Thị trường chứng khoán nâng hạng tác động lên nền kinh tế ra sao?

Rạng sáng 8/10, FTSE Russell thông báo nâng hạng chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp vào đầu tháng 9/2026.

Việc được FTSE Russell công nhận không chỉ mở ra cơ hội đón dòng vốn hàng tỷ USD từ nhà đầu tư quốc tế, mà còn đánh dấu bước tiến quan trọng giúp thị trường chứng khoán Việt Nam hòa nhịp mạnh mẽ hơn với dòng chảy tài chính toàn cầu.

Dòng vốn “tỷ đô” chảy vào thị trường

Ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược Thị trường, CTCP Chứng khoán VPBank cho biết, việc nâng hạng từ thị trường cận biên (frontier market) lên thị trường mới nổi (emerging market) là một bước ngoặt quan trọng, giúp Việt Nam hội nhập sâu hơn vào hệ thống tài chính toàn cầu.

Theo ông Sơn, các quốc gia đi trước tương tự như Việt Nam như Ả Rập Xê Út, Kuwait cũng đã đón nhận nhiều tác động tích cực khi thị trường chứng khoán được nâng hạng. Điển hình như việc tăng dòng vốn đầu tư nước ngoài mạnh mẽ. Nâng hạng thị trường mở ra cánh cửa cho dòng vốn đầu tư lớn vào Việt Nam với cơ hội thu hút hàng tỷ USD từ các quỹ đầu tư thụ động và chủ động.

“Dựa trên giả định toàn bộ cổ phiếu thuộc chỉ số FTSE Việt Nam (cổ phiếu hàng đầu được FTSE Russell công nhận) sẽ được đưa vào bộ chỉ số các thị trường mới nổi của FTSE , chúng tôi ước tính giá trị dòng vốn thụ động và chủ động ước tính chảy vào thị trường Việt Nam ước đạt khoảng 3 - 7 tỷ USD trong giai đoạn sau khi quyết định nâng hạng có hiệu lực”, ông Sơn nói.

Ông Sơn cho rằng, thị trường chứng khoán sẽ được cải thiện thanh khoản sau khi nâng hạng. Cụ thể, việc loại bỏ yêu cầu pre-funding (nộp tiền trước khi giao dịch) sẽ khuyến khích các nhà đầu tư tổ chức tham gia. Điều này có thể giúp thị trường gia tăng giá trị giao dịch hàng ngày lên mức 2-3 tỷ USD, giúp thị trường thanh khoản hơn, phát triển ổn định hơn và giảm biến động.

Ngoài ra, việc nâng hạng thị trường chứng khoán cũng nâng cao hình ảnh và vị thế kinh tế Việt Nam trong khu vực.

“Việt Nam đang là một trong những nền kinh tế tăng trưởng tốt hàng đầu trong khu vực ASEAN. Việc nâng hạng cũng tăng sức hút với các nhà đầu tư lớn như quỹ hưu trí, quỹ ETF… Đồng thời củng cố vị thế Việt Nam trong đàm phán thương mại quốc tế và thu hút FDI chất lượng cao hơn”, ông Sơn chia sẻ.

Cũng theo ông Sơn, nâng hạng thị trường chứng khoán cũng góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo lực đẩy cho doanh nghiệp phát triển. Dòng vốn lớn hơn sẽ hỗ trợ doanh nghiệp đẩy mạnh hoạt động IPO, gia tăng lượng hàng hóa cho thị trường và mở rộng quy mô vốn hóa.

Thị trường chứng khoán sẽ trở thành kênh huy động vốn hiệu quả hơn, góp phần vào mục tiêu tăng trưởng GDP trên 8% năm 2025 và hai con số từ 2026-2030. Đây cũng là cú huých giúp doanh nghiệp đẩy mạnh cải cách, nâng cao tiêu chuẩn hoạt động đồng thời cũng giúp cải thiện năng lực quản trị công ty.

“Xét về tổng thể, nâng hạng không chỉ mang lại lợi ích tài chính mà còn thúc đẩy cải cách cấu trúc, giúp Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu thu nhập cao vào năm 2045”, ông Sơn phân tích.

Nâng hạng không chỉ mang tính hình thức

Ông Gary Harron, Giám đốc Khối Dịch vụ Chứng khoán của HSBC Việt Nam nhận định, nền kinh tế Việt Nam đã vươn lên bất chấp mọi hoài nghi. Việt Nam khẳng định vị thế nền kinh tế vượt trội trong nhóm thị trường cận biên và mới nổi với tốc độ tăng trưởng GDP đạt 8,23% trong quý 3, mức cao nhất kể từ năm 2011.

Với việc nâng hạng , Việt Nam chỉ còn cách nhóm dẫn đầu “Thị trường đã phát triển” hai bậc và kết quả này là sự ghi nhận cho những nỗ lực chung của Chính phủ, các cơ quan quản lý và các thành viên thị trường.

“Trong vòng 6 tháng kể từ báo cáo gần nhất của FTSE Russell, chúng tôi đã quan sát thấy tinh thần hợp tác mạnh mẽ, thống nhất giữa các cơ quan hữu quan, nhà đầu tư nước ngoài cũng như các bên tham gia thị trường nhằm tháo gỡ những rào cản cuối cùng để Việt Nam có thể được nâng hạng lên Thị trường mới nổi thứ cấp”, ông Gary Harron nói.

Theo ông Gary Harron, nâng hạng thị trường không chỉ mang tính hình thức. Việc này còn ảnh hưởng đến mọi thứ, từ cách các chuyên gia phân tích và truyền thông nhìn nhận một thị trường đến quyết định phân bổ tài sản của các nhà đầu tư trên toàn cầu. Đặc biệt với Việt Nam, gỡ bỏ “mác” thị trường cận biên đồng nghĩa với sự ghi nhận và đảm bảo.

Ông Gary Harron, Giám đốc Khối Dịch vụ Chứng khoán của HSBC Việt Nam. (Ảnh: Đ.V)Ông Gary Harron cho rằng, thay đổi phân hạng có thể ảnh hưởng lớn đến hành vi và niềm tin của nhà đầu tư, thay đổi quỹ đạo phát triển kinh tế dài hạn của thị trường và giảm sự phụ thuộc vào bất kỳ một đối tác thương mại nào.

Theo chuyên gia của HSBC, thị trường vốn của Việt Nam đã có bước tiến về nhiều mặt, cả về lượng lẫn chất. Vốn hóa thị trường và số lượng tài khoản giao dịch đã tăng hơn gấp 7 lần trong vòng một thập kỷ qua. Chỉ tính riêng trong năm nay, chỉ số VN-Index tăng 1/3, vượt mức đỉnh giai đoạn COVID-19 - khi sự lạc quan về vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu ở mức cao nhất.

Công bố nâng hạng lần này sẽ càng thúc đẩy đà cải cách. Nhà đầu tư toàn cầu có niềm tin vào tương lai của Việt Nam sẽ tiếp tục đòi hỏi nâng cao sự thống nhất với tiêu chuẩn quốc tế hơn nữa.

Tuy nhiên, theo ông Gary Harron, mặc dù triển vọng IPO gần đây có nhiều cải thiện nhưng thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chưa trở thành nguồn huy động vốn xứng đáng cho các doanh nghiệp như các thị trường khác trong khu vực.

Theo Ngân hàng Thế giới, thị trường vốn của Việt Nam chưa bắt kịp những thị trường cùng quy mô khác khiến nền kinh tế phải phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng.

Bộ phận Nghiên cứu Đầu tư toàn cầu HSBC chỉ ra rằng, tín dụng ngân hàng cho kinh tế tư nhân Việt Nam nhiều hơn gấp đôi vốn hóa thị trường chứng khoán . Sự chênh lệch này khiến Việt Nam khác biệt so với hầu hết các nền kinh tế khác trong ASEAN và dễ bị tác động hơn bởi lạm phát và lãi suất tăng.

“Thật đáng khích lệ khi chứng kiến Việt Nam ban hành quy định mới trong tháng 9 nhằm đơn giản hóa quy trình IPO và niêm yết với nhiều bước quan trọng nhằm cải cách thủ tục hành chính để nâng cao hiệu quả huy động vốn và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán ”, ông Gary Harron nói.