Trang trại điện mặt trời lớn nhất thế giới của Trung Quốc gây ra hiệu ứng không ngờ: Công nghệ đỉnh cao có thực sự đánh đổi bằng cái giá đắt như định kiến?

Theo SlashGear, cụm trang trại điện mặt trời Thanh Hải hiện ghi nhận những tác động môi trường có thể đo lường được. Một nghiên cứu được bình duyệt đăng trên tạp chí Nature cho thấy các dãy tấm pin mặt trời đang trực tiếp làm thay đổi điều kiện đất, độ ẩm và đa dạng sinh học tại khu vực từng là sa mạc cực kỳ khô hạn.

Cụm điện mặt trời tại tỉnh Thanh Hải của Trung Quốc là tổ hợp lớn nhất thuộc loại này trên thế giới, với công suất lắp đặt xấp xỉ 17.000 megawatt. Công trình nằm trong chiến lược của Trung Quốc nhằm đưa các nguồn năng lượng tái tạo quy mô lớn tới những khu vực thưa dân, đồng thời truyền tải điện tới các trung tâm công nghiệp phát triển hơn. Điều khiến các nhà nghiên cứu bất ngờ là sự xuất hiện của các tấm pin đã bắt đầu làm thay đổi môi trường địa phương.

Theo nghiên cứu, các tấm pin làm giảm bức xạ mặt trời trực tiếp chiếu xuống bề mặt đất, từ đó giúp làm chậm quá trình bay hơi nước. Các mẫu đất được lấy bên dưới và xung quanh khu vực lắp đặt pin cho thấy hàm lượng độ ẩm cao hơn rõ rệt so với các khu sa mạc lân cận không có can thiệp. Các nhà nghiên cứu cũng ghi nhận việc vệ sinh tấm pin định kỳ có thể bổ sung thêm nước, từ đó hỗ trợ giữ ẩm cho đất.

Những thay đổi này tạo ra các tác động dây chuyền. Cấu trúc đất được cải thiện và độ ẩm tăng lên đã cho phép nhiều loài thực vật sinh trưởng. Sự phát triển của thảm thực vật tiếp tục hỗ trợ các quần thể vi sinh vật đa dạng hơn. Các phép đo cho thấy hoạt động sinh học bên dưới các tấm pin mặt trời tăng lên, với nồng độ dinh dưỡng cao hơn và thành phần đất ổn định hơn. Ngược lại, các khu sa mạc xung quanh vẫn kém thuận lợi cho sự sống.

Các phát hiện này thách thức quan điểm cho rằng các trang trại điện mặt trời quy mô lớn tất yếu làm suy thoái hệ sinh thái địa phương. Trong trường hợp của Thanh Hải, hạ tầng điện mặt trời dường như đóng vai trò như một lớp đệm môi trường, giúp điều hòa các điều kiện khắc nghiệt vốn hạn chế sự phát triển sinh học.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng kết quả này phụ thuộc nhiều vào bối cảnh cụ thể và có thể không áp dụng cho mọi môi trường sa mạc, đặc biệt là những khu vực có khí hậu hoặc thành phần đất khác biệt.

Bên cạnh tác động sinh thái, cụm điện mặt trời này còn tạo ra các hiệu ứng kinh tế. Việc vận hành và bảo trì một tổ hợp quy mô lớn đòi hỏi lực lượng lao động tại chỗ ổn định, qua đó tạo thêm việc làm tại một khu vực vốn có ít cơ hội việc làm. Sự kết hợp giữa sản xuất năng lượng, thay đổi sinh thái và hoạt động kinh tế cho thấy vai trò đa dạng của hạ tầng tại các vùng sâu vùng xa.

Vị thế dẫn đầu của Trung Quốc trong lĩnh vực sản xuất thiết bị điện mặt trời đã cho phép nước này triển khai những dự án có quy mô như vậy. Nhu cầu điện tăng nhanh tiếp tục thúc đẩy việc mở rộng công suất. Khi xe điện chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong doanh số ô tô mới tại Trung Quốc, các dự án điện mặt trời quy mô lớn tại vùng sa mạc nhiều khả năng sẽ tiếp tục nhân rộng.

Dự án Thanh Hải cho thấy trong những điều kiện nhất định, các công trình này không chỉ góp phần giảm phát thải mà còn âm thầm tái định hình cảnh quan bên dưới chúng.

Theo Wonderful Engineering