Đề án di dời 27.000 dân phố cổ Hà Nội, vì sao 28 năm vẫn giậm chân tại chỗ?

Tại kỳ họp thứ 31, Hội đồng nhân dân TP. Hà Nội đã thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm.

Điểm nhấn được dư luận đặc biệt quan tâm là thành phố sẽ thực hiện tái cấu trúc đô thị nhằm tạo ra một cuộc cách mạng về kiến trúc cảnh quan đô thị, cách mạng về nhà ở, cách mạng về di sản, bảo tồn.

Trong giải pháp quy hoạch, thành phố Hà Nội sẽ thực hiện tái cấu trúc dân cư, giãn dân để giảm tải áp lực cho nội đô. Theo lộ trình, giai đoạn 2026 - 2035, Hà Nội sẽ di dời 200.000 người ở sông Hồng; 200.000 người ở hồ Tây và phụ cận; 42.000 người ở một số tuyến phố trong phạm vi Vành đai 3.

Giai đoạn 2036 - 2045, Hà Nội di dời 26.730 người ở khu phố cổ, 23.000 người ở khu phố cũ, 370.000 người ở các khu vực còn lại trong Vành đai 3 để tái cấu trúc đô thị.

Được biết, từ năm 1998, UBND TP. Hà Nội đã đặt ra chủ trương di dân phố cổ với mục tiêu giảm mật độ dân cư cũng như áp lực lên cơ sở hạ tầng tại khu vực này. Dù vậy, đến tháng 1/2013, đề án giãn dân phố cổ mới chính thức được phê duyệt.

Theo đề án này, mật độ dân cư phố cổ sẽ được giảm từ 823 người/ha năm 2010 xuống còn 500 người/ha vào năm 2020. Khu vực phố cổ nằm tại quận Hoàn Kiếm sẽ phải di chuyển trên 6.500 hộ dân, với khoảng 27.000 người.

Nằm trong ngõ sâu hun hút không có ánh sáng mặt trời, bà Phan Thị Kim Thoa (số nhà 49 Hàng Bạc) cho biết, bà đã ở đây 30 năm và không có nhu cầu rời đi nơi ở mới. Được biết, nhà bà Thoa có 2 phòng, một phòng 7m2 bên ngoài để bán hàng, một phòng khoảng 10m2 sâu trong ngõ để ở.

Theo bà Thoa, cuộc sống phố cổ bước ra cửa là có quán ăn, chợ, rất thuận tiện. Ngoài ra, ở đây bà vẫn đang bán các loại quần áo nên có đồng ra, đồng vào.

"Nhiều năm trước, cán bộ quận Hoàn Kiếm đã đến khảo sát, đưa ra phương án di dời nhưng đến nay vẫn không thấy tiến triển gì. Nếu Nhà nước kiên quyết di dời, tôi không phản đối gì, nhưng cần có giải pháp để chúng tôi kinh doanh, buôn bán, bởi cả ngõ này đều không ai làm việc Nhà nước hay công việc cố định. Chỉ trông mong vào thu nhập buôn bán nhỏ lẻ", bà Thoa chia sẻ.

Có nhà mặt tiền 38 Hàng Cá, bà Khanh cho biết, nhà bà đã ba đời ở khu phố này, đến nay đời con cháu là đời thứ tư. Mặt tiền tầng một căn nhà 3 mét được hai anh em chia đôi để kinh doanh mặt hàng kim khí. Phía trên là ba thế hệ sinh sống nhiều năm nay.

Về việc di dời sang nơi ở mới, bà Khanh cho rằng: Ở đâu quen đó, đặc biệt với người lớn tuổi, chuyển sang nơi ở mới sẽ rất khó khăn. Chưa kể phải làm quen lại từ đầu môi trường, trường học cho các cháu nhỏ rất vất vả. "Tuy nhiên, nếu Nhà nước quyết định thực hiện chúng tôi cũng sẽ đi ngay. Tất nhiên với điều kiện đền bù, tái định cư phù hợp, ổn định để có thể sinh sống lâu dài", bà Khanh nói.

Một nguyên lãnh đạo quận Hoàn Kiếm trước đây cho biết, mặc dù Đề án giãn dân phố cổ đã được thông qua hàng chục năm nhưng tiến độ thực hiện gặp nhiều khó khăn.

Đề án giãn dân phố cổ được thực hiện thành 2 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 1 bắt đầu từ quý IV/2013 và hoàn thành vào quý IV/2016 sẽ thực hiện di dời khoảng 1.153 hộ dân. Để thực hiện kế hoạch này năm 2015, UBND TP. Hà Nội chấp thuận cho quận Hoàn Kiếm triển khai xây dựng khu đô thị giãn dân phố cổ tại phường Việt Hưng, quận Long Biên.

Giai đoạn 2 dự kiến sẽ bố trí khoảng 30ha để di dời 5.020 hộ dân sau khi dự án giai đoạn 1 kết thúc. Việc thực hiện đề án giãn dân phố cổ dự kiến kết thúc vào năm 2020.

Tuy nhiên, cả hai đối tượng thuộc diện di dời bao gồm đối tượng bắt buộc (cư dân sống ở khu vực di tích, trường học...) và tự nguyện (cư dân sống tại các nhà cũ xuống cấp, có diện tích dưới 5m2) đều chưa thể thực hiện đề án một cách triệt để.

Theo vị này, vướng mắc lớn do cơ chế chính sách, bởi Luật Nhà ở chưa có quy định cụ thể cho trường hợp giãn dân đơn thuần (không có giải phóng mặt bằng). Bên cạnh đó, khu tái định cư tại Việt Hưng cũng chưa thể triển khai do vướng chiều cao liên quan đến sân bay Gia Lâm. Việc này dẫn đến điều chỉnh quy hoạch nhiều lần để xin cao tầng nhưng vẫn gặp khó khăn.

Đại diện UBND phường Hoàn Kiếm cho biết, Đề án giãn dân phố cổ hiện đã tạm dừng, chưa triển khai thêm nội dung nào.