Bộ Công Thương nói gì về điện mặt trời mái nhà giá 0 đồng khi bán lên lưới?

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến Dự thảo Nghị định quy định cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà lắp đặt tại nhà dân, công sở, khu công nghiệp. Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm của người dân, tổ chức đang có nhu cầu phát triển loại hình điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu (ĐMTMNTSTT), đó là “sản lượng dôi dư được phát vào hệ thống điện quốc gia, được ghi nhận sản lượng điện với giá 0 đồng và không được thanh toán”.

Điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu được khuyến khích phát triển

Theo giải thích từ Ban soạn thảo, Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 500/QĐ-TTg ngày 15/5/2023 quy định về định hướng phát triển nguồn điện và phương án phát triển nguồn điện đã nêu rất rõ: “Ưu tiên, khuyến khích phát triển điện gió, ĐMTMNTSTT (trong đó có điện mặt trời mái nhà của người dân và mái công trình xây dựng, điện mặt trời tại các cơ sở sản xuất kinh doanh, tiêu thụ tại chỗ, không đấu nối hoặc không bán điện vào lưới điện quốc gia)”.

Việc khuyến khích phát triển ĐMTMNTSTT nhằm mục đích tự sử dụng, tự cung tự cấp cho nhu cầu của chính mình, giảm bớt mua điện từ hệ thống điện quốc gia, giảm áp lực cho hệ thống điện. Chính vì mục đích tự sản tự tiêu, nhằm ổn định chất lượng điện năng, ổn định cung cấp điện cho các tổ chức, cá nhân phát triển ĐMTMNTSTT, Bộ Công Thương đã đề xuất với Chính phủ cho phép ĐMTMNTSTT được đấu nối với hệ thống điện quốc gia.

Loại hình phát điện này được miễn trừ giấy phép hoạt động điện lực; công trình xây dựng có lắp đặt ĐMTMNTSTT không phải thực hiện điều chỉnh, bổ sung đất năng lượng và công năng theo quy định của pháp luật; thủ tục thực hiện đơn giản…Nếu phát triển điện mặt trời mái nhà không phải “tự sản tự tiêu”, lại sử dụng để kinh doanh, mua bán thì tổ chức, cá nhân phải đáp ứng các quy định Luật Quy hoạch, Luật Điện lực, Luật Đầu tư, Luật Xây dựng… và một số quy định pháp luật chuyên ngành khác.

“Chính vì phát triển ĐMTMNTSTT được miễn giảm thực hiện một số quy định, tiêu chí khắt khe của pháp luật và có nhiều ưu đãi về chính sách… do đó, nếu loại hình này thực hiện bán điện sẽ xảy ra tình huống vỡ quy hoạch điện của quốc gia và khó kiểm soát hệ thống lưới điện, làm mất an toàn, trục lợi chính sách của nhà nước. Đòi hỏi phải được bán điện cũng là nhu cầu thực tiễn trong cuộc sống, nhưng chưa nhận thức hết được những ích lợi mà Bộ Công Thương đề xuất đối với việc giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia, tăng cường khả năng vận hành an toàn cung cấp điện cho lưới điện”, Bộ Công Thương nêu rõ.

Đảm bảo quy mô thực tế của các nguồn điện

Những năm qua, cơ sở hạ tầng lưới điện dù đã được đầu tư, nâng cấp, từng bước hiện đại hóa nhưng chưa hoàn toàn đáp ứng được mọi nguồn điện với đủ các mức công suất khác nhau. Nếu ĐMTMNTSTT nối lưới không giới hạn công suất sẽ gây nhiều khó khăn cho công tác vận hành lưới điện, gây nguy cơ cao mất an toàn hệ thống điện quốc gia. Trong khi nguồn điện mặt trời không ổn định, tỷ trọng dự phòng nguồn điện hiện tại vẫn khá thấp và chưa có giải pháp về tích trữ điện đồng bộ ở quy mô quốc gia. Do đó, cần có các biện pháp giới hạn tỷ trọng điện mặt trời hòa lưới để đảm bảo vận hành ổn định của hệ thống điện.

“Dự thảo lần này đưa ra quy định với hai loại hình phát triển điện mặt trời mái nhà, gồm có đấu nối và không đấu nối với hệ thống điện quốc gia. Chính sách giá 0 đồng chỉ áp dụng với sản lượng ĐMTMNTSTT dư thừa phát lên lưới điện quốc gia. Áp dụng mức giá 0 đồng là bởi nhà nước muốn khuyến khích cá nhân, tổ chức phát triển điện mặt trời mái nhà để đáp ứng nhu cầu tự dùng, góp phần làm giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia”, Bộ Công Thương tái khẳng định.

Một trong những điểm đáng chú ý trong Quy hoạch điện VIII là việc giới hạn phát triển nguồn điện ĐMTMNTSTT được đấu nối với hệ thống điện quốc gia. Điều này nhằm đảm bảo quy mô thực tế của các nguồn điện này không vượt quá kế hoạch đã được phê duyệt, từ đó tránh tình trạng quá tải cho hệ thống phân phối và truyền tải điện. Mục tiêu là để tránh bị "vỡ" quy hoạch nguồn và lưới điện, đảm bảo sự ổn định và bền vững cho hệ thống điện quốc gia.

Bên cạnh đó, Quy hoạch điện VIII cũng khuyến khích phát triển nguồn ĐMTMNTSTT nhưng không được phép bán điện. Điều này đặt ra hướng đi rõ ràng, tập trung vào việc sử dụng điện mặt trời để tự cung cấp năng lượng cho các hộ gia đình và DN, thúc đẩy sự tiết kiệm năng lượng và giảm lượng điện tiêu thụ từ lưới điện quốc gia.

“Trong điều kiện hiện tại của hệ thống truyền tải và phân phối, cân bằng cơ cấu nguồn, giải pháp chống phát ngược và giải pháp mua với giá 0 đồng trong trường hợp phát lên lưới điện quốc gia là cần thiết và phù hợp, vừa khuyến khích loại hình ĐMTMNTSTT vừa ngăn chặn được hiện tượng trục lợi chính sách”, Bộ Công Thương thông tin.