Tiết kiệm trong nhiều tháng, nhà đầu tư nơi này bỗng trở nên trắng tay khi 1,6 tỷ USD đứng trước nguy cơ bị chính phủ 'quét sạch'

Isaac và Bless Boahen đã phải tiết kiệm trong nhiều tháng để sẵn sàng chi trả cho chương trình tiến sĩ ngành kinh tế. Tuy nhiên, khi đến lúc phải sử dụng tiền mặt từ khoản đầu tư trước đó, thì họ nhận ra mình đã trắng tay.

Cặp vợ chồng này nằm trong số ít nhất 70.000 nhà đầu tư đã trở thành "nạn nhân" của chiến dịch cải tổ ngành ngân hàng của Ghana, khi sử dụng tài sản thế chấp. Chiến dịch này thực hiện việc giảm số lượng các ngân hàng cho vay xuống 1/3. Theo đó, 23 công ty cung cấp dịch vụ tiết kiệm và cho vay đã phải đóng cửa. 

Ngoài ra, động thái mới của chính phủ Ghana cũng gây ra một cuộc tháo chạy của những nhà quản lý quỹ, họ không thể bán ra những khoản đang nắm giữ đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Đó là khoản đầu tư lên tới 9 tỷ cedis (1,6 tỷ USD), hơn 1/3 trong số 25 tỷ cedis tài sản mà các nhà quản lý quỹ tư nhân giám sát cho các nhà đầu tư bán lẻ và tổ chức.

Giá trị tài sản trong ngành đầu tư của Ghana đã tăng 5 lần kể từ năm 2013.

Isaac Boahen, 36 tuổi, đến từ Kumasi ở Khu Ashanti của Ghana. Anh chia sẻ qua một cuộc phỏng vấn trên điện thoại: "Vợ tôi đang rất băn khoăn." Đó là bởi, họ không nhận được bất kỳ một câu trả lời nào và đang lo lắng rằng sẽ không bao giờ nhận lại được 12.000 cedis từ khoản đầu tư như dự kiến. Isaac nói: "Nếu biết trước việc này xảy ra, tôi sẽ không làm điều đó."

Cơ quan quản lý thị trường của nước này đang xem xét liệu 21 nhà quản lý quỹ có vi phạm các quy tắc đầu tư hay không, khi các quỹ này đưa số tiền của khách hàng vào các tài sản thanh khoản. Uỷ ban Chứng khoán và Giao dịch (SEC) vào cuộc, áp lực ngày càng tăng lên. Tổ chức này không cho phép các nhà quản lý tài sản chấp nhận những khoản đầu tư mới bởi lo ngại rằng họ có thể chi tiền cho các nhà đầu tư hiện tại. 

Theo thống kê của SEC, có tới 5 tỷ cedis được đổ vào trái phiếu chưa niêm yết, cổ phần tư nhân đầu tư trực tiếp và những thương vụ khác với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. 4 tỷ cedis khác đang bị "mắc kẹt" trong các khoản đầu tư có thời hạn với những ngân hàng đã "thoát nạn" trong chiến dịch này, các công ty cung cấp dịch vụ tiết kiệm và cho vay, cùng những nhà cho vay nhỏ.

SEC chưa đưa ra danh sách với đầy đủ các nhà quản lý quỹ mà họ đang điều tra. Một gói cứu trợ 11,2 tỷ cedis cho các bên cho vay bị buộc phải đóng cửa và một gói khác trị giá khoảng 925 triệu cedis cho những công ty tín dụng vi mô đang bị thu hồi giấy phép sẽ giúp "giải phóng" một số quỹ đang gặp khó khăn.

Lord Mensah, một giảng viên tài chính cấp cao tại Đại học Ghana, cho hay: "Sự tổn hại đã hiện ra. Tài sản cần phải được bảo vệ." Mensah cho hay: "Chiến dịch này đang 'cắt ngang' các tổ chức tài chính và khi nó diễn ra trong tình trạng như vậy thì chính phủ phải vào cuộc để gây dựng lại niềm tin một lần nữa. Chúng ta không thể làm gì khác ngoài việc đảm bảo rằng chúng ta tạo ra môi trường cần thiết để lấy lại niềm tin của các nhà đầu tư."

Đó cũng là điều khiến vợ chồng Boahen được an ủi phần nào khi Bless sắp phải chi tiền để trả phí cho bộ thu thập dữ liệu sử dụng cho luận án tại Đại học Ghana. Sau khi được hứa sẽ hoàn lại 26% một năm cho khoản đầu tư của họ, Isaac phải vay tiền và thế chấp tài sản từ quỹ tích luỹ của anh. Trong khi có được khoản vay với lãi suất giảm 10% một năm, thì Issac lại không muốn đi theo hướng gia tăng khoản nợ. Anh nói: "Khoản nợ ấy đang khiến tôi phải chi trả nhiều hơn."