Mỹ tăng thuế thép: Được ít, mất nhiều

Theo một nguồn thạo tin, tổng thống Donald Trump sẽ công bố mức thuế đối với thép và nhôm nhập khẩu vào hôm thứ năm tuần này (theo giờ địa phương). Tuần trước, Bộ trưởng Thương mại Wilbur Ross cho biết tổng thống xem xét các biện pháp hạn chế nhập khẩu thép và nhôm theo chiều hướng "hợp lý" nhất.

Ảnh: Bloomberg

Trong trường hợp tăng thuế nhôm và thép nhập khẩu, chính tập đoàn của tổng thống Mỹ là Trump Organization Inc. hoạt động trong lĩnh vực bất động sản cũng chịu ảnh hưởng.

Để thấy rõ việc áp mức thuế cao đối với thép và nhôm nhập khẩu ảnh hưởng thế nào đối với ngành sản xuất nước Mỹ thì cần nhìn lại tình hình sản xuất thép nước này trong những năm gần đây. Sau khi trải qua thời kỳ khủng hoảng năm 2008, sản lượng của các nhà máy thép Mỹ chưa bao giờ hồi phục hoàn toàn so với sự phát triển ở khu vực châu Âu và Nhật Bản.

Nguồn: Bloomberg

Năm 2016, sản lượng thép trung bình của Mỹ đạt 113,3 triệu tấn, thấp hơn 100.000 tấn so với năm 2007. Trong cùng giai đoạn, sản lượng thép của khối Liên minh Châu Âu (EU) giảm khoảng 14,1 triệu tấn. Trong khi công suất sử dụng của châu Âu tăng trong những năm gần đây, thì Mỹ lại sụt giảm tới 80% khiến các công ty vật lộn xoay xở để có lợi nhuận.

Ông Ross bắt đầu đổ lỗi cho thép thế giới, đặc biệt là thép từ Trung Quốc, tuy nhiên theo Bloomberg Gadfly, Mỹ không phải là nước tiêu thụ nhiều thép từ châu Á. Thực tế, ít nước thuộc châu lục này nằm trong top 10 xuất khẩu thép sang Mỹ.

Vậy tại sao ngành thép Mỹ lại chịu tổn hại? Câu trả lời không nằm ở nhà sản xuất mà là người tiêu dùng.

Bước đầu, các chuyên gia phân tích đánh giá việc mua bán thép thô để chỉ ra nước nào nhập khẩu, nước nào xuất khẩu. Nếu công ty Subaru Corp. mua 1 tấn thép từ JFE Holdings Inc. phục vụ cho sản xuất ôtô ở Nhật Bản và bán tại thị trường Mỹ thì việc sản xuất và tiêu thụ được coi là diễn ra tại Nhật Bản.

So sánh với số liệu của Hiệp hội Thép Thế giới về tình hình sản xuất thép thô để đánh giá nhu cầu thực có thể thấy sản lượng thép của các nước hầu hết vượt so với nhu cầu nội địa do họ tập trung vào xuất khẩu. Trong khi đó, tình hình ở Mỹ thì ngược lại.

Đây cũng chính là lý do giải thích cho cổ phiếu của Ford Motor Co., General Motors Co. và Caterpillar Inc. giảm vào hôm 16/2 sau khi ông Ross đề xuất tăng thuế thép và nhôm nhập khẩu trong khi cổ phiếu các công ty thép lại tăng.

Nguồn: Bloomberg

Như vậy, nỗ lực của ông Ross đối với ngành thép, nhôm trong nước cũng chính là mối rủi ro mà ngành công nghiệp chế tạo máy móc, ôtô (có quy mô lớn hơn) phải đối mặt.

Thêm vào đó, nhiều chuyên gia đánh giá, nếu ông Trump quyết định nâng thuế nhập khẩu thép và nhôm, chiến tranh thương mại có thể bùng nổ. Trước đó, tờ CNBC dẫn lời Phó chủ tịch tập đoàn đầu tư Ariel Investments, ông Charles Bobrinskoy: "Đây là một trong những yếu tố nguy hiểm tiềm tàng nhưng không có nhiều ảnh hưởng ngắn hạn". Ông Bobrinskoy cũng chỉ ra thời kỳ Đại Khủng Hoảng bắt đầu từ chiến tranh thương mại.

Các quốc gia khác có thể trả đũa bằng hàng rào thuế quan của họ. Liên minh Châu Âu (EU) là nhà xuất khẩu thép lớn sang Mỹ. Một hãng tin Đức hôm 20/2 cho hay EU đang lên kế hoạch áp thuế đối với một số sản phẩm nhập khẩu từ Mỹ như nông sản, xe máy Harley-Davidson, rượu whisky ngô...Tương tự, Trung Quốc sẽ trả đũa bằng thuế nhập khẩu đậu tương từ Mỹ.

Ông Bobrinskoy cũng cho rằng ngành công nghiệp sản xuất thép khá nhỏ thì có rất nhiều công ty đang sử dụng thép trong sản phẩm của họ: "Nếu thống kê tất cả các công ty sử dụng thép trong sản xuất trong đó có cả Boeing, chúng ta có thể thấy việc tăng giá thép là rất khó".