Bộ Tư pháp Mỹ vừa gửi trát hầu tòa đến một loạt ngân hàng lớn nhất quốc gia, bao gồm JPMorgan Chase (hơn 200 năm tuổi) và Bank of America (hơn 100 năm tuổi). Động thái nhằm yêu cầu cung cấp thông tin liên quan đến các cáo buộc đóng tài khoản của khách hàng một cách bất hợp pháp vì lý do chính trị.
Các lệnh triệu tập hệ trọng này xuất phát từ Văn phòng Biện lý Mỹ tại Washington, D.C., dưới sự điều hành của bà Jeanine Pirro. Bước đi này đánh dấu nấc thang mới trong chiến dịch của Tổng thống Donald Trump nhằm lật tẩy các bằng chứng cho thấy hệ thống ngân hàng đang phân biệt đối xử đối với những người theo phe bảo thủ và các ngành công nghiệp gây tranh cãi về mặt chính trị, bao gồm cả chính gia tộc của đương kim Tổng thống.
Vào năm ngoái, Tổng thống Trump từng lên tiếng cáo buộc ông đã bị JPMorgan và Bank of America cắt đứt các tài khoản cũ cũng như từ chối mở tài khoản mới, ngay sau khi nhiệm kỳ đầu tiên kết thúc bằng cuộc bạo loạn tại Điện Capitol.
Đến tháng 8, ông đã ký một sắc lệnh hành pháp chỉ đạo các cơ quan quản lý ngân hàng điều tra xem liệu các tổ chức tài chính có tham gia vào hành vi phong tỏa tài khoản vì động cơ chính trị hoặc bất hợp pháp hay không, đồng thời áp dụng các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc bao gồm phạt tiền. Dù các ngân hàng đã gửi một khối lượng lớn dữ liệu cho cơ quan quản lý, văn phòng của bà Pirro hiện vẫn tiếp tục siết chặt gọng kìm khi gửi trát yêu cầu thông tin từ những định chế tài chính lớn nhất, trong đó có cả Wells Fargo.
Trước sức ép từ Washington, các ngân hàng kiên quyết phủ nhận việc đóng tài khoản vì lý do tôn giáo hay chính trị. Họ lập luận rằng các quyết định từ chối một số phân khúc khách hàng hoặc ngành công nghiệp hoàn toàn tuân thủ luật pháp về sàng lọc hoạt động tội phạm, chống rửa tiền (AML), hoặc để ứng phó với các áp lực quản lý nhằm bảo vệ an toàn cho hệ thống tài chính.
Cho đến nay, cuộc rà soát này chủ yếu thuộc thẩm quyền của Văn phòng Kiểm toán Tiền tệ (OCC) - một cơ quan thuộc Bộ Tài chính chuyên giám sát các ngân hàng lớn nhất nước Mỹ. Tuy nhiên, sắc lệnh hành pháp của ông Trump cũng chỉ thị cho các cơ quan quản lý chuyển hồ sơ sang Bộ trưởng Tư pháp khi cần thiết.
Các nguồn tin thân cận tiết lộ, các kiểm toán viên tại OCC chưa hề gửi bất kỳ hồ sơ chuyển giao nào, và văn phòng của bà Pirro đã chủ động tự kích hoạt cuộc điều tra này. Hiện tại, OCC và Văn phòng Biện lý Mỹ đang phối hợp chặt chẽ để triển khai các bước tiếp theo.
Văn phòng Biện lý D.C. và cá nhân bà Pirro trước đó đã phải hứng chịu nhiều sự chỉ trích từ phe Dân chủ, những người cho rằng đây là các cuộc điều tra mang động cơ chính trị mờ ám. Điển hình là cuộc điều tra nhắm vào Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) khi đó là ông Jerome Powell liên quan đến việc cải tạo tòa nhà của ngân hàng trung ương.
Các trát hầu tòa (một số đã được gửi đi từ năm ngoái) yêu cầu các ngân hàng phải cung cấp danh sách chi tiết những cá nhân bị đóng tài khoản cùng lý do cụ thể đằng sau các quyết định đó.
Vào tháng 12, OCC đã công bố một báo cáo sơ bộ khẳng định tìm thấy những bằng chứng ban đầu về hành vi vi phạm tại 9 ngân hàng lớn nhất. Cơ quan này chỉ ra các ngành công nghiệp bị ảnh hưởng nặng nề nhất bao gồm dầu khí, than đá, sản xuất vũ khí và ngành giải trí người lớn. OCC cũng viện dẫn các báo cáo công khai của các ngân hàng về cam kết môi trường và xã hội (ESG), bao gồm nỗ lực chống biến đổi khí hậu và bất bình đẳng chủng tộc, như một phần nguyên nhân dẫn đến việc hạn chế dịch vụ.
Thách thức lớn nhất đối với các công tố viên lúc này là xác định xem các ngân hàng đã vi phạm điều luật cụ thể nào. Trong khi luật dân quyền nghiêm cấm các ngân hàng phân biệt đối xử trong hoạt động cấp tín dụng (cho vay), các tổ chức tài chính lại sở hữu quyền tự quyết rất lớn trong việc quyết định ai là người được quyền mở tài khoản gửi tiền.
Văn phòng của bà Pirro hiện đang tập trung điều tra xem liệu hành vi của các ngân hàng có vi phạm Đạo luật Cải tổ, Phục hồi và Thực thi Đạo luật đối với các Tổ chức Tài chính năm 1989 (FIRREA) hay không. Đây là một đạo luật có phạm vi điều chỉnh rất rộng, vốn có lịch sử được dùng để truy tố các tội danh lừa đảo liên quan đến ngân hàng . Đạo luật này từng được Bộ Tư pháp áp dụng triệt để sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 nhằm xử lý các vụ án ngân hàng gian lận, bóp méo chất lượng của các chứng khoán bảo đảm bằng thế chấp (MBS).
Các ngân hàng hiện vẫn kiên quyết phủ nhận mọi hành vi vi phạm pháp luật. Phố Wall rõ ràng đang bước vào một cuộc đối đầu trực diện và cam go với chính quyền Washington, nơi các quy tắc tự do thương mại truyền thống đang bị thách thức mạnh mẽ bởi các gọng kìm chính trị và pháp lý thế hệ mới.
Theo: WSJ, The NY Times