Công nghệ lên ngôi, gia tăng thủ đoạn lừa đảo người tiêu dùng

Bối cảnh bình thường mới đã và đang mở ra những thay đổi lớn trong hành vi mua sắm của người tiêu dùng. Sự phát triển của các kênh thương mại điện tử (TMĐT), viễn thông đã mang đến nhiều tiện lợi, song cũng bộc lộ những mặt trái, khiến nhiều quyền lợi của người tiêu dùng (NTD) có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi các phương thức lừa đảo ngày một tinh vi.

Thông tin từ Cục Quản lý cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng (QLCT-BVNTD - Bộ Công Thương), trong thời gian dịch Covid-19 bùng phát, việc mua hàng thông qua phương thức TMĐT đã trở nên thông dụng. Tuy nhiên, số lượng NTD khiếu nại về chất lượng, thời gian giao hàng khi mua hàng trên các sàn, website TMĐT, đặc biệt trên các trang mạng xã hội như facebook,… đã tăng lên nhanh chóng.

Nhiều NTD phản ánh, một số đối tượng bán hàng có dấu hiệu lừa đảo, gian dối khi NTD đặt mua hàng trên mạng xã hội, các website chưa được thông báo hoặc đăng ký với Bộ Công Thương. Nhiều trường hợp NTD đã bị lừa đảo, mất tiền mua hàng, khi làm theo yêu cầu của một số đối tượng quảng cáo các chương trình trúng thưởng may mắn, hay mời chào mua hàng qua điện thoại, tin nhắn…

Bà Nguyễn Quỳnh Anh, Phó Cục trưởng Cục QLCT-BVNTD nhận xét, trong bối cảnh NTD gần như ở nhà nhiều hơn, những thói quen tiêu dùng trước đây như giao dịch trực tiếp nay đã dần chuyển thành những giao dịch qua mạng. Do đó, công tác bảo vệ quyền lợi NTD cũng có những hình thức thích ứng để bắt kịp với xu hướng này.

“Bản thân các giao dịch qua mạng cũng đã phát sinh rất nhiều vấn đề, do đó trách nhiệm của cơ quan bảo vệ quyền lợi NTD là phải bảo đảm cho các giao dịch an toàn về thanh toán cũng như tài sản trong tài khoản giao dịch. Ngoài ra, an toàn trong sử dụng sản phẩm rất cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhận thức của NTD trong các hành vi mua sắm với sự minh bạch, cam kết đảm bảo chất lượng sản phẩm của các DN với NTD bằng các động thái tích cực như bảo hành hoặc thu hồi sản phẩm nếu có khiếu nại phát sinh”, bà Quỳnh Anh khẳng định.

Chỉ rõ mối nguy hại từ các hành vi vi phạm quyền lợi NTD, ông Nguyễn Quang Huy, Phó Vụ trưởng Vụ Tổng hợp Kế hoạch Tài chính, Tổng cục Quản lý thị trường (Bộ Công Thương) cho hay, hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ không chỉ làm mất lòng tin, ảnh hưởng đến quyền lợi của NTD mà còn làm thiệt hại rất lớn đến các DN sản xuất kinh doanh chân chính.

“Trong thời gian dịch bệnh, hàng hóa vật tư trang thiết bị y tế, thuốc chữa bệnh là một vấn đề rất “nóng”. Qua kiểm tra đã phát hiện và thu giữ được rất nhiều sản phẩm hàng lậu hàng kém chất lượng bán trên thị trường, đặc biệt là thông qua các kênh TMĐT. Mới đây nhất, lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội đã phối hợp với công an thu giữ trên 60.000 bộ kit test và thuốc tân dược, trị giá trên 10 tỷ đồng. Những hành vi này có thể thấy, những cá nhân, tổ chức sẵn sàng vi phạm pháp luật, chà đạp lên quyền và lợi ích của NTD”, ông Huy nêu rõ.

Các DN, các sàn TMĐT cần nâng cao trách nhiệm về uy tín, chất lượng sản phẩm tạo niềm tin đối với NTD.

Đề cập sâu tới vấn đề bảo vệ quyền lợi NTD đặt trong bối cảnh tình trạng đầu cơ, bán hàng không rõ nguồn gốc diễn biến phức tạp, các vi phạm liên quan tới hoạt động TMĐT gia tăng, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển thương hiệu và cạnh tranh đánh giá, bên cạnh các định chế, các tổ chức thực thi pháp luật, công tác truyền thông, khung khổ pháp lý, bản thân người tiêu dùng..., không thể không nói đến DN.

“DN muốn hướng tới bảo vệ NTD thì trước hết các thông tin của DN phải minh bạch, phản ánh đúng quá trình sản xuất kinh doanh. Yếu tố tiếp theo là giá và cạnh tranh, ở đây hàm ý cả việc DN cạnh tranh là điều tốt trong kinh tế thị trường nhưng quá trình và hình thức cạnh tranh này phải đảm bảo thực sự lành mạnh”, ông Thành nói.

Từ góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Vinh Phương, Giám đốc kênh phân phối hiện đại và năng lực kinh doanh toàn quốc - Công ty TNHH URC Việt Nam cho biết, bản thân DN hiểu rõ được vai trò và trách nhiệm của mình đối với NTD. Vì thế, DN đã và đang tích cực đầu tư vào các mô hình sản xuất mới, nâng cao chất lượng sản phẩm nhưng lại có giá cả cạnh tranh hơn trên thị trường nhằm hướng đến mô hình phát triển bền vững.

Theo bà Phương, cũng như nhiều DN làm ăn chân chính khác, DN rất mong muốn nhận được sự đồng hành và hỗ trợ của các cơ quan quản lý nhà nước thông qua các hướng dẫn cụ thể về chính sách. “DN mong muốn nhận được sự tin tưởng, hỗ trợ của NTD để DN có thêm động lực phát triển hơn nữa, từ đó đưa ra nhiều các sản phẩm có chất lượng cao hơn, giá cả phải chăng hơn”, bà Phương nói./.