Tuần trước tại Seoul, người dân Hàn Quốc đổ xô mua một món hàng, không phải thực phẩm hay thuốc men mà là túi ni lông đựng rác.
Mỗi ngày có gần 2,7 triệu túi rác được bán ra. Con số này cao gần gấp 5 lần mức bình thường. Người dân tích trữ do lo ngại nguồn cung có thể sớm khan hiếm.
Theo quy định của thành phố, người dân phải sử dụng đúng loại túi theo quy định để đựng rác thải sinh hoạt. Túi này được sản xuất từ naphta, một dẫn xuất dầu mỏ. Khi nguồn cung dầu bị siết chặt do eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, nỗi lo thiếu nguyên liệu đã lan rộng.
Hàn Quốc nhập khẩu gần như toàn bộ dầu tiêu thụ, với hơn 2/3 đến từ khu vực Vịnh Ba Tư. Sự phụ thuộc này khiến thị trường tài chính bị ảnh hưởng mạnh. Nhà đầu tư đã bán tháo cổ phiếu Hàn Quốc kể từ khi xung đột tại Iran bùng phát.
Chỉ số Kospi ghi nhận phiên giảm mạnh nhất lịch sử trong tháng này với mức giảm vượt 12%. Đồng won rơi xuống mức thấp nhất kể từ khủng hoảng tài chính 2008-2009. Thậm chí, tỷ giá có thời điểm chạm mức 1.530 won đổi 1 USD, mức thấp nhất trong 17 năm qua.
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã hạ dự báo tăng trưởng năm 2026 của Hàn Quốc với mức giảm 0,4 điểm phần trăm xuống 1,7%.
Chính phủ Hàn Quốc phản ứng trước cú sốc bằng một gói tài khóa lớn. Đầu tuần, đảng Dân chủ cầm quyền và đảng Quyền lực Quốc dân đối lập đã thống nhất thông qua gói ngân sách bổ sung 26,2 nghìn tỷ won, tương đương 17,3 tỷ USD, trước ngày 10/4.
Khoản chi này nhằm ổn định chuỗi cung ứng và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, người lao động trong lĩnh vực logistics, chủ cửa hàng và thanh niên.
Lãnh đạo đảng Dân chủ Jung Chung-rae cho biết ngân sách sẽ được xử lý với tốc độ nhanh nhất. Ông nêu ba rủi ro chính gồm giá dầu tăng mạnh, đồng won suy yếu và lạm phát gia tăng.
Nghị sĩ Han Byung-do nhận định tình hình đã trở nên nghiêm trọng. Ông cho rằng tác động từ eo biển Hormuz đã lan tới khu vực sản xuất trong nước.
Ông cảnh báo nếu nguồn cung naphta bị gián đoạn, chuỗi sản xuất sẽ bị ảnh hưởng diện rộng. Nguy cơ từ thiếu túi nhựa, vật liệu đóng gói cho đến biến động tỷ giá, giá cả có thể xảy ra.
Một số chuyên gia cảnh báo rủi ro từ gói kích thích. Giáo sư Hur Jung cho rằng ngân sách là cần thiết nhưng quy mô có thể quá lớn. Ông lo ngại chi tiêu mạnh trong bối cảnh cú sốc nguồn cung có thể làm lạm phát gia tăng.
Giáo sư Kim Sang-bong cũng cho rằng thanh khoản dư thừa đang làm suy yếu đồng won. Ông cảnh báo nếu triển khai toàn bộ gói chi tiêu, tỷ giá hối đoái và giá cả có thể tiếp tục tăng.
Chính phủ dự kiến tài trợ ngân sách bằng tăng thu thuế thay vì phát hành trái phiếu. Tuy nhiên, nhiều ý kiến đặt câu hỏi về tính bền vững của cách làm này.
Một số chuyên gia cho rằng gói hỗ trợ vẫn là cần thiết. Giáo sư Kim Gwang-suk nhận định khủng hoảng hiện tại không chỉ là vấn đề giá cả mà còn là cú sốc nguồn cung. Các ngành phụ thuộc nhiều vào năng lượng như nhựa, vật liệu xây dựng và linh kiện công nghiệp đang chịu áp lực lớn.
Ông nhấn mạnh gián đoạn nguồn cung còn nghiêm trọng hơn việc giá tăng. Chính sách cần tập trung giảm chi phí năng lượng và ổn định chuỗi cung ứng.
OECD cũng cảnh báo nếu gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài hoặc cơ sở hạ tầng dầu khí bị ảnh hưởng, các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng như Hàn Quốc sẽ chịu tác động sớm nhất.
Dự báo tăng trưởng 1,7% của OECD thấp hơn so với Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Viện Phát triển Hàn Quốc và Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc, vốn dự báo tăng trưởng trong khoảng 1,9% - 2%.
Trước làn sóng tích trữ túi rác, chính phủ đã trấn an người dân. Bộ trưởng Môi trường Kim Sung-hwan khẳng định không có nguy cơ thiếu túi rác. Trong kịch bản xấu nhất, túi nhựa thông thường vẫn có thể sử dụng được.
Ông nhấn mạnh sẽ không xảy ra tình trạng rác thải chất đống trong nhà.
Theo SCMP