Khủng hoảng dân số ở Nhật Bản: Cứ 1 trẻ em được sinh ra là có 2 người qua đời

Năm ngoái, số ca tử vong tại Nhật Bản cao hơn gần một triệu ca sinh, đánh dấu mức giảm dân số hàng năm mạnh nhất kể từ khi các cuộc điều tra của chính phủ bắt đầu vào năm 1968.

Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba đã gọi cuộc khủng hoảng dân số già của Nhật Bản là một "tình trạng khẩn cấp thầm lặng", đồng thời cam kết thúc đẩy các chính sách hỗ trợ gia đình như miễn phí dịch vụ chăm sóc trẻ em và áp dụng giờ làm việc linh hoạt. Dù vậy, các biện pháp này cho đến nay vẫn chưa tạo ra thay đổi đáng kể trong việc nâng cao tỷ lệ sinh vốn đã ở mức thấp kéo dài tại Nhật Bản.

Theo dữ liệu mới công bố vào ngày 6/8 từ Bộ Nội vụ và Truyền thông, dân số Nhật Bản đã giảm 908.574 người trong năm 2024. Trong khi số ca sinh chỉ đạt 686.061 - mức thấp kỷ lục kể từ khi bắt đầu thống kê vào năm 1899 - thì số người tử vong lại lên tới gần 1,6 triệu. Điều này có nghĩa là trung bình cứ mỗi em bé chào đời lại có hơn 2 người khác qua đời. Đây đã là năm thứ 16 liên tiếp dân số Nhật sụt giảm, và điều này làm gia tăng áp lực lên hệ thống hưu trí và y tế vốn đang quá tải của quốc gia này.

Mặt khác, tính đến ngày 1/1/2025, số cư dân nước ngoài tại Nhật Bản đã đạt mức cao kỷ lục 3,6 triệu người, chiếm gần 3% dân số cả nước. Trong bối cảnh thiếu hụt lao động trầm trọng, chính phủ Nhật đã tạm thời triển khai các chương trình thu hút lao động nước ngoài như thị thực du mục kỹ thuật số (dành cho người nước ngoài làm việc từ xa) và các chương trình đào tạo nghề. Tuy nhiên, nhập cư vẫn là một chủ đề nhạy cảm, gây nhiều tranh cãi trong nền chính trị bảo thủ của Nhật Bản.

Tính chung cả người nước ngoài, tổng dân số Nhật Bản vào đầu năm 2025 vẫn giảm 0,44% so với năm 2023, còn khoảng 124,3 triệu người.

Theo số liệu của Ngân hàng Thế giới, người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên hiện chiếm gần 30% dân số Nhật Bản. Đây là tỷ lệ cao thứ hai thế giới chỉ sau Monaco. Trong khi đó, lực lượng lao động từ 15 đến 64 tuổi đã giảm xuống còn khoảng 60% dân số. Tình trạng già hóa này đang để lại những hệ quả rõ rệt như ngày càng nhiều thị trấn và làng mạc rơi vào tình trạng bị bỏ hoang, với gần 4 triệu ngôi nhà không có người ở trong vòng hai thập kỷ qua theo dữ liệu chính phủ Nhật Bản công bố năm ngoái.

Trong nhiều năm qua, chính phủ Nhật Bản đã nỗ lực thúc đẩy tỷ lệ sinh bằng hàng loạt chính sách hỗ trợ như trợ cấp nhà ở và chế độ nghỉ phép có lương cho cha mẹ. Tuy nhiên, chi phí sinh hoạt cao, mức lương trì trệ và môi trường làm việc khắt khe vẫn khiến nhiều người trẻ e ngại việc kết hôn và sinh con. Phụ nữ đặc biệt phải đối mặt với định kiến giới khiến họ phải chịu gánh nặng chăm sóc gia đình mà không nhận được sự hỗ trợ đầy đủ.

Tỷ lệ sinh của Nhật Bản đã duy trì ở mức thấp kể từ những năm 1970. Các chuyên gia cảnh báo rằng, ngay cả khi có những cải thiện đáng kể ngay từ bây giờ, cũng sẽ phải mất hàng thập kỷ mới có thể đảo ngược xu hướng dân số suy giảm.

Nguồn: BBC