Indonesia đang triển khai kế hoạch sử dụng các tuyến cao tốc thu phí trên cả nước làm đường băng khẩn cấp cho tiêm kích, tạo ra mạng lưới tương đương nhiều “tàu sân bay” trải rộng khắp quần đảo.
Tham mưu trưởng Không quân Indonesia , ông Tonny Harjono, cho biết rằng mục tiêu lâu dài của kế hoạch này là mỗi trong số 38 tỉnh của Indonesia sẽ có ít nhất một đoạn cao tốc có thể sử dụng làm đường băng dã chiến, dù chưa công bố thời gian cụ thể.
Một máy bay chiến đấu F-16 của Không quân Indonesia thực hiện thành công các hoạt động hạ cánh và cất cánh thử nghiệm trên đoạn đường cao tốc Terpeka Simpang Pematang ở Lampung. (Ảnh: CNN)
Bước đi chiến lược
Trong một buổi trình diễn, tiêm kích F-16 và một máy bay cường kích Super Tucano của Không quân Indonesia đã hạ cánh và cất cánh thành công trên một đoạn cao tốc tại tỉnh Lampung, cực nam đảo Sumatra.
“ Thành công này đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc củng cố hệ thống phòng thủ toàn dân”, Thứ trưởng Quốc phòng Donny Ermawan Taufanto phát biểu.
Ý tưởng sử dụng đường cao tốc làm đường băng quân sự không phải mới. Quân đội Mỹ, Phần Lan và Thụy Điển từng thực hiện các cuộc thử nghiệm tương tự.
Việc phân tán tiêm kích trên nhiều đảo ở Thái Bình Dương cũng là hướng đi mà quân đội Mỹ theo đuổi nhằm khiến lực lượng không quân khó bị tấn công hơn trong trường hợp xảy ra xung đột.
Indonesia , trong khi đó cho biết kế hoạch biến đường bộ thành đường băng không được xem là nhằm vào bất kỳ quốc gia cụ thể nào.
Trong thông cáo, Không quân Indonesia tuyên bố: “Việc sử dụng cao tốc làm đường băng thay thế trong tình huống cần thiết sẽ tăng cường khả năng sẵn sàng tác chiến của Không quân Indonesia trước các mối đe dọa tiềm tàng, đồng thời không làm ảnh hưởng đến chức năng chính của cao tốc là hạ tầng giao thông công cộng".
Chi phí thấp, rủi ro thấp
Các nhà phân tích nhận định đây cũng là phương án tiết kiệm chi phí để bảo vệ một quốc gia có lãnh thổ trải rộng. Indonesia là quốc đảo lớn nhất thế giới, với hơn 6.000 đảo có người sinh sống, trải dài khoảng 5.000 km theo trục đông - tây.
Việc bao phủ một vùng lãnh thổ rộng lớn như vậy bằng tàu sân bay sẽ vô cùng tốn kém, trong khi Hải quân Indonesia hiện không sở hữu tàu sân bay và chi phí mua sắm, duy trì loại tàu này lên tới hàng tỷ USD.
Máy bay tấn công EMB-314 Super Tucano của Không quân Indonesia thực hiện thành công các hoạt động hạ cánh và cất cánh thử nghiệm trên đoạn đường cao tốc Terpeka Simpang Pematang ở Lampung. (Ảnh: CNN/Không quân Indonesia )
“Xét về hiệu quả chi phí, tàu sân bay không phải lựa chọn quá hấp dẫn", Collin Koh, chuyên gia nghiên cứu tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam (Singapore), nhận định.
Ông cho rằng việc quy hoạch nhiều tuyến cao tốc và quốc lộ làm đường băng khẩn cấp trên khắp quần đảo “hợp lý hơn về mặt chiến lược và tác chiến”.
“Mức độ rủi ro thấp hơn so với tàu sân bay. Nếu tàu sân bay bị đánh trúng một lần, coi như mất hoàn toàn”, ông Koh nói, đồng thời nhấn mạnh nếu mất một đường băng dã chiến, vẫn còn nhiều tuyến khác có thể thay thế.
Đường bộ cũng có thể phục vụ nhiều loại máy bay ít tốn kém hơn so với những loại cần thiết cho hoạt động trên tàu sân bay. Ví dụ, hai mẫu máy bay tham gia trình diễn – F-16 và Super Tucano – đều không thể hoạt động trên tàu sân bay.
Theo ông Harjono, kế hoạch là mỗi đoạn cao tốc được chọn sẽ có chiều dài khoảng 3.000 mét, đủ để máy bay quân sự cất và hạ cánh.
Thứ trưởng Donny cũng ca ngợi kỹ năng của các phi công Indonesia khi hạ cánh trên mặt đường chỉ rộng bằng một nửa đường băng sân bay. “Cao tốc chỉ rộng khoảng 24 mét, hẹp hơn so với đường băng sân bay từ 45 đến 60 mét. Điều đó tiềm ẩn rủi ro, nhưng phi công Không quân được huấn luyện cho những điều kiện như vậy", ông nói với hãng thông tấn nhà nước Antara.
Ngoài việc xem xét biến đường cao tốc thành đường băng khẩn cấp cho chiến đấu cơ, Indonesia còn từng cân nhắc việc sở hữu tàu sân bay thực thụ. Hải quân nước này hồi tháng 9/2025 đánh giá khả năng mua tàu sân bay Giuseppe Garibaldi cũ của Italia để tăng cường năng lực hoạt động hải quân. Chiếc tàu này từng phục vụ gần 40 năm trong Hải quân Italia và bị loại biên vào tháng 10/2024 với chiều dài khoảng 180 m và khả năng di chuyển khoảng 7.000 hải lý.
Trước đó, Indonesia cũng từng bày tỏ quan tâm tới việc triển khai máy bay AV-8B Harrier II hay UAV trên tàu sân bay cũ này trong khuôn khổ chương trình hiện đại hóa lực lượng hải quân, đồng thời xem xét khả năng đóng mới hoặc hợp tác đóng tàu sân bay trực thăng trong tương lai.
Tuy nhiên, việc thực hiện kế hoạch này vẫn đang trong giai đoạn cân nhắc và đàm phán, bao gồm cả việc xác định chi phí, hậu cần bảo trì và các hệ thống hỗ trợ phù hợp với nhu cầu quốc phòng của Indonesia .