Trong nhiều thập niên, Dubai, thành phố đông dân nhất ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và là thủ đô của Tiểu vương quốc Dubai, xây dựng hình ảnh là điểm đến an toàn và ổn định giữa một Trung Đông đầy biến động. Những tòa tháp chọc trời, môi trường kinh doanh thuận lợi, mức thuế thu nhập bằng 0 và cơ sở hạ tầng hiện đại đã tạo nên thương hiệu của thành phố này – nơi được xem là “khác biệt” so với phần còn lại của khu vực, nơi xung đột dường như dừng lại trước biên giới.
Tuy nhiên, các cuộc không kích trả đũa của Iran hôm thứ Bảy đã làm lung lay nền tảng đó. Tên lửa rơi xuống một số cơ sở hạ tầng trọng yếu của Dubai, bao gồm sân bay, cảng biển và khách sạn, gây thiệt hại cả về vật chất lẫn tâm lý – yếu tố vốn là trụ cột trong mô hình phát triển của thành phố suốt bốn thập niên qua.
Cơ quan Quản lý Khẩn cấp, Khủng hoảng và Thảm họa Quốc gia UAE nhanh chóng trấn an rằng tình hình vẫn trong tầm kiểm soát. Tuy nhiên, đối với nhà đầu tư và cư dân chứng kiến các biểu tượng của thành phố bị tấn công, câu hỏi đặt ra là liệu niềm tin có thể được khôi phục nhanh chóng hay không.
Jim Krane, chuyên gia tại Viện Baker thuộc Đại học Rice, nhận định rủi ro đối với mô hình kinh tế của Dubai là rất lớn. Theo ông, thiệt hại vật chất có thể không quá nghiêm trọng, nhưng tác động tâm lý đang đặt dấu hỏi về vị thế “thiên đường ẩn an toàn” cho giới chuyên gia nước ngoài và doanh nghiệp quốc tế. Ông cảnh báo rằng nếu xung đột kéo dài, dòng vốn quốc tế – vốn có tính linh hoạt cao – có thể tìm đến các điểm đến thay thế.
Thị trường chứng khoán UAE đã phải đóng cửa trong hai ngày đầu tuần. Một số gián đoạn công nghệ, sau khi hạ tầng điện toán đám mây của Amazon bị ảnh hưởng, được cho là đã tác động đến hoạt động ngân hàng. Trong khi đó, hàng chục nghìn hành khách vẫn mắc kẹt do không phận khu vực bị hạn chế.
Dubai từ lâu được xem là một trong những trung tâm trung chuyển hàng không nhộn nhịp nhất thế giới. Tuy nhiên, việc sân bay quốc tế của thành phố phải tạm dừng hoạt động trong vài ngày đã cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình.
Quá trình chuyển mình của Dubai từ một cảng ngọc trai và đánh cá khiêm tốn thành trung tâm tài chính toàn cầu là dự án kéo dài hàng chục năm. Việc thành lập hãng hàng không Emirates năm 1985, khai trương khách sạn biểu tượng Burj Al Arab năm 1999 và ban hành các đạo luật đầu những năm 2000 cho phép người nước ngoài sở hữu bất động sản đã đặt nền móng cho “Brand Dubai” (thương hiệu đại diện cho sự sang trọng, đẳng cấp và giàu có của thành phố Dubai).
Hiện dầu mỏ chỉ chiếm dưới 2% GDP của Dubai. Nền kinh tế thành phố dựa chủ yếu vào thương mại, du lịch, bất động sản cao cấp và dịch vụ tài chính, vận hành theo khung pháp lý tiệm cận London và New York. Trong khi đó, Abu Dhabi – nơi nắm giữ hơn 90% trữ lượng dầu của UAE – vẫn phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn thu từ dầu mỏ.
Sự ra đời của Trung tâm Tài chính Toàn cầu Dubai (DIFC) năm 2004 đã thúc đẩy làn sóng các tổ chức tài chính quốc tế đặt trụ sở tại đây. Đến cuối năm 2025, DIFC có hơn 290 ngân hàng, 102 quỹ phòng hộ, 500 công ty quản lý tài sản và 1.289 tổ chức liên quan đến quản lý tài sản gia đình.
Dân số UAE tăng từ khoảng 1 triệu người năm 1980 lên 11 triệu người năm 2024. Theo Henley & Partners, năm ngoái UAE dự kiến thu hút kỷ lục 9.800 triệu phú chuyển đến sinh sống – cao nhất thế giới. Dòng tiền lớn đổ vào bất động sản đã giúp Emaar Properties đạt mức định giá khoảng 149 tỷ dirham (40,6 tỷ USD) vào cuối tháng 2.
Tuy nhiên, những rủi ro địa chính trị luôn tồn tại. Eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu – nằm sát UAE. Iran, quốc gia ở phía bên kia eo biển, từ lâu được xem là có cả động cơ và năng lực gây gián đoạn thương mại vùng Vịnh.
Cuối tuần qua, thiệt hại vật chất đã trở nên rõ ràng: Sân bay quốc tế Dubai bị trúng đạn, một cầu cảng tại Jebel Ali bốc cháy và khách sạn Burj Al Arab bị hư hại do mảnh vỡ từ hệ thống đánh chặn. Bộ Quốc phòng UAE xác nhận có 3 người thiệt mạng và 58 người bị thương.
Một số công ty đầu tư tại UAE đã bắt đầu lên kế hoạch cắt giảm nhân sự và tạm dừng gọi vốn. Nhu cầu mua vàng tăng mạnh, trong khi các ngân hàng tư nhân quốc tế – vốn đang mở rộng hoạt động tư vấn tại Dubai – có thể phải đánh giá lại quy mô hiện diện.
Tuy vậy, một số chuyên gia cho rằng việc tái phân bổ vốn quy mô lớn khỏi UAE khó xảy ra nếu căng thẳng không leo thang hoặc kéo dài. Hiện chưa có dữ liệu chính thức về dòng vốn rút ra, song việc tạm dừng giao dịch trên hai sàn chứng khoán Abu Dhabi và Dubai được xem là điều chưa từng có.
William Jackson, kinh tế trưởng thị trường mới nổi tại Capital Economics, nhận định nhận thức về mức độ an toàn của các nền kinh tế vùng Vịnh đã thay đổi sau sự kiện cuối tuần. Theo ông, tác động lâu dài sẽ phụ thuộc vào thời gian xung đột kéo dài bao lâu, song đây rõ ràng là thách thức lớn đối với các nỗ lực đa dạng hóa kinh tế trong khu vực.
Trong nhiều năm, Dubai hưởng lợi từ bất ổn ở nơi khác khi dòng vốn và nhân lực tìm đến thành phố này như một bến đỗ an toàn. Giờ đây, chính hình ảnh đó đang đối mặt với phép thử khắc nghiệt nhất kể từ khi được gây dựng.
Nguồn: Tổng hợp