nhìn nó có vẻ dễ dàng nhất", ông nói.

Tất nhiên, Buffett không chỉ đề cập đến vấn đề này một lần. Trong lá thư gửi cổ đông năm 2017, huyền thoại đầu tư xứ Omaha tiếp tục nhấn mạnh "Không có gì đáng buồn hơn khi nhìn thấy hàng xóm của bạn, một người mà bạn nghĩ rằng anh ta có IQ thấp hơn bạn tới 30 điểm nhưng lại trở nên giàu có nhờ mua cổ phiếu".

"Thị trường có vài điểm giống như sòng bài nhưng nó hấp dẫn hơn nhiều. Nếu bạn nghĩ rằng kiếm tiền dễ dàng chỉ trong chớp mắt, bạn sẽ luôn vội vã đặt cược và khi đó bạn chỉ đánh bạc chứ không hề đầu tư", Buffett nhận định.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư huyền thoại xứ Omaha cũng chia sẻ lý do ông không "xuống tiền" giữa khủng hoảng Covid-19. Ông cho rằng để giải cứu nền kinh tế khỏi bờ vực sụp đổ vì dịch bệnh, Bộ Tài chính và Cục dự trữ Liên bang Hoa Kỳ sẽ nhanh chóng bơm tiền để giúp các công ty và giải cứu thị trường, khi đó các công ty tư nhân sẽ xếp hàng chờ cứu trợ từ dòng tiền khác rẻ hơn dòng tiền của Berkshire rất nhiều.

Có thể nói, ở thời điểm hiện tại các day-trader đang "vỗ ngực" ăn mừng chiến thắng, nhưng với gần 80 năm thăng trầm trên thị trường chứng khoán, Buffett biết rằng đó là hành động đầu cơ liều lĩnh và thời gian sẽ đưa ra câu trả lời chính xác nhất.