Nhật Bản như 'ngồi trên đống lửa'

Các chuyên gia y tế Nhật Bản bày tỏ lo ngại rằng Bắc Kinh có thể gia tăng áp lực thương mại bằng cách hạn chế xuất khẩu kháng sinh và nguyên liệu làm thuốc. Đây là những mặt hàng mà Nhật Bản vẫn phụ thuộc rất lớn vào Trung Quốc.

Giáo sư Kazuhiro Tateda, Chủ tịch Hiệp hội Bệnh truyền nhiễm Nhật Bản và là thành viên ban cố vấn y tế trong đại dịch Covid-19, cho biết: "Chúng tôi biết Trung Quốc đang kiểm soát chặt việc xuất khẩu đất hiếm, nhưng hy vọng điều đó không mở rộng sang lĩnh vực dược phẩm. Chúng tôi vẫn phụ thuộc rất nhiều vào Trung Quốc về nguyên liệu thuốc thiết yếu, nên Bắc Kinh có thể gây sức ép lớn nếu muốn."

Thực tế, trước năm 2019, nhiều hãng dược Nhật đã ngừng sản xuất các loại kháng sinh thông dụng như penicillin, streptomycin và cả các hoạt chất dược do lợi nhuận thấp. Trung Quốc đã trở thành nguồn cung chính cho các nguyên liệu này.

Tuy nhiên, vào năm 2019, khi Bắc Kinh siết chặt quy định môi trường và đóng cửa một nhà máy sản xuất thành phần cefazolin - một loại kháng sinh quan trọng dùng trong phẫu thuật, toàn bộ hệ thống bệnh viện Nhật Bản đã rơi vào khủng hoảng. Việc thiếu hụt cefazolin khiến nhiều ca mổ phải hoãn lại hoặc phải thay thế bằng các loại thuốc kém hiệu quả hơn.

Từ "cú sốc cefazolin" đó, chính phủ Nhật Bản nhận ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với hệ thống y tế quốc gia và đã phát động chương trình khuyến khích sản xuất trong nước. Một trong những biện pháp nổi bật là gói hỗ trợ trị giá 55 tỷ yên (347,5 triệu USD) nhằm xây dựng cơ sở sản xuất thuốc nội địa vào năm 2024.

Song, theo số liệu thương mại, Nhật Bản vẫn nhập khẩu nguyên liệu y tế từ Trung Quốc với tổng giá trị lên tới 122,48 triệu USD trong cùng năm. Điều này đặt ra nguy cơ lớn nếu Bắc Kinh tiếp tục áp đặt các hạn chế mới.

Mối lo ngại này lại nóng lên kể từ khi mâu thuẫn giữa 2 nước leo thang vào tháng 11. Bộ Thương mại Trung Quốc sau đó tuyên bố siết kiểm soát xuất khẩu các mặt hàng "lưỡng dụng" đối với Nhật Bản, điều mà nhiều chuyên gia nhận định có thể là bước mở đầu cho các hạn chế sâu hơn, bao gồm cả dược phẩm.

Trong khi dư luận chủ yếu chú ý đến đất hiếm, thì giới chuyên gia y tế cảnh báo rằng nếu dược phẩm trở thành đối tượng bị kiểm soát, tác động sẽ còn nghiêm trọng hơn.

Một bài viết trên tạp chí President đã được chia sẻ rộng rãi, với bình luận của độc giả: "Sự phụ thuộc vào Trung Quốc về nguyên liệu thuốc còn nguy hiểm hơn cả đất hiếm. Đây là lĩnh vực chúng ta không thể tiếp tục giao phó cho nước ngoài chỉ vì rẻ. Đã đến lúc phải tái xây dựng chuỗi cung ứng y tế."

Một ý kiến khác cho rằng Nhật Bản cần học theo cách tiếp cận của Tổng thống Mỹ Donald Trump, gây sức ép buộc doanh nghiệp quay lại sản xuất nội địa.

Giáo sư Tateda cũng thừa nhận ông lo lắng, nhưng tin rằng chính phủ Nhật hiện đã nhận thức rõ mối đe dọa và có sự chuẩn bị tốt hơn trước.

Ông cho hay: “Khi xảy ra sự cố cefazolin, tình hình rất nghiêm trọng. Nhưng từ đó, chúng tôi đã học được cách ứng phó và sử dụng thuốc thay thế, cũng như mở rộng nguồn cung. Nhật Bản hiện đã có nền tảng ứng phó tốt hơn, nhưng vẫn cần nâng cao năng lực tự chủ trong ngành dược.

Theo SCMP