Tại Đại hội cổ đông thường niên 2026 của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) mới đây, ông Lưu Văn Tuyển -Tổng Giám đốc Petrolimex - đã mô tả rõ mức độ bất thường của thị trường xăng dầu . Theo ông Tuyển, kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát, giá dầu thành phẩm đã có những cú “nhảy múa” chưa từng có trong lịch sử.
Có những thời điểm, giá xăng dầu thành phẩm tăng tới 50 USD/thùng chỉ trong một ngày. Đặc biệt, phụ phí thị trường đối với diesel vọt lên 30-37 USD/thùng mức chưa từng xuất hiện trước đây. Trong tháng 3, giá dầu diesel có lúc lên tới khoảng 292 USD/thùng, tăng hơn ba lần so với tháng trước. Nếu cộng thêm phụ phí và chi phí vận chuyển, giá thực tế có thể chạm ngưỡng 340 USD/thùng.
Nhưng chỉ sau đó ít tuần, thị trường lại đảo chiều mạnh. Sang tháng 4, giá dầu giảm sâu về quanh 140 USD/thùng. Chính cú “bẻ lái” đột ngột này đã đẩy các doanh nghiệp vào thế khó, đặc biệt với những đơn vị phải duy trì lượng tồn kho lớn.
“Trước đây, để nhập một lô dầu 40.000 tấn, chúng tôi chỉ cần chi khoảng 25-26 triệu USD. Nhưng với biến động vừa qua, con số này đã vọt lên tới 85-87 triệu USD cho cùng một tàu dầu. Đây là một áp lực rất lớn”, ông Tuyển chia sẻ.
Áp lực tài chính nhanh chóng chuyển hóa thành kết quả kinh doanh. Petrolimex ước tính riêng mảng xăng dầu trong quý I năm nay có thể lỗ khoảng 1.000 tỷ đồng. Dù vậy, Petrolimex vẫn đặt kế hoạch năm 2026 ở quy mô rất lớn, với sản lượng xuất bán khoảng 19,4 triệu tấn/m3 xăng dầu, tăng 10% so với năm ngoái; doanh thu hợp nhất 315.000 tỷ đồng, cao nhất từ trước tới nay; lợi nhuận trước thuế 3.380 tỷ đồng, giảm 7%.
Trong khi đó, Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) cho biết, trong 4 tháng đầu năm doanh thu của tập đoàn đạt hơn 70.000 tỷ đồng nhờ nguồn cung được đảm bảo thông suốt.
Bức tranh kinh doanh của các doanh nghiệp xăng dầu trong quý I có sự phân hoá rõ nét.
Dù chưa công bố báo cáo tài chính quý I/2026 song theo đánh giá của chứng khoán ACBS, lợi nhuận trước thuế quý I của PVOIL có thể đạt gần 600 tỷ đồng, gấp 14,5 lần cùng kỳ năm trước. Động lực chính không đến từ việc biên lợi nhuận ngành cải thiện mà chủ yếu nhờ doanh nghiệp tận dụng được nguồn hàng tồn kho giá thấp trong giai đoạn giá bán lẻ xăng dầu tăng mạnh.
Tuy nhiên, kết quả đột biến này cũng cho thấy tính hai mặt của kinh doanh xăng dầu trong giai đoạn giá biến động mạnh. Khi giá tăng, hàng tồn kho giá thấp giúp doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận tốt. Nhưng khi giá dầu đảo chiều giảm, lợi thế này nhanh chóng chuyển thành rủi ro. ACBS cho biết sang tháng 4, PVOIL chịu tác động ngược từ diễn biến giá dầu giảm khiến lợi nhuận lũy kế 4 tháng đầu năm chỉ còn khoảng 196 tỷ đồng.
Lãnh đạo PVOIL cho biết, năm nay tập đoàn đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu hai con số với khoảng 150.700 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế 656 tỷ đồng, tăng khoảng 30% so với năm 2025. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng thận trọng trước rủi ro giá dầu biến động mạnh, đặc biệt khi xu hướng giảm từ tháng 4 có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận. Trong bối cảnh thị trường hết sức khó khăn, PVOIL cam kết nỗ lực hoàn thành kế hoạch lợi nhuận năm 2026 với kỳ vọng tăng trưởng nhẹ, đồng thời duy trì điều hành linh hoạt để thích ứng với thị trường.
Ở nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ hơn, Công ty Cổ phần Nhiên liệu Sài Gòn ghi nhận doanh thu quý I đạt gần 385 tỷ đồng, tăng 8,2%; lợi nhuận sau thuế đạt 8,8 tỷ đồng, tăng hơn 61% so với cùng kỳ năm ngoái. Công ty Cổ phần vật tư xăng dầu COMECO cũng báo lợi nhuận sau thuế 4,44 tỷ đồng, tăng hơn 72%.
Lọc hóa dầu Bình Sơn cũng là điểm sáng khi công bố doanh thu quý I vừa qua ước đạt 41.000 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế 3.347 tỷ đồng. Tuy không phải doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu như Petrolimex hay PVOIL, kết quả của BSR cho thấy nhóm lọc hóa dầu có thể hưởng lợi khi thị trường biến động, nếu vận hành ổn định và chênh lệch giá sản phẩm dầu thô thuận lợi.