Hỏi đáp từ A đến Z về dịch cúm Vũ Hán, mối quan tâm lớn nhất của thế giới hiện nay

Dịch bệnh gây ra bởi 1 loại virus corona mới, thuộc họ virus gây ra nhiều căn bệnh liên quan đến đường hô hấp từ cảm cúm thông thường cho đến dịch bệnh SARS đã khiến gần 800 người thiệt mạng cách đây 17 năm.

1. Những người mắc bệnh có đặc điểm gì?

Từ đầu tháng 12, dịch bệnh bắt đầu xuất hiện ở Vũ Hán, thành phố 11 triệu dân. Hầu hết các trường hợp mới mắc bệnh được phát hiện ở các tỉnh thành khác của Trung Quốc, nhưng cũng có những ca bệnh ở các nước châu Á khác, ở Úc, châu Âu và Mỹ mà chủ yếu người bệnh từng đi qua Vũ Hán.

Đến thời điểm ngày 27/1, trên toàn thế giới có hơn 2000 ca mắc bệnh, trong đó 56 người đã thiệt mạng. Ban đầu virus được cho là không thể lây từ người sang người, nhưng ngày 20/1 Tổ chức y tế thế giới WHO khẳng định virus này có thể lây từ người sang người, chứ không phải chỉ từ động vật sang người. Truyền thông nhà nước Trung Quốc cũng đưa tin đã có những nhân viên y tế bị lây bệnh. Kể từ đó đến nay đã có những trường hợp cho thấy virus có thể lây qua chuỗi 4 người, cho thấy bệnh dễ dàng lây lan hơn so với suy nghĩ ban đầu.

2. Vì sao rất đáng báo động về virus mới?

Khi 1 mầm bệnh mới xuất hiện trong 1 nhóm dân số, đó luôn luôn là 1 điều rất đáng lo ngại vì mọi người sẽ không có khả năng miễn dịch để chống lại bệnh và thường thì sẽ không thể có thuốc chữa và vaccine phòng bệnh ngay lập tức. Đặc biệt họ virus corona chưa từng thấy ở con người trước đây là 1 nỗi lo lớn bởi vì chúng đã từng gây ra các dicj bệnh rất phức tạp có thể khiến hàng nghìn người mắc bệnh giống như dịch SARS trước đây.

3. Virus mới nghiêm trọng đến đâu?

Ở giai đoạn này, virus mới - được WHO đặt tên là 2019-nCoV, có vẻ ít nguy hiểm và ít có nguy cơ gây chết người hơn so với SARS. Nghiên cứu của Trung tâm nghiên cứu bệnh truyền nhiễm quốc tế cho rằng 2019-nCoV có ít nhất 70% mã gene giống với SARS nhưng "có vẻ yếu hơn" về tỷ lệ tử vong, khả năng lây bệnh.

Trong số những ca thiệt mạng đầu tiên, một số người đang bị ốm nặng. Ở Mỹ mỗi năm vẫn có gần 50.000 người chết vì bệnh viêm phổi thông thường.

4. Dấu hiệu bị bệnh là gì?

Dấu hiệu chính là sốt, một số bệnh nhân bị mệt mỏi, ho khan và khó thở. Hình ảnh chụp X-quang lồng ngực cho thấy cả hai phổi bị thương tổn nặng. Tuy nhiên, hầu như tất cả các trường hợp được báo cáo đến nay đều là những người cần phải nhập viện. Nhiều khả năng đã có những người mắc bệnh nhưng không có những biểu hiện quá nặng. Nhiều người đã hồi phục và về nhà. Trung tâm kiểm soát bệnh tật của nước Mỹ ước tính thời gian ủ bệnh - từ lúc mắc đến khi bắt đầu có triệu chứng - là khoảng 14 ngày.

5. Virus đến từ đâu?

Không giống như SARS, khi Trung Quốc bị chỉ trích vì không minh bạch thông tin, lần này Trung Quốc đã công bố các dữ liệu khá nhanh. Trung Quốc cũng cho phép các nhà khoa học từ khắp nơi trên thế giới nghiên cứu về virus mới để tìm ra virus xuất phát từ đâu.

Hiện nay các cuộc điều tra ở Vũ Hán chủ yếu tập trung vào chợ hải sản, nơi mà những người đầu tiên bị bệnh thường xuyên tới để làm việc hoặc mua sắm. Chợ này đã bị đóng cửa từ 1/1 nhưng các trường hợp mắc bệnh vẫn liên tục xuất hiện, trong đó có cả những người không hề đến chợ. Điều này làm tăng khả năng mầm bệnh đang có ở khắp Vũ Hán.

6. Chính phủ Trung Quốc đang làm gì?

Chủ tịch Tập Cận Bình đã ra chỉ thị Trung Quốc cần phải kiên quyết nỗ lực để ngăn chặn dịch bệnh lây lan trước thềm kỳ nghỉ Tết nguyên đán - rơi vào ngày 25/1 và là dịp người dân Trung Quốc di chuyển rất nhiều. Chính quyền thành phố Vũ Hán đã tạm dừng hoạt động các phương tiện giao thông công cộng cũng như các chuyến bay đi và các chuyến tàu đi khỏi Vũ Hán. Các tỉnh lân cận cũng ra lệnh hạn chế sử dụng phương tiện công cộng và tụ tập đông người.

Quân đội được cử đến Vũ Hán để giúp các bệnh viện xử lý lượng bệnh nhân tăng lên nhiều lần so với thường ngày. Người bệnh được cách ly và điều tra kỹ lưỡng họ đã tiếp xúc với những ai. Cơ quan y tế cũng thu thập các mẫu vật từ khu chợ đã đóng cửa để tiến hành phân tích. Bên ngoài Trung Quốc, các sân bay rà soát hành khách để quản lý bất kỳ ai có dấu hiệu khả nghi.

7. Điều gì xảy ra với dịch SARS?

Dịch viêm đường hô hấp cấp (SARS) được cho là đã lây lan 1 cách gián tiếp từ "động vật hoang dã" (dơi) đến con người qua những con cầy và các loài động vật khác tại chợ mua bán. Dịch SARS bắt đầu bùng nổ vào cuối năm 2002, khởi nguồn ở tỉnh Quảng Đông và lan sang Hồng Kông trước khi lan rộng hơn nữa. WHO đã phải ban bố tình trạng khẩn cấp trên toàn cầu vào tháng 3/2003 và phải đến tận ngày 5/7 năm đó mới có thể tuyên bố kiểm soát được dịch bệnh.

Ngành du lịch, vận tải và bán lẻ của Trung Quốc đã bị ảnh hưởng nặng nề do mọi người đều chọn ở nhà, tiêu dùng nội địa sụt giảm nghiêm trọng, giá bất động sản và các tài sản tài chính lao dốc. Dịch bệnh được cho là khiến tăng trưởng GDP của Trung Quốc năm 2003 giảm 0,8%. 1 nghiên cứu năm 2003 ước tính kinh tế toàn cầu thiệt hại khoảng 40 tỷ USD.

8. Virus corona là gì?

Loại virus này được đặt tên là virus corona vì có hình dạng giống như 1 chiếc vương miện (crown). Họ này có rất nhiều loại, một số có thể dễ dàng lây từ người sang người nhưng một số khác thì không. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy vai trò của corona virus trong những trường hợp viêm phổi nặng.

Theo WHO, các chủng virus corona mới xuất hiện ở nhiều khu vực khác nhau trên toàn cầu theo chu kỳ, một số xuất hiện ở động vật và chưa lây sang người.