Lo ngại gì khi lãi suất cho vay tăng?

TS. Lê Xuân Nghĩa

Chuyên gia tài chính ngân hàng

107 bài viết

• Ở Việt Nam, khoảng 40% tín dụng bất động sản dành cho đầu tư, còn 60% cho người mua nhà. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào ngân hàng thì rất rủi ro, chưa đảm bảo tính bền vững
  Tại: Chuyên gia kinh tế: Bất động sản phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng rất rủi ro!
• Thị trường vàng đang bị chi phối bởi các yếu tố chính trị và tâm lý đầu tư hơn là giá trị nội tại. Giá vàng có thể tăng mạnh nhưng cũng có thể giảm nhanh nếu tình hình thay đổi.
  Tại: 'Tôi bán 100 chỉ vàng nhẫn lãi trên 300 triệu đồng'

Lãi suất cho vay tăng 1-2%/năm

Theo khảo sát của PV Tiền Phong, nhiều ngân hàng tăng lãi suất cho vay từ 1-2%/năm so với cuối năm 2025. Cụ thể, BacABank cho vay mua ô tô, bất động sản, tiêu dùng có tài sản đảm bảo từ 7-10%/năm; TPBank cho vay mua nhà 8%/năm cố định trong vòng 12 tháng đầu; biên độ các kỳ tiếp theo là 3,3%/năm; BIDV lãi suất 9%/năm trong 18 tháng đầu; SeaBank 8,5%/năm cho vay mua nhà, ô tô, sửa nhà; OCB 8,29%/năm cho vay khách hàng cá nhân…

Lãi suất cho vay tăng bởi lãi suất huy động liên tục tăng trong nửa cuối năm 2025 đến nay. Hiện lãi suất huy động lên đến 7%/năm cho kỳ hạn 12 tháng, thậm chí có ngân hàng còn đẩy mức lãi suất huy động lên 8-9%/năm.

Trao đổi với PV Tiền Phong , ông Phạm Hồng Hải - Tổng Giám đốc Ngân hàng OCB - cho biết, thực tế, áp lực lãi suất vẫn còn. Nguyên nhân là trong giai đoạn 2024-2026, tăng trưởng tín dụng nhiều khả năng vẫn cao hơn tốc độ huy động vốn của hệ thống ngân hàng. Bên cạnh đó, chính sách tài khóa hiện nay đang có xu hướng hút tiền ra khỏi hệ thống khi thu ngân sách vượt kế hoạch trong khi chi thấp hơn dự kiến, điều này cũng tạo áp lực lên thanh khoản.

“Tôi cho rằng lãi suất sẽ không tăng quá nhanh như thời gian vừa qua, nhưng để kỳ vọng lãi suất giảm mạnh hoặc đứng yên thì vẫn cần thêm thời gian. Nếu Chính phủ tiếp tục kiên định mục tiêu ổn định vĩ mô, giảm dần vai trò của tín dụng ngân hàng như kênh dẫn vốn chủ đạo và đẩy mạnh phát triển thị trường vốn, áp lực lãi suất sẽ từng bước được giảm bớt, qua đó hỗ trợ tốt hơn cho doanh nghiệp và người dân trong tiếp cận vốn”, ông Hải nói.

Khó tăng mạnh

Việc diễn biến lãi suất huy động tăng kéo theo lãi suất cho vay tăng khiến không ít người lo ngại lãi suất đang bước vào chu kỳ tăng mới.

Trao đổi với PV Tiền Phong , TS. Lê Xuân Nghĩa - thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ - cho rằng cần nhìn vấn đề lãi suất từ góc độ điều hành vĩ mô, thay vì chỉ quan sát biến động cục bộ trên thị trường.

Theo ông Nghĩa, lãi suất không phải là biến số được Ngân hàng Nhà nước đặt ở vị trí ưu tiên số một, mà yếu tố cốt lõi là cung tiền. Từ cung tiền mới hình thành lạm phát, và chỉ khi kỳ vọng lạm phát tăng lên, lãi suất mới buộc phải điều chỉnh. Do đó, việc lãi suất cho vay tăng nhẹ hiện nay chưa phản ánh một sự đảo chiều chính sách tiền tệ.

Về nguyên lý, lãi suất có mối quan hệ chặt chẽ với cả cung tiền và tỷ giá. Khi Ngân hàng Nhà nước thắt chặt cung tiền, lãi suất sẽ tăng, đồng nội tệ có xu hướng lên giá. Ngược lại, nếu nới lỏng cung tiền để hỗ trợ tăng trưởng, lãi suất giảm nhưng tỷ giá chịu áp lực tăng. Chính vì vậy, điều hành lãi suất luôn là bài toán cân bằng giữa ổn định vĩ mô và hỗ trợ nền kinh tế.

Ông Nghĩa cho rằng, khả năng tăng lãi suất điều hành trong thời gian tới là rất thấp. Bởi nếu lãi suất điều hành tăng, chi phí vốn của doanh nghiệp và người dân sẽ tăng mạnh, kéo theo nguy cơ kìm hãm tăng trưởng trong bối cảnh sức cầu còn yếu. Thực tế, Ngân hàng Trung ương các nước, trong đó có Việt Nam, đều mang bản chất thận trọng, ưu tiên ổn định hơn là những cú điều chỉnh mạnh.

Thay vì tăng lãi suất điều hành, Ngân hàng Nhà nước có xu hướng điều tiết linh hoạt thông qua nghiệp vụ thị trường mở, mua - bán trái phiếu Chính phủ có kỳ hạn để bơm hoặc hút tiền ngắn hạn. Điều này giúp kiểm soát thanh khoản mà không gây cú sốc lãi suất.

Vị chuyê gia nhấn mạnh, khái niệm “bơm tiền” thường được nhắc tới trên thị trường thực chất không đồng nghĩa với “in tiền”, mà chỉ là sự dịch chuyển dòng tiền trong hệ thống tài chính.

Một yếu tố quan trọng khác tác động đến lãi suất là dòng tiền từ Kho bạc Nhà nước. Hiện một lượng lớn tiền ngân sách đang gửi trong hệ thống ngân hàng. Nếu Kho bạc đẩy mạnh chi tiêu, đầu tư công, dòng tiền này quay trở lại nền kinh tế sẽ giúp giảm áp lực phải thắt chặt cung tiền, qua đó hạn chế xu hướng tăng lãi suất .

"Mặt bằng lãi suất có thể nhích lên cục bộ nhưng khó hình thành một chu kỳ tăng mạnh . Trong bối cảnh lạm phát vẫn trong tầm kiểm soát và tăng trưởng cần được hỗ trợ, chính sách tiền tệ nhiều khả năng tiếp tục theo hướng thận trọng, linh hoạt, tránh những cú sốc làm tổn thương nền kinh tế", ông Nghĩa nói.

Mới đây, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) nhận định, mặt bằng lãi suất cho vay trung bình trong năm 2026 tiếp tục duy trì ở mức thấp, dù có thể tăng nhẹ khoảng 0,5-0,7% so với năm trước và tiếp tục phân hóa giữa các nhóm ngân hàng.

Nhóm ngân hàng quốc doanh được kỳ vọng sẽ tiếp tục xu hướng giảm lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ khách hàng theo định hướng của Chính phủ, theo đó lãi suất cho vay mới có thể tiếp tục giảm thêm khoảng 0,2-0,3% trong năm nay.

Trong khi đó, tại nhóm ngân hàng tư nhân, mặt bằng lãi suất cho vay mới được dự báo có thể tăng từ 0,3 - 1% tùy theo từng ngành nghề và phân khúc khách hàng.

Động lực đến từ xu hướng gia tăng tỷ trọng cho vay khách hàng cá nhân - nhóm có mức lãi suất cao hơn so với cho vay doanh nghiệp, đặc biệt là việc đẩy mạnh cho vay mua nhà với kỳ hạn dài, qua đó giúp cải thiện lãi suất cho vay bình quân của toàn hệ thống.