Đề xuất cho các ngân hàng được phát hành giấy tờ có giá bằng phương thức điện tử

Tại buổi Tọa đàm "Thực trạng giao dịch điện tử trong lĩnh vực ngân hàng hiện nay và đề xuất hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về giao dịch điện tử trong lĩnh vực ngân hàng", Câu lạc bộ Pháp chế Ngân hàng cho biết một số vướng mắc liên quan trong giao dịch điện tử hiện nay cần được tháo gỡ. 

Trong đó, các Tổ chức tín dụng (TCTD) hiện nay không thể phát hành Giấy tờ có giá (GTCG) cho khách hàng thông qua phương thức điện tử, đặc biệt khách hàng hiện hữu đã được TCTD eKYC hoặc KYC khi mở tài khoản, sử dụng dịch vụ khác của TCTD.

Cụ thể, Điều 4 Nghị định 35/2007/NĐ-CP quy định: "Hoạt động ngân hàng giao dịch bằng phương tiện điện tử là các hoạt động được quy định tại Chương III Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và tại Chương III Luật các Tổ chức tín dụng; không áp dụng trong việc phát hành hối phiếu và các giấy tờ có giá khác".

Khoản 2 Điều 11 Thông tư 01/2021/TT-NHNN quy định TCTD phải: "thực hiện phát hành kỳ phiếu, tín phiếu, chứng chỉ tiền gửi trực tiếp cho người mua tại địa điểm giao dịch hợp pháp thuộc mạng lưới hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài".

Do đó, Hiệp hội Ngân hàng kiến nghị Ngân hàng Nhà nước trình Chính phủ sửa Nghị định 35/2007/NĐ-CP và TT 01/2021/NĐ-CP cho phép các TCTD phát hành GTCG bằng phương thức điện tử.

Ngoài ra, hiện các ngân hàng cũng cho biết gặp vướng mắc về Nghiệp vụ cấp tín dụng trên ngân hàng điện tử. 

Cụ thể, hiện Khoản 2 Điều 94 Luật các TCTD quy định: "TCTD phải tổ chức xét duyệt cấp tín dụng theo nguyên tắc phân định trách nhiệm giữa khâu thẩm định và quyết định cấp tín dụng".

Khoản 1 Điều 16 Thông tư 13/2018/TT-NHNN quy định: "2. Hoạt động cấp tín dụng phải được kiểm soát xung đột lợi ích theo nguyên tắc cá nhân, bộ phận có chức năng thẩm định tín dụng độc lập với cá nhân, bộ phận có chức năng: a) Quan hệ khách hàng…".

Thông tư 39/2016/TT-NHNN và các quy định của NHNN hiện hành chưa có quy định về việc TCTD được thẩm định và phê duyệt tín dụng tự động trên cơ sở ứng dụng kết quả chấm điểm tín dụng và xếp hạng khách hàng, các tiêu chuẩn thẩm định và phê duyệt được xây dựng và cài đặt để hệ thống có khả năng tự động kiểm tra phê duyệt mà không cần có sự tham gia của cá nhân người thẩm định, người phê duyệt. Đồng thời tại Điểm d khoản 1 Điều 29 Thông tư này còn quy định TCTD phải lưu trữ hồ sơ tín dụng có: "Quyết định cho vay có chữ ký của người có thẩm quyền".

Trong khi đó, hiện nay, nhu cầu cung cấp dịch vụ tín dụng trên kênh số đối với các khoản vay tiêu chuẩn, có mục đích tiêu dùng là rất lớn, giúp khách hàng tiếp cận kênh tín dụng ngân hàng một cách thuận tiện, dễ dàng, giúp đẩy lùi tệ nạn "tín dụng đen". Tuy nhiên, quy định hiện hành chưa đáp ứng được nhu cầu của các khách hàng và TCTD do các vướng mắc về (i) chữ ký điện tử; (ii) việc thẩm định, phê duyệt tự động các khoản vay tiêu chuẩn này.

Theo đó, Hiệp hội Ngân hàng kiến nghị NHNN sửa đổi, bổ sung Thông tư 39, Thông tư 13/2018/TT-NHNN quy định về cấp tín dụng bằng phương thức điện tử. 

Trong đó, cho phép TCTD được sử dụng hệ thống công nghệ và xây dựng các tiêu chuẩn để hệ thống thẩm định, phê duyệt, giám sát sau đối với các khoản vay tiêu chuẩn, có giá trị nhỏ.

Hồ sơ chứng minh mục đích sử dụng vốn: Hồ sơ chứng minh mục đích sử dụng vốn có thể do KH kê khai trên phương tiện điện tử, không yêu cầu các TCTD thu thập chứng từ chứng minh khác.

Không áp dụng quy định "Quyết định cho vay phải có chữ ký của người có thẩm quyền" đối với các khoản vay được thẩm định, phê duyệt tự động bằng công cụ điện tử. Việc phân định trách nhiệm giữa các khâu được xác định bởi cá nhân, bộ phận thực hiện xây dựng, phê duyệt tiêu chuẩn và người quản trị hệ thống Công nghệ thông tin.