Một làn sóng hoảng loạn hiếm thấy đã xảy ra tại Campuchia khi hàng chục khách hàng của Ngân hàng Phát triển châu Á - Thái Bình Dương (APD) đổ xô đến trụ sở chính ở thủ đô Phnom Penh ngày 16/3. Trước đó, nhà băng này bất ngờ thông báo hạn chế dịch vụ và siết chặt rút tiền.
Theo quy định mới, khách hàng chỉ được chuyển tối đa 300 USD mỗi ngày. Đây là mức thấp hơn nhiều so với nhu cầu thực tế của người dân.
APD từng thông báo tạm dừng hoạt động trong 5 ngày với lý do “bảo trì”. Tuy nhiên, khi hết thời hạn, thay vì hoạt động trở lại bình thường, ngân hàng lại tiếp tục hạn chế giao dịch, khiến tâm lý lo ngại nhanh chóng lan rộng. Nhiều khách hàng, từ những người gửi vài nghìn USD đến những người có tài khoản lên tới hàng triệu USD, đã kéo đến ngân hàng nhưng không thể vào bên trong.
Một khách hàng giấu tên cho biết cô chỉ có khoảng 1.000 USD, số tiền cần thiết để trang trải sinh hoạt gia đình. Phải mất tới 4 ngày, cô mới rút hết tiền trong tài khoản. Trải nghiệm này khiến cô mất niềm tin: “Tôi cảm thấy lo lắng và không muốn tiếp tục gửi tiền ở đó nữa”.
Trong khi APD giữ im lặng, các ngân hàng lớn khác tại Campuchia nhanh chóng lên tiếng trấn an. Phillip Bank khẳng định tình hình tài chính ổn định và bác bỏ tin đồn bị cơ quan quản lý can thiệp lan truyền trên Telegram. Canadia Bank và LOLC cũng đưa ra tuyên bố tương tự, nhấn mạnh rằng những thông tin tiêu cực không phản ánh toàn bộ hệ thống ngân hàng .
Theo Jinho Choi, chuyên gia kinh tế trưởng của Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế Vĩ mô ASEAN+3 (AMRO), sự cố tại APD không phải là dấu hiệu của khủng hoảng hệ thống. Ông nhận định ngành ngân hàng Campuchia vẫn có lượng vốn dự phòng đủ mạnh, song sự kiện này cho thấy “rủi ro niềm tin” là điểm yếu then chốt.
Thực tế, những lo ngại của người gửi tiền không phải không có cơ sở. Theo Jayant Menon, nghiên cứu viên tại Viện ISEAS-Yusof Ishak (Singapore), nền kinh tế Campuchia đang chịu sức ép “3 tầng”: rủi ro nội địa gia tăng, bất ổn xuyên biên giới và biến động toàn cầu.
Các yếu tố như thuế quan cao đối với hàng xuất khẩu sang Mỹ, xung đột biên giới với Thái Lan, hoạt động du lịch sụt giảm và làn sóng lao động hồi hương đã làm suy yếu nền kinh tế vốn phụ thuộc nhiều vào bên ngoài. Bên cạnh đó, các trung tâm lừa đảo xuyên quốc gia và khủng hoảng năng lượng toàn cầu càng khiến tình hình thêm phức tạp.
Dữ liệu từ Ngân hàng Quốc gia Campuchia cho thấy hệ thống tài chính vẫn có nền tảng tương đối vững. Tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ an toàn vốn của các ngân hàng thương mại đạt 22%, cao hơn mức yêu cầu 15%.
Tuy nhiên, vấn đề đáng lo ngại là chất lượng tài sản đang xấu đi nhanh chóng. Tỷ lệ nợ xấu (NPL) toàn hệ thống đã tăng lên 8,3% năm 2025, so với 7,1% năm 2024 và chỉ 2,1% vào năm 2020, tăng gần 4 lần trong vòng 5 năm.
Một số tổ chức ghi nhận mức nợ xấu đặc biệt cao. Acleda Bank ở mức 6,9%, ABA Bank là 8,1%, trong khi Phillip Bank lên tới 17,2%. Đáng chú ý, các ngân hàng liên quan đến hoạt động tài chính rủi ro hoặc tín dụng vi mô ghi nhận mức nợ xấu cao hơn nhiều, như Prince Bank với 28% và Hattha Bank lên tới 35,6%.
Một yếu tố khiến tâm lý người gửi tiền dễ bị tổn thương là Campuchia hiện chưa có cơ chế bảo hiểm tiền gửi quốc gia, điều hiếm thấy trong khu vực ASEAN. Việc này đồng nghĩa với việc người gửi tiền không có “tấm đệm” bảo vệ nếu ngân hàng gặp sự cố.
Trước tình hình đó, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Campuchia , Chea Serey, đã phải 2 lần lên tiếng trấn an dư luận. Bà giải thích hiện tượng “bank run” có thể khiến bất kỳ ngân hàng nào cũng không đủ thanh khoản để đáp ứng. Đồng thời, bà kêu gọi người dân bình tĩnh và tránh lan truyền tin đồn.
Song song với đó, nhà chức trách cũng triển khai các biện pháp kỹ thuật như cho phép thành lập công ty quản lý tài sản để xử lý nợ xấu, đồng thời xây dựng cơ chế “người cho vay cuối cùng” nhằm cung cấp thanh khoản khẩn cấp cho các tổ chức tài chính.
Dù vậy, theo Menon, vai trò này có thể bị hạn chế do nền kinh tế Campuchia bị đô la hóa mạnh. Việc bơm tiền nội tệ có thể không giải quyết được nhu cầu thanh khoản bằng USD, đồng tiền chủ đạo trong hệ thống ngân hàng nước này.
Theo Nikkei Asia