Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc: Phát triển thị trường trong nước thành điểm tựa quan trọng cho tăng trưởng

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng, trước yêu cầu tăng trưởng 2 con số, cùng với các động lực từ đầu tư công, đầu tư nước ngoài, xuất khẩu…, thị trường trong nước và tiêu dùng nội địa là dư địa tăng trưởng quan trọng cần được khai thác hiệu quả hơn. Với quy mô dân số Việt Nam hơn 100 triệu người, nếu có chính sách phù hợp, tiêu dùng trong nước có thể trở thành động lực quan trọng đóng góp vào tăng trưởng kinh tế .

Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các bộ, ngành tập trung thảo luận, đề xuất các giải pháp đủ mạnh, căn cơ và dài hạn để phát triển thị trường trong nước , từ sản xuất, lưu thông, phân phối đến quảng bá, nâng cao chất lượng sản phẩm, thúc đẩy sản xuất xanh và đẩy mạnh các chương trình tiêu dùng nội địa như cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" ngày càng thiết thực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong nhiều năm.

Đề xuất các giải pháp đủ mạnh, căn cơ và dài hạn

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết thị trường trong nước tiếp tục tăng trưởng ổn định giai đoạn 2021-2025, trong đó tiêu dùng cuối cùng chiếm khoảng 62-65% GDP, riêng tiêu dùng hộ gia đình chiếm khoảng 53-55%. Theo cơ cấu ngành hàng, bán lẻ hàng hóa chiếm khoảng 76%, dịch vụ chiếm khoảng 23-24%. Trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khoảng 11,15% so với cùng kỳ, song vẫn thấp hơn mục tiêu 14-15% giai đoạn 2026-2030 theo Kết luận số 18-KL/TW về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng "2 con số".

Thời gian qua, Bộ Công Thương tập trung xây dựng thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; triển khai các chương trình phát triển thị trường trong nước gắn với phát triển hạ tầng thương mại; điều hành các mặt hàng thiết yếu, bảo đảm ổn định thị trường điện, xăng dầu, cân đối cung cầu, giá cả, góp phần kiểm soát lạm phát; tăng cường quản lý thị trường, đấu tranh với hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Thời gian tới, Bộ Công Thương tập trung hiện đại hóa mạng lưới bán lẻ, đa dạng hóa mô hình phân phối; chuyển đổi số, nâng cấp chợ truyền thống theo mô hình chợ thông minh; phát triển hệ sinh thái thương mại điện tử toàn diện, lành mạnh; xây dựng hệ thống logistics quốc gia đa tầng, tăng cường kết nối đa phương thức, liên kết vùng và quốc tế; ưu tiên phát triển thị trường nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo; thúc đẩy kinh tế ban đêm, kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh; tăng cường phòng, chống hàng giả, hàng kém chất lượng trên cả môi trường truyền thống và môi trường điện tử.

Đồng thời, Bộ đề xuất đổi mới Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam"; đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại gắn với sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP, kết hợp với xúc tiến đầu tư và du lịch; phát triển du lịch tiêu dùng; xây dựng các đề án về trung tâm logistics, hạ tầng thương mại và hoàn thiện Chiến lược phát triển thị trường trong nước giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Các ý kiến tại cuộc họp cơ bản thống nhất với báo cáo của Bộ Công Thương, đồng thời nhấn mạnh phát triển thị trường trong nước là yêu cầu quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu. Các đại biểu cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện thể chế; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ, truy xuất nguồn gốc và thương mại điện tử; tăng cường liên kết giữa sản xuất, chế biến, phân phối và tiêu dùng; phát triển công nghiệp chế biến sâu, mở rộng hệ thống phân phối, nâng cao chất lượng hàng hóa và xây dựng thương hiệu Việt Nam.

Bên cạnh đó, cần triển khai đồng bộ các chính sách tài khóa, tiền tệ nhằm hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng; kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô; mở rộng tín dụng, phát triển thanh toán không dùng tiền mặt, giảm chi phí logistics và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực.

Các đại biểu cũng đề xuất đẩy mạnh kích cầu du lịch, phát triển kinh tế đêm, gắn kết xúc tiến du lịch với xúc tiến thương mại, đầu tư, qua đó khai thác hiệu quả tiềm năng thị trường trong nước và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế .

Phát triển sản xuất, đẩy mạnh hệ thống phân phối

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá báo cáo của Bộ Công Thương được chuẩn bị công phu, đầy đủ, đề xuất nhiều giải pháp cụ thể; đồng thời ghi nhận các ý kiến đóng góp của các bộ, ngành đã bổ sung nhiều giải pháp ngắn hạn và dài hạn có tính thiết thực, phù hợp với tình hình thực tế.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, thị trường trong nước là động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế và là điểm tựa của nền kinh tế trong bối cảnh tình hình trong nước và quốc tế có nhiều biến động, góp phần ổn định sản xuất, bảo đảm đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và tạo điều kiện cho doanh nghiệp duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, thị trường trong nước vẫn còn không ít tồn tại, hạn chế. Hệ thống phân phối còn phân mảnh. Hàng hóa trong nước có chất lượng, giá cả phù hợp, chi phí vận chuyển thấp hơn nhưng vẫn yếu thế trước các thương hiệu, nhà phân phối nước ngoài, khó tiếp cận các siêu thị, trung tâm thương mại lớn. Từ đó, đặt ra yêu cầu phải xem xét các yếu tố về chi phí sản xuất, mẫu mã, bao bì, chi phí logistics và khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam ngay trên "sân nhà".

Công tác quản lý hoạt động thương mại điện tử cũng đối mặt nhiều thách thức khi tình trạng hàng giả, hàng nhái, gian lận thương mại có xu hướng gia tăng. Mặc dù lực lượng quản lý thị trường tại các địa phương và các ngành chức năng đã triển khai quyết liệt nhiều biện pháp, trong đó có các đợt cao điểm xử lý hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ, song công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại vẫn là nhiệm vụ rất quan trọng.

Hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá, giới thiệu sản phẩm còn chưa đáp ứng yêu cầu, cả trên các kênh truyền thống và thương mại điện tử. Nguồn lực đầu tư, sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương, năng lực của doanh nghiệp thương mại trong nước còn hạn chế.

Nhấn mạnh yêu cầu phát triển thị trường trong nước là rất lớn trong giai đoạn mới, Phó Thủ tướng cho biết Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kết luận số 18-KL/TW đã xác định phát triển thị trường trong nước trở thành điểm tựa quan trọng cho tăng trưởng. Mục tiêu tăng trưởng tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng giai đoạn 2026-2030 phải đạt 14-15%/năm, riêng thương mại điện tử tăng trưởng bình quân đạt 23-25%/năm, đồng thời giảm chi phí logistics xuống còn 12-15%.

Phó Thủ tướng nêu rõ, việc phát triển thị trường trong nước cần được triển khai một cách tổng thể, bao gồm cả giải pháp ngắn hạn và dài hạn. Trong đó giải pháp dài hạn là quan trọng nhất, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, các bộ, ngành như văn hóa, du lịch, ngân hàng, tài chính, khoa học và công nghệ, vận tải…, cùng các ngành sản xuất chủ lực như công nghiệp, nông nghiệp, xây dựng.

Giải pháp căn cơ vẫn là phát triển sản xuất quy mô, sản lượng lớn theo hướng đa dạng hóa sản phẩm, mẫu mã đa dạng, nắm bắt được nhu cầu của thị trường trong nước , giá cả hợp lý theo mô hình sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn.

Hệ thống phân phối cần chuyển dịch mạnh sang các loại hình hiện đại; thúc đẩy chuyển đổi số trong thương mại, logistics và xúc tiến thương mại; tổ chức hiệu quả các chương trình kích cầu tiêu dùng quy mô lớn; khai thác tốt hơn tiềm năng thị trường nông thôn, miền núi, thị trường du lịch tiêu dùng.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ Công Thương hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách phát triển thị trường trong nước theo hướng hiện đại, minh bạch, thích ứng với kinh tế số và mô hình kinh tế tuần hoàn mới, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển, trở thành "điểm cộng" như tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Tập trung rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định còn chồng chéo, bất cập; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát; tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; bãi bỏ các điều kiện kinh doanh không cần thiết, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân.

Bộ Công Thương được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành khẩn trương xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành Chiến lược phát triển thị trường trong nước trong giai đoạn mới với tầm nhìn dài hạn, tư duy đổi mới, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp kích cầu tiêu dùng

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các bộ, ngành, địa phương chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp kích cầu tiêu dùng, trong đó thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ được nêu trong Nghị quyết số 88/NQ-CP của Chính phủ về thúc đẩy phát triển thị trường trong nước , kích cầu tiêu dùng, đẩy mạnh Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam"; tổ chức các chương trình khuyến mại, kích cầu quy mô lớn, thực chất, hiệu quả, bảo đảm người dân biết rõ công dụng, chất lượng và giá cả sản phẩm để lựa chọn tiêu dùng.

Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp triển khai các giải pháp tài khóa, chính sách tiền tệ phù hợp nhằm hỗ trợ sức mua của người dân, thúc đẩy tiêu dùng hợp lý, lành mạnh; quan tâm tín dụng tiêu dùng và tín dụng cho các ngành sản xuất. Trong đó, Ngân hàng Nhà nước có vai trò quan trọng đối với kích thích tiêu dùng thông qua cho vay tiêu dùng, thanh toán không dùng tiền mặt và các chính sách tín dụng, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận vốn và mở rộng chi tiêu.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện các giải pháp kích cầu du lịch gắn chặt với xúc tiến thương mại, đầu tư; phát huy giá trị di sản văn hóa, đẩy mạnh số hóa và khai thác hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển du lịch; phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng các sản phẩm văn hóa có giá trị cao; tính toán các điều kiện về hạ tầng, cơ sở lưu trú và dịch vụ để đáp ứng mục tiêu thu hút nhiều khách du lịch hơn, qua đó góp phần thúc đẩy tiêu dùng, tăng trưởng kinh tế .

Bộ Công Thương tiếp tục điều hành, bảo đảm cân đối cung cầu các mặt hàng thiết yếu, nhất là xăng dầu, theo hướng công khai, minh bạch, phù hợp cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước; tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Cùng với đó, cần phát triển hệ thống phân phối bán lẻ, hạ tầng thương mại; xây dựng chiến lược phát triển thị trường bán lẻ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực, từng bước chiếm lĩnh thị trường bán lẻ trong nước.

Giảm chi phí logistics để nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa

Nhấn mạnh logistics là "hạ tầng xương sống" của thương mại trong nước, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu giảm chi phí logistics để nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa; phát triển đồng bộ các phương thức vận tải gồm hàng không, đường sắt, đường biển, đường sông và đường bộ, đồng thời tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng Thường trực chỉ đạo tiếp tục đẩy mạnh thương mại điện tử và chuyển đổi số trong thương mại, triển khai đồng bộ Luật Thương mại điện tử; hoàn thiện cơ chế quản lý thương mại điện tử xuyên biên giới; tăng cường kết nối thương mại điện tử với logistics, thanh toán số và hệ thống phân phối vật lý; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã, nông dân tham gia thương mại điện tử; đẩy mạnh các chương trình thương mại điện tử nông thôn.

Từ những kết quả tích cực của phong trào OCOP thời gian qua, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng các sản phẩm OCOP phải gắn với thương mại hóa, có quy mô đủ lớn và giá trị thương mại cao để phục vụ quảng bá, tiêu thụ hiệu quả.

Bên cạnh đó, các cấp, các ngành cần đẩy mạnh Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" theo hướng thực chất, hiệu quả; tăng cường xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch, gắn kết các hoạt động quảng bá nhằm nâng cao hình ảnh quốc gia, giá trị thương hiệu và sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. "Cùng với chất lượng sản phẩm, việc xây dựng và phát triển thương hiệu có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao giá trị hàng hóa", Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh.

Quan tâm phát triển thị trường miền núi, biên giới, nông thôn, hải đảo

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu quan tâm phát triển thị trường miền núi, biên giới, nông thôn, hải đảo, ưu tiên phát triển thương mại thiết yếu, các mô hình bán lẻ linh hoạt, điểm bán hàng và chợ đa năng. Theo Phó Thủ tướng Thường trực, cần từng bước hiện đại hóa hệ thống thương mại, song phải phù hợp với điều kiện thực tế, tập quán tiêu dùng của người dân; đồng thời bảo đảm vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh vai trò của kinh tế ban đêm, đặc biệt đối với phát triển du lịch. Theo đó, cần phát triển các loại hình dịch vụ, văn hóa, thể thao lành mạnh; đa dạng hoạt động ẩm thực, biểu diễn nghệ thuật nhằm đáp ứng nhu cầu của du khách, quảng bá văn hóa Việt Nam và thu hút khách đến Việt Nam.

Về công tác quản lý thị trường, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu tăng cường đấu tranh quyết liệt với hàng giả, hàng lậu, gian lận thương mại và các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên cả môi trường truyền thống và môi trường số. Đây không chỉ là yêu cầu bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn nhằm bảo vệ doanh nghiệp, bảo vệ nền kinh tế và các quan hệ thương mại quốc tế của Việt Nam.

Lực lượng quản lý thị trường phát huy vai trò chủ động, bảo đảm sự phối hợp thông suốt giữa Trung ương và địa phương, với các lực lượng thuế, hải quan, công an, lực lượng chống buôn lậu, biên phòng, cảnh sát biển…

Bên cạnh đó, các bộ, ngành, địa phương tăng cường phối hợp trong ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, truy xuất nguồn gốc phục vụ công tác kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, nhất là trên các nền tảng thương mại điện tử; đồng thời chú trọng hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và nâng cao vai trò của các cơ quan kiểm định chất lượng, bảo đảm hoạt động minh bạch, hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm hàng hóa của Việt Nam.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các bộ, ngành, địa phương tiếp tục chỉ đạo quyết liệt, đổi mới tư duy và cách làm; xác định phát triển thị trường trong nước không chỉ là nhiệm vụ trước mắt nhằm hỗ trợ tăng trưởng mà còn là chiến lược lâu dài để xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự cường, có khả năng thích ứng và chống chịu cao trước các biến động bên ngoài.