Nghịch lý: Vì sao nhiều người thu nhập cao vẫn chưa được tiếp cận với dịch vụ cơ bản tốt?

Cụ thể, tỷ lệ nghèo đa chiều chung của Việt Nam có xu hướng giảm qua các năm, từ 9,9% năm 2016 xuống còn 4,5% năm 2020. Nhìn chung, tỷ lệ nghèo đa chiều ở nông thôn vẫn cao hơn nhiều so với thành thị, nhưng khoảng cách đang giảm dần.

Trong giai đoạn 2016-2019, tỷ lệ hộ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản có xu hướng giảm qua các năm ở đa số các chỉ số. Điều này cho thấy các hộ gia đình Việt Nam tiếp cận ngày càng tốt hơn với các dịch vụ xã hội cơ bản. Riêng năm 2020, do tác động của đại dịch Covid-19 nên xu hướng giảm này không còn tiếp diễn ở một số chỉ số.

Chỉ số mức độ thiếu hụt nhiều nhất là bảo hiểm y tế, có mức giảm nhanh nhất, từ 40,6% năm 2016 giảm xuống còn 19% năm 2020.

Khám chữa bệnh và giáo dục trẻ em là các chỉ số có mức độ thiếu hụt rất ít. Các chỉ số có mức độ thiếu hụt không thay đổi đáng kể qua các năm là tài sản thông tin, tiếp cận thông tin, khám chữa bệnh, giáo dục trẻ em và giáo dục người lớn.

Đáng chú ý, không phải cứ thu nhập cao thì tiếp cận với dịch vụ xã hội cơ bản tốt, điển hình như ở vùng đồng bằng sông Cửu Long và ở Đông Nam Bộ.

Ông Nguyễn Văn Đoàn, Trưởng nhóm nghiên cứu cho hay, điều đặc biệt là từ năm 2020, kết quả tính toán nghèo đa chiều sẽ được công bố theo quý thay vì công bố theo năm trước đây.

Cũng tại đây, Giáo sư, Tiến sĩ Jonathan Pincus, Chuyên gia kinh tế cao cấp của UNDP nhấn mạnh: "Đại dịch Covid-19 cho thấy sự cần thiết phải có các chỉ số nhanh chóng đo lường hiện trạng để có thể cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách giữa kỳ khảo sát mức sống dân cư 2 năm một lần".

Theo ông Jonathan Pincus, các nước khác đã có các phương pháp đổi mới, đưa ra các ước tính nhanh chóng và tương đối chính xác về sự thay đổi của các mô hình thu nhập và phúc lợi, ví dụ như chỉ số tài sản lâu bền, chỉ số sinh trắc học và bảng câu hỏi ngắn không yêu cầu thông tin chi tiết về tiêu dùng.

"Các phương pháp này cung cấp thông tin về những thay đổi ngắn hạn đối với các hộ gia đình, cho phép ước tính 'nghèo tạm thời', bổ sung thông tin giữa các cuộc khảo sát mức sống dân cư truyền thống với những thông tin chi tiết về tiêu dùng, mức sống và khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản của hộ gia đình", ông kết luận.