Không mang giấy phép lái xe bản gốc có bị phạt?

Khi tham gia giao thông , không ít người rơi vào tình huống quên mang theo giấy phép lái xe (GPLX) bản gốc, chỉ nhớ số GPLX, có ảnh chụp trong điện thoại hoặc cho rằng dữ liệu đã được tích hợp trên hệ thống điện tử thì sẽ không bị xử phạt. Vậy theo quy định pháp luật hiện hành, việc không mang GPLX bản gốc có bị xử phạt hay không?

Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 (có hiệu lực từ ngày 1/1/2025), người điều khiển phương tiện khi tham gia giao thông phải mang theo giấy phép lái xe phù hợp với loại xe được phép điều khiển và xuất trình khi lực lượng chức năng yêu cầu kiểm tra. Đây là nghĩa vụ bắt buộc đối với người lái xe, nhằm chứng minh đủ điều kiện điều khiển phương tiện theo quy định pháp luật.

Quy định xử phạt đối với hành vi không mang giấy phép lái xe được nêu rõ tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Theo đó, người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy hoặc xe ô tô không mang theo giấy phép lái xe khi tham gia giao thông sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính. Mức phạt áp dụng tùy theo loại phương tiện, nhưng nhìn chung đây là lỗi hành chính độc lập, khác với lỗi không có giấy phép lái xe.

Cần phân biệt rõ giữa hai hành vi: không mang GPLX và không có GPLX. Trường hợp người điều khiển phương tiện đã được cấp GPLX hợp lệ nhưng quên mang theo, người vi phạm bị xử phạt theo lỗi không mang giấy tờ.

Trong khi đó, nếu người điều khiển phương tiện chưa được cấp GPLX, GPLX bị tước quyền sử dụng, hết hạn hoặc không phù hợp với loại xe điều khiển, thì sẽ bị xử phạt nặng hơn theo lỗi không có giấy phép lái xe, thậm chí có thể bị tạm giữ phương tiện theo quy định.

Một điểm mới đáng chú ý là hiện nay, dữ liệu giấy phép lái xe đã được tích hợp trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia và ứng dụng định danh điện tử VNeID. Trong trường hợp người điều khiển phương tiện xuất trình được GPLX điện tử hợp lệ trên VNeID theo quy định, lực lượng CSGT có thể đối chiếu, xác minh thông tin trên hệ thống.

Tuy nhiên, nếu không xuất trình được GPLX bản gốc hoặc bản điện tử hợp lệ theo hướng dẫn của cơ quan chức năng, người điều khiển phương tiện vẫn có thể bị lập biên bản xử phạt lỗi không mang giấy phép lái xe.

Trên thực tế, khi bị xử phạt lỗi không mang GPLX, người vi phạm có thể được hẹn thời gian bổ sung giấy tờ để chứng minh mình có GPLX hợp lệ. Nếu xuất trình đúng thời hạn theo yêu cầu của cơ quan chức năng, người vi phạm sẽ không bị xử lý theo lỗi không có giấy phép lái xe, mà chỉ bị xử phạt theo lỗi không mang theo giấy tờ.

Để tránh vi phạm và phát sinh rắc rối pháp lý, người tham gia giao thông cần bảo đảm mang theo đầy đủ giấy tờ cần thiết hoặc chuẩn bị sẵn giấy phép lái xe điện tử hợp lệ khi lưu thông.