Huy động gần 5.000 tỷ đồng xây sân bay Điện Biên thế nào?

 Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đang phối hợp với đơn vị tư vấn lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và hồ sơ xin chủ trương đầu tư dự án “Đầu tư xây dựng mở rộng Cảng hàng không Điện Biên”.

Hai phương án đầu tư

Trong báo cáo mới nhất gửi Bộ GTVT, ACV cho biết đang lên phương án xây dựng mới đường cất hạ cánh (CHC) dài 2.400m, hệ thống đường lăn đường lăn nối, đường lăn song song cũng như hệ thống đèn tiếp cận CAT 1.

Tại khu hàng không dân dụng, sẽ xây dựng nhà ga hành khách mới với 2 cao trình đáp ứng 2 triệu hành khách/năm và các hạng mục phụ trợ; xây dựng sân đỗ tàu bay đáp ứng 6 vị trí đỗ máy bay A320/321 và tương đương. Một đài kiểm soát không lưu (TWR) kết hợp trung tâm điều hành chỉ huy bay (ATC) và đài dẫn đường VORDME cũng sẽ được xây mới hoàn toàn.

“Dự kiến tổng mức đầu tư xây mới toàn bộ sân bay này vào khoảng 4.787 tỷ đồng. Trong đó, công trình khu bay dự kiến 1.400 tỷ đồng, các hạng mục thiết yếu công trình khu hàng không dân dụng dự kiến 1.700 tỷ đồng. Các hạng mục công trình đảm bảo điều hành bay dự kiến 155 tỷ đồng. Công tác GPMB đã được UBND tỉnh Điện Biên nhất trí thực hiện dự kiến 1.532 tỷ đồng”, Chủ tịch ACV Lại Xuân Thanh cho hay.

Cùng đó, ACV đề xuất hai phương án đầu tư sân bay quan trọng bậc nhất khu vực miền núi phía Bắc này. Cụ thể phương án 1, ACV sẽ dùng vốn của mình để đầu tư các công trình khu bay cũng như công trình thiết yếu của khu hàng không dân dụng. TCT Quản lý bay VN (VATM) sẽ bỏ tiền đầu tư các công trình đảm bảo điều hành bay. Phần GPMB sẽ do UBND tỉnh Điện Biên triển khai thực hiện bằng nguồn vốn ngân sách địa phương. “Nếu triển khai phương án này, dự kiến chỉ 36 tháng (sau khi phê duyệt chủ trương dự án), chúng ta sẽ có sân bay Điện Biên mới”, Chủ tịch Lại Xuân Thanh nói và cho rằng, phương án này có nhiều thuận lợi.

Cụ thể, ACV là doanh nghiệp cảng hàng không được Nhà nước giao nhiệm vụ đầu tư, quản lý, khai thác, cung cấp dịch vụ tại các cảng hàng không, sân bay trên cả nước. Do đó, việc giao ACV đầu tư xây dựng Cảng hàng không Điện Bên là phù hợp với quy định pháp luật (điều 64 Luật hàng không dân dụng Việt Nam) và đồng bộ trong đầu tư xây dựng và khai thác kết cấu hạ tầng cảng hàng không sân bay. Đầu tư theo phương án này sẽ không tạo áp lực vào nguồn vốn ngân sách trong điều kiện nguồn ngân sách còn hạn hẹp cần ưu tiên cho các mục tiêu có tính chất cấp bách hơn.

Khó khăn lớn nhất là sau khi cổ phần hóa, khu bay tại Cảng hàng không Điện Biên là tài sản nhà nước, hiện nay đề án giao quản lý đầu tư khai thác khu bay vẫn chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt nên còn vướng mắc trong việc dùng nguồn vốn doanh nghiệp để xử lý tài sản khu bay hiện hữu.

Tuy nhiên, việc đầu tư các hạng mục đường hạ cất cánh, đường lăn... theo quy hoạch là đầu tư khu bay mới và không đầu tư trên tài sản khu bay hiện hữu của Nhà nước, do đó không tạo khó khăn trực tiếp cho doanh nghiệp khi đầu tư khu bay.

Ở phương án còn lại, ACV đề xuất đầu tư các công trình khu bay bằng nguồn vốn ngân sách trung ương hoặc địa phương và giao cho ACV khai thác. Các công trình khu hàng không dân dụng sẽ do ACV đầu tư bằng nguồn vốn doanh nghiệp. VATM vẫn sẽ đầu tư các công trình đảm bảo điều hành bay. UBND tỉnh Điện Biên thực hiện GPMB bằng nguồn vốn ngân sách địa phương.

Dự kiến sẽ cần 40 tháng (sau khi phê duyệt chủ trương dự án) để hoàn thành dự án nếu triển khai theo phương án này. Thuận lợi của phương án là việc đảm bảo tính đồng bộ trong quản lý, khai thác cũng như không vướng mắc trong xử lý tài sản khu bay hiện hữu. Tuy nhiên, khó khăn là tạo áp lực lớn lên nguồn vốn ngân sách nhà nước trung ương và địa phương.

Tìm hiểu của PV Báo Giao thông, do sân bay Điện Biên nằm trong khu vực lòng chảo, tĩnh không 2 đầu đường cất hạ cánh hạn chế nên không thể kéo dài đường băng để khai thác các loại tàu bay lớn như: A320, A321 và tương đương. Việc lắp đèn đêm và hệ thống dẫn đường hiện đại cho đường cất hạ cánh hiện hữu cũng không được thực hiện do vướng về tĩnh không, do đó cảng này cũng chỉ khai thác được ban ngày.

Đáng nói hơn, do nằm trong khu vực vùng núi cao, điều kiện thời tiết phức tạp, thường xuyên có mây mù, mưa, tầm nhìn hạn chế nên tỷ lệ huỷ chuyến tại Điện Biên khá cao so với các sân bay khác.

Theo Cục trưởng Cục Hàng không VN Đinh Việt Thắng, sân bay Điện Biên chỉ có thể tiếp nhận tàu bay ATR72 và tương đương nên chỉ khai thác được các chặng bay ngắn như Hà Nội/Hải Phòng - Điện Biên, không thể mở các đường bay tầm trung trở lên như Đà Nẵng - Điện Biên, TP HCM - Điện Biên.

Được biết, căn cứ Quyết định 236 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh quy hoạch phát triển GTVT hàng không giai đoạn 2020, định hướng đến năm 2030, Bộ GTVT đã lập và phê duyệt quy hoạch chi tiết CHK Điện Biên.

Theo đó, giai đoạn đến năm 2020, nghiên cứu xây dựng mới đường cất, hạ cánh dài 2.400m x 45m, có hướng chệch hơn 10 độ so với đường cất hạ cánh cũ để đảm bảo không vướng chướng ngại vật, phục vụ khai thác tàu bay A320/A321. Giai đoạn đến năm 2030, sẽ nghiên cứu xây mới nhà ga hành khách công suất 2 triệu hành khách/năm, với 6 vị trí đỗ tàu bay.

Đề xuất đầu tư vào sân bay Điện Biên, Bí thư Tỉnh uỷ Điện Biên Trần Văn Sơn nhiều lần khẳng định, sân bay Điện Biên hiện tại chính là một trong những “điểm nghẽn” lớn cho sự phát triển KT-XH của tỉnh. “Đi đường bộ từ Hà Nội lên Điện Biên mất 7 - 9 tiếng. Đi máy bay rất bấp bênh, lúc hạ cánh được, lúc không. Xây đường cao tốc thì quá tốn kém, chỉ có làm sân bay, mở đường bay là cách rẻ nhất để có thể nhanh chóng nối Điện Biên với cả nước”, ông Sơn nói.