Loạt quy định mới trên thị trường vàng: Các ngân hàng hưởng lợi gì?

Nghị định 232 chính thức bỏ cơ chế độc quyền của Nhà nước trong sản xuất vàng miếng và nhập khẩu vàng nguyên liệu sang cơ chế thị trường có kiểm soát, mở cửa thị trường vàng cho các ngân hàng thương mại và doanh nghiệp đủ điều kiện kinh doanh.

Trong nghị định này, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) nhấn mạnh hai điều khoản có tác động tới hoạt động của các ngân hàng thương mại.

Theo đó, Nghị định 232 quy định chặt chẽ việc thanh toán mua bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên phải thực hiện qua tài khoản ngân hàng . Quy định này nhằm tăng tính minh bạch cho thị trường vàng, chống rửa tiền và đồng thời tích hợp chặt chẽ hoạt động kinh doanh vàng vào hệ thống tài chính ngân hàng khi chuyển dòng tiền mặt thanh toán các giao dịch vàng trước đây sang kênh ngân hàng .

Với giá trị giao dịch vàng miếng năm 2024 trên thị trường chính thức ước đạt 4 tỷ USD theo số liệu khối lượng của Hội đồng vàng thế giới, nhóm phân tích kỳ vọng quy định này có thể giúp bổ sung tiền gửi CASA với giá trị ước tính hàng tỷ đô cho hệ thống ngân hàng từ các giao dịch vàng, chưa kể doanh thu phí giao dịch liên quan.

Theo VDSC, các ngân hàng dẫn đầu về thị phần tiền gửi như nhóm ngân hàng quốc doanh (chiếm 54% thị phần năm 2024), và 4 ngân hàng (MB, VPBank, Techcombank, ACB chiếm 22% thị phần 2024) sẽ được hưởng lợi từ việc gia tăng nguồn tiền CASA này.

Ngoài ra, Nghị định cũng cho phép các NHTM có vốn điều lệ trên 50.000 tỷ đồng tham gia sản xuất vàng miếng . Tính đến 30/6/2025 có 8 ngân hàng thỏa mãn điều kiện này, bao gồm BIDV, VietinBank, Vietcombank, Agribank, MB, Techcombank, VPBank, ACB.

Tuy nhiên, nhóm chuyên gia VDSC đánh giá rằng hoạt động này có thể không thực sự hấp dẫn đối với các ngân hàng , chủ yếu vì biên lợi nhuận thấp (biên gộp bình quân dưới 5%), rủi ro thị trường cao và không phù hợp với mô hình kinh doanh cốt lõi của NHTM.

Điểm tiếp theo liên quan đến tiến trình cải cách thị trường vàng là kế hoạch thành lập sàn giao dịch vàng tập trung khi hồi tháng 5/2025 Chính phủ đã yêu cầu NHNN nghiên cứu về điều này. Đến nay, dự án đang trong giai đoạn nghiên cứu và chuẩn bị.

VDSC cho biết NHNN đang cân nhắc ba mô hình: sàn vàng quốc gia độc lập, tích hợp vào sàn hàng hóa hiện có, hoặc gắn với trung tâm tài chính quốc tế (như tại TP HCM, Đà Nẵng). Do đó, nhóm phân tích cho rằng nhiều khả năng sàn vàng hoạt động theo mô hình tập trung dưới sự quản lý của cơ quan Nhà nước (gần giống mô hình của Trung Quốc).

Trong mô hình này, các ngân hàng thương mại có thể đóng vai trò là trung gian giao dịch, nhà cung cấp dịch vụ tài chính liên quan đến vàng (như tài khoản vàng, nền tảng giao dịch trực tuyến, sản phẩm phái sinh).

VDSC kỳ vọng việc thành lập sàn vàng tập trung sẽ giúp huy động được lượng vàng lớn trong dân vào lưu thông trong hệ thống ngân hàng , thay vì giao dịch phi tập trung qua các công ty vàng, bạc đá quý như hiện nay, từ đó, cho phép các ngân hàng mở rộng cho vay sản xuất và đầu tư, góp phần thúc đẩy GDP.

"Rõ ràng, điều này sẽ giúp làm gia tăng CASA và phí dịch vụ liên quan giao dịch vàng", VDSC nhận định.

Trong đó, nhóm phân tích kỳ vọng 8 ngân hàng thương mại lớn nhất của hệ thống nói trên (đủ điều kiện nhập khẩu nguyên liệu vàng, sản xuất vàng miếng ), có lợi thế hơn trong việc sớm được triển khai nền tảng giao dịch trung gian nhờ khả năng tự chủ về nguồn vàng vật chất để hỗ trợ thanh toán hoặc lưu ký vàng trên sàn giao dịch vàng tập trung.