Khủng hoảng nhà ở tại Tây Ban Nha: “Bài toán” an sinh xã hội trước thềm bầu cử

Khủng hoảng nhà ở tại Tây Ban Nha: “Bài toán” an sinh xã hội trước thềm bầu cử - Ảnh 1

Quỹ nhà ở xã hội tại Tây Ban Nha đang trong tình trạng khan hiếm. Ảnh: Bộ Nhà ở và Quy hoạch đô thị Tây Ban Nha

Những bất cập kéo dài trên thị trường bất động sản

Việc Quốc hội Tây Ban Nha vừa thông qua một số biện pháp nhằm tăng cường bảo vệ người thuê nhà sau cuộc tổng đình công quy mô lớn cho thấy chính phủ nước này đang nỗ lực đẩy mạnh các giải pháp đối phó với cuộc khủng hoảng nhà ở. Tuy nhiên, những bất cập đã tích tụ qua nhiều năm trên thị trường bất động sản không thể được tháo gỡ chỉ bằng một vài quyết sách ngắn hạn. Đằng sau tình trạng giá nhà và tiền thuê nhà leo thang là những vấn đề mang tính cơ cấu, liên quan đến chênh lệch thu nhập, hoạt động đầu tư, nguồn cung nhà ở và mô hình phát triển đô thị.

Theo số liệu được Politico công bố, trong giai đoạn 2015-2025, giá nhà bình quân tại Tây Ban Nha tăng khoảng 80%, trong khi tiền lương chỉ tăng khoảng 30%. Đến quý II-2026, giá nhà đã xấp xỉ gấp đôi so với cùng kỳ năm 2015. Tốc độ tăng giá bất động sản vượt xa mức cải thiện thu nhập khiến khả năng sở hữu nhà ở của người dân ngày càng suy giảm.

Đối với những người phải thuê nhà, tiền thuê chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong chi tiêu hằng tháng, làm giảm nguồn lực dành cho các nhu cầu thiết yếu khác. Khoảng cách giữa giá nhà và khả năng chi trả vì thế không chỉ là vấn đề của thị trường mà còn trực tiếp tác động đến chất lượng cuộc sống và mức độ bảo đảm an sinh của các tầng lớp dân cư.

Đáng chú ý, giới trẻ là nhóm chịu ảnh hưởng rõ nét nhất. Năm 2025, khoảng 67% người trong độ tuổi 18-34 tại Tây Ban Nha vẫn sống cùng cha mẹ. Gần một nửa số người trong nhóm tuổi 26-34 chưa thể ra ở riêng cho biết nguyên nhân chủ yếu là không đủ khả năng chi trả tiền thuê hoặc mua nhà. Điều này cho thấy, giá nhà tăng cao không chỉ trì hoãn kế hoạch an cư mà còn ảnh hưởng đến nhiều quyết định quan trọng của người trẻ, từ lập gia đình, sinh con đến lựa chọn nơi làm việc và xây dựng sự nghiệp.

Theo các chuyên gia, một trong những nguyên nhân của tình trạng này bắt nguồn từ những biến động sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Khi kinh tế suy thoái, thu nhập của nhiều hộ gia đình giảm sút, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng, trong khi các ngân hàng thắt chặt điều kiện cho vay, khiến người dân khó tiếp cận tín dụng để mua nhà. Trong bối cảnh đó, bất động sản lại trở thành kênh đầu tư hấp dẫn đối với các quỹ tài chính và nhà đầu tư quy mô lớn.

Thay vì chủ yếu phục vụ nhu cầu an cư, nhà ở ngày càng được một bộ phận nhà đầu tư xem là tài sản để tích lũy, mua đi bán lại hoặc khai thác cho thuê nhằm tìm kiếm lợi nhuận. Dòng vốn đầu tư gia tăng, kết hợp với hoạt động đầu cơ, góp phần đẩy mặt bằng giá bất động sản lên cao, trong khi khả năng chi trả của người dân không được cải thiện tương ứng. Nghịch lý xuất hiện khi những người có nhu cầu mua nhà để sinh sống ngày càng khó cạnh tranh với các chủ thể sở hữu nguồn vốn lớn.

Bên cạnh đó, tốc độ gia tăng dân số tại các đô thị lớn, quỹ nhà ở xã hội còn hạn chế và sự phát triển mạnh của du lịch cũng tạo thêm sức ép lên thị trường, nhất là tại những thành phố có giá trị lịch sử, văn hóa. Tại một số khu vực, nhiều căn hộ và nhà ở được chuyển đổi thành cơ sở cho thuê ngắn hạn để phục vụ du khách. Theo thống kê của Ngân hàng Trung ương Tây Ban Nha, loại hình lưu trú du lịch chiếm khoảng 10% thị trường cho thuê vốn đã khan hiếm.

Do khả năng sinh lời từ hoạt động lưu trú ngắn ngày thường hấp dẫn hơn cho thuê dài hạn, một bộ phận chủ sở hữu có xu hướng chuyển đổi mục đích khai thác bất động sản. Hệ quả là nguồn nhà ở dành cho cư dân địa phương tiếp tục bị thu hẹp, trong khi nhu cầu thuê nhà không ngừng tăng lên. Người lao động, sinh viên và các hộ gia đình có thu nhập trung bình, thấp, vì thế phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt để tìm được nơi ở phù hợp với khả năng tài chính.

“Bài toán” chính sách trước thềm bầu cử

Khi vấn đề an cư ngày càng tác động trực tiếp đến đời sống của nhiều tầng lớp người dân, khả năng đưa ra giải pháp thiết thực để giải quyết khủng hoảng nhà ở trở thành tiêu chí quan trọng trong đánh giá năng lực và cam kết của các lực lượng chính trị. Đây cũng là lĩnh vực mà các đảng khó có thể né tránh trong chương trình tranh cử.

Đối với Đảng Xã hội (PSOE) của Thủ tướng Pedro Sánchez, trọng tâm tranh cử là bảo vệ những chính sách mà chính phủ đã triển khai, đồng thời khẳng định vai trò chủ động của Nhà nước trong việc giải quyết khủng hoảng. Một trong những cam kết đáng chú ý là kế hoạch xây dựng 184.000 căn nhà ở công cộng và nhà cho thuê giá phải chăng, nhằm mở rộng nguồn cung dành cho những người có thu nhập hạn chế.

Bên cạnh đó, các biện pháp tăng cường bảo vệ người thuê nhà trước nguy cơ bị trục xuất cũng được chính phủ xem là một phần trong nỗ lực bảo đảm quyền có nhà ở. Thông qua những chính sách này, PSOE muốn khẳng định rằng, việc giải quyết vấn đề nhà ở không thể chỉ trông chờ vào cơ chế thị trường, mà cần có sự can thiệp và đầu tư của Nhà nước để bảo vệ lợi ích xã hội.

Tuy nhiên, thách thức đối với PSOE là chứng minh những cam kết nói trên có thể được thực hiện hiệu quả. Bởi kế hoạch phát triển nhà ở công cộng đòi hỏi nguồn vốn lớn, quỹ đất phù hợp và sự phối hợp giữa chính quyền trung ương với chính quyền các khu vực. Trong khi đó, các biện pháp bảo vệ người thuê nhà vẫn vấp phải ý kiến trái chiều về phạm vi áp dụng và tác động đối với thị trường.

Việc Quốc hội vừa thông qua quy định bảo vệ một số người thuê nhà trước nguy cơ bị trục xuất với tỷ lệ biểu quyết sít sao (35 phiếu thuận và 34 phiếu chống) cho thấy, chính phủ chưa tạo được sự đồng thuận rộng rãi. Vì vậy, trong vận động tranh cử, PSOE không chỉ cần bảo vệ tính cần thiết của các chính sách hiện hành, mà còn phải thuyết phục cử tri rằng những giải pháp này có thể mang lại kết quả cụ thể, thay vì dừng lại ở các mục tiêu dài hạn.

Trong khi đó, Đảng Nhân dân (PP) có xu hướng ưu tiên giải quyết khủng hoảng nhà ở thông qua việc thúc đẩy tăng nguồn cung thay vì tập trung vào các biện pháp kiểm soát trực tiếp thị trường cho thuê.

Cụ thể, Đảng này hướng đến việc khuyến khích doanh nghiệp và các nhà đầu tư tham gia xây dựng nhà ở, đơn giản hóa các thủ tục cấp phép, tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án bất động sản và đẩy nhanh tiến độ xây dựng. PP cho rằng, việc có thêm nhiều nhà ở trên thị trường sẽ góp phần giảm tình trạng khan hiếm, tạo thêm lựa chọn cho người dân và giúp giá thuê, giá mua nhà trở nên phù hợp hơn.

Vì vậy, cuộc bầu cử ngày 29-11 không chỉ là cuộc cạnh tranh về chương trình kinh tế hay định hướng quản trị đất nước, mà còn là dịp để cử tri đánh giá quan điểm và năng lực giải quyết một vấn đề thiết yếu của đời sống. Dù các đảng có thể lựa chọn những phương pháp khác nhau, mục tiêu cuối cùng vẫn phải là mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân. Kết quả bầu cử sẽ cho thấy cử tri đặt niềm tin vào hướng tiếp cận nào. Đây cũng sẽ là thước đo quan trọng đối với cam kết của các lực lượng chính trị trong việc đặt lợi ích xã hội và chất lượng cuộc sống của người dân vào vị trí ưu tiên.

person

Thấy bài viết hữu ích?

Chia sẻ với bạn bè của bạn!