Điều hành chính sách tiền tệ 2026: Chủ động hóa giải thách thức, tạo đà cho tăng trưởng 2 con số

Phát huy những thành công trong điều hành chính sách tiền tệ năm 2025, bước sang năm 2026, khi áp lực bên ngoài có xu hướng giảm, giới chuyên môn kỳ vọng chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, đồng thời bảo đảm an toàn cho hệ thống ngân hàng .

Năm 2025: Ổn định chủ động trong bối cảnh phức tạp

Năm 2025 đã đi qua với những điểm nhấn nổi bật trong điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước. Bước vào đầu năm 2025, bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt nhiều rủi ro, bất định: từ các chính sách thuế quan thay đổi nhanh chóng, đến căng thẳng địa chính trị gia tăng; lộ trình chính sách tiền tệ khó lường của các ngân hàng trung ương lớn; rủi ro tiềm ẩn trên thị trường tài chính – tiền tệ và thị trường hàng hoá toàn cầu là rất lớn… Các yếu tố này có ảnh hưởng không nhỏ đến nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam.

Trong bối cảnh đầy khó khăn, thách thức đó, Ngân hàng Nhà nước đã điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, hiệu quả, phối hợp đồng bộ, hài hòa, chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách khác góp phần ưu tiên thúc đẩy mạnh mẽ tăng trưởng kinh tế gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát.

Một trong những thành công điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước trong năm qua là duy trì mặt bằng lãi suất thấp ổn định theo đúng định hướng của Chính phủ. Để đạt được mục tiêu này, ngay từ đầu năm, các ngân hàng đã giảm lãi suất huy động, tiết giảm chi phí hoạt động, đẩy mạnh chuyển đổi số, đồng thời triển khai các chương trình giảm lãi suất cho vay, sẵn sàng chia sẻ một phần lợi nhuận để hạ lãi suất cho vay. Nhờ đó, lãi suất cho vay bình quân trên thị trường có xu hướng giảm dần, giúp doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn thuận lợi hơn, giảm chi phí tài chính và cải thiện khả năng phục hồi sản xuất – kinh doanh.

Việc giữ ổn định lãi suất không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ tăng trưởng ngắn hạn, mà còn góp phần ổn định thị trường tiền tệ và định hướng kỳ vọng của thị trường. Trong bối cảnh lạm phát được kiểm soát, nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro từ chi phí đầu vào và biến động bên ngoài, chính sách lãi suất thận trọng được xem là “neo ổn định” quan trọng đối với kinh tế vĩ mô.

Trong điều hành lãi suất, Ngân hàng Nhà nước không chỉ tập trung vào mục tiêu tăng trưởng tín dụng, mà còn đặc biệt lưu ý đến an toàn hệ thống ngân hàng . Việc duy trì chênh lệch hợp lý giữa lãi suất huy động và cho vay tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng tăng cường trích lập dự phòng, xử lý nợ xấu và củng cố năng lực tài chính. Đây là yếu tố then chốt để bảo đảm vai trò trung gian tài chính của hệ thống ngân hàng trong trung và dài hạn.

Cùng với lãi suất, tỷ giá là điểm nhấn quan trọng trong diễn biến thị trường tiền tệ năm 2025. Trước những biến động khó lường của kinh tế thế giới, đặc biệt là sự thay đổi trong chính sách thương mại và tiền tệ của các nền kinh tế lớn, đặc biệt là Mỹ, khiến áp lực lên thị trường ngoại hối không hề nhỏ.

Trong bối cảnh đó, NHNN tiếp tục điều hành tỷ giá theo hướng linh hoạt, không neo cứng, qua đó vừa hạn chế các cú sốc từ bên ngoài, vừa giữ ổn định thị trường ngoại hối trong nước. Tỷ giá được điều chỉnh phù hợp với cung – cầu ngoại tệ và diễn biến thị trường quốc tế, tránh những biến động đột ngột gây tâm lý bất ổn.

Các chuyên gia kinh tế đánh giá, việc điều hành tỷ giá năm 2025 không chỉ nhằm ổn định ngắn hạn, mà còn hướng tới mục tiêu củng cố niềm tin vào đồng Việt Nam. Thị trường ngoại hối duy trì trạng thái tương đối thông suốt, thanh khoản ngoại tệ được bảo đảm, qua đó hạn chế các hành vi đầu cơ và găm giữ ngoại tệ.

Trong điều hành tăng trưởng tín dụng, năm 2025 ghi nhận Ngân hàng Nhà nước tiếp tục đổi mới công tác điều hành tín dụng, thực hiện thông báo công khai, minh bạch về nguyên tắc giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng để các TCTD chủ động triển khai thực hiện. Cùng với đó, các giải pháp tín dụng đối với ngành, lĩnh vực được triển khai tích cực, đồng bộ. Nhờ vậy, tăng trưởng tín dụng năm 2025 tích cực hơn so với cùng kỳ năm 2024. Cơ cấu tín dụng tiếp tục tập trung vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, nhất là các lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng theo chủ trương của Chính phủ.

Đánh giá cao công tác điều hành tín dụng năm 2025, TS. Huỳnh Thanh Điền, Giảng viên Đại học Nguyễn Tất Thành cho rằng, năm 2025, tăng trưởng tín dụng được điều hành phù hợp với diễn biến nền kinh tế. Dòng vốn tín dụng được hướng vào doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, đầu tư cơ sở hạ tầng, các lĩnh vực rủi ro như bất động sản chứng khoán, vàng… được kiểm soát tốt. Vì vậy đã góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế đạt 8,02% và kiểm soát lạm phát (CPI) ở mức 3,31% (đạt mục tiêu Quốc hội đề ra). Bên cạnh đó, TS. Huỳnh Thanh Điền cũng đánh giá cao điều hành tỷ giá của Ngân hàng Nhà nước, đặc biệt khi Mỹ công bố áp thuế đối ứng với Việt Nam.

Có thể nói, với sự chủ động, linh hoạt, hiệu quả trong điều hành chính sách tiền tệ , cùng với đó là phối hợp đồng bộ, hài hòa, chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách khác, ngành Ngân hàng đã góp phần quan trọng trong việc đạt được các mục tiêu kinh tế vĩ mô năm 2025.

Lãi suất năm 2026: Kỳ vọng giảm nhẹ nhờ chính sách tài khóa chủ động và tỷ giá ổn định

Với những nền tảng đạt được trong năm 2025, cùng với quyết tâm của Chính phủ trong việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức 2 con số cho năm 2026 và cả giai đoạn 2026-2030, giới chuyên môn dự báo mặt bằng lãi suất sẽ tương tự như năm 2025, thậm chí có thể thấp hơn.

Nhận định trên được đưa ra dựa trên cơ sở định hướng điều hành xuyên suốt của NHNN là ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thay vì theo đuổi các biện pháp nới lỏng mạnh nhằm kích thích tăng trưởng ngắn hạn. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định, việc duy trì chính sách tiền tệ thận trọng được coi là lựa chọn phù hợp, giúp nền kinh tế Việt Nam nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

Theo TS. Huỳnh Thanh Điền, một trong những cơ sở quan trọng để kỳ vọng lãi suất có xu hướng giảm nhẹ trong năm 2026 là sự chủ động hơn của chính sách tài khóa. Theo đó, Chính phủ được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng chính sách tài khóa, tập trung đầu tư cho cơ sở hạ tầng, các dự án trọng điểm và các lĩnh vực có khả năng lan tỏa lớn, qua đó tạo thêm việc làm và thúc đẩy tổng cầu. Khi chính sách tài khóa đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng, áp lực hỗ trợ nền kinh tế sẽ không dồn quá nhiều lên chính sách tiền tệ , tạo điều kiện để Ngân hàng Nhà nước điều hành lãi suất linh hoạt hơn.

Hệ thống ngân hàng được kỳ vọng sẽ tiếp tục đẩy mạnh tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất – kinh doanh, các dự án hiệu quả, đồng thời kiểm soát chặt dòng vốn vào các hoạt động mang tính đầu cơ. Theo TS. Huỳnh Thanh Điền, việc tái cơ cấu dòng tín dụng theo hướng chất lượng không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong nền kinh tế, mà còn giúp giảm rủi ro cho hệ thống ngân hàng . "Khi rủi ro tín dụng được kiểm soát tốt hơn, chi phí vốn có điều kiện điều chỉnh theo hướng hợp lý, qua đó tạo dư địa để lãi suất cho vay giảm dần một cách bền vững", TS. Huỳnh Thanh Điền nhấn mạnh.

Một trong những điểm hỗ trợ cho sự ổn định của mặt bằng lãi suất trong năm 2026 là áp lực lên tỷ giá giảm so với năm 2025. Thực tế cho thấy, chu kỳ nới lỏng đang dần chậm lại, chính sách tiền tệ bắt đầu có sự phân hóa. Xu hướng giảm giá của USD được dự báo sẽ tiếp tục do chịu tác động của sự phân hóa chính sách tiền tệ giữa các các nước. Sau khi đã giảm 9,3% so với đầu năm 2025, chỉ số sức mạnh đồng USD (DXY) được dự báo sẽ giảm xuống ngưỡng 95 điểm từ giữa năm 2026. Trong khi đó phần lớn các đồng tiền chủ chốt như yên Nhật, bảng Anh và EUR đều được kỳ vọng tăng giá. Trong bối cảnh đó, đồng tiền của các nền kinh tế mới nổi, bao gồm cả Việt Nam, cũng sẽ được hưởng lợi khi chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và các nước này thu hẹp.

Chia sẻ tại "Diễn đàn Thị trường bất động sản giai đoạn mới" diễn ra mới đây, TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng tư vấn Chính sách của Thủ tướng cho biết, khi lãi suất quốc tế giảm, mức độ chênh lệch sẽ co hẹp. Vì vậy, trong thời gian tới, dự báo tỷ giá VND/USD sẽ diễn biến ổn định hơn. Dự báo tỷ giá có thể tăng khoảng 3% so với năm 2025.

Nếu kịch bản diễn ra như dự báo, Ngân hàng Nhà nước sẽ có thêm dư địa để điều hành chính sách tiền tệ theo hướng ổn định, tránh phải duy trì mặt bằng lãi suất cao nhằm bảo vệ tỷ giá như trong những giai đoạn biến động mạnh trước đây. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng, việc Ngân hàng Dự trữ liên bang Mỹ (FED) giảm lãi suất không đồng nghĩa với việc Việt Nam sẽ nới lỏng chính sách tiền tệ một cách tương ứng. Thay vào đó, NHNN nhiều khả năng vẫn kiên định với cách tiếp cận thận trọng, đặt ổn định vĩ mô và an toàn hệ thống lên hàng đầu.