Rủi ro mất tiền ngân hàng: Khách hàng chưa nhận thức được rủi ro đến từ chính mình

Hàng loạt sự cố về bảo mật thông tin trong ngân hàng xảy ra đã đặt ra nhiều nghi ngại và ảnh hưởng niềm tin của khách hàng với các nhà băng. Những vụ tiền bỗng dưng "bốc hơi" khỏi tài khoản ngân hàng chưa kịp lắng xuống thì lại xảy ra sự cố thông tin nhiều tài khoản bị lộ dữ liệu, khách hàng bị rút tiền ngay trong đêm mặc dù không thực hiện bất kỳ giao dịch nào. 

Những sự cố này cũng xảy ra với tần suất ngày càng nhiều hơn khiến nhiều người lo sợ khi sử dụng các dịch vụ ngân hàng. Câu hỏi đặt ra là nguyên nhân đến từ đâu và khả năng bảo mật của ngân hàng có phải đang xấu đi? 

Các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng đã cũng thảo luận về vấn đề này tại Diễn đàn toàn cảnh ngân hàng 2018 vào sáng ngày 8/5/2018. 

Tại Hội thảo, ông Lê Mạnh Hùng, Cục trưởng Cục CNTT NHNN cho biết, công nghệ bảo mật của ngân hàng thời gian gần đây được đầu tư khá tốt, khả năng thành công của tội phạm mạng khi tấn công phía ngân hàng là rất thấp nên chuyển sang đối tượng dễ bị tổn thương hơn là phía khách hàng. 

Và theo khảo sát thì tại Việt Nam chưa đến 11% đối tượng được hỏi nhận thức được là rủi ro có thể xuất phát từ khách hàng, trong khi tỷ lệ này ở quốc tế là 60%. Điều này cho thấy cần truyền thông tốt hơn để nâng cao nhận thức của người sử dụng dịch vụ, hiểu rõ về quyền và các nghĩa vụ của khách hàng; rủi ro và thách thức có thể gặp phải và các kỹ năng, kiến thức cơ bản mà cần trang bị.

Chuyên gia tài chính ngân hàng, TS.Nguyễn Trí Hiếu cho rằng hàng loạt thông tin xấu về bảo mật trong ngành ngân hàng vừa qua thực sự đã đặt ra câu hỏi bảo mật ngân hàng có thực sự đang tốt hơn hay không. Ông Hiếu cho rằng, bất kể câu trả lời là gì thì phải xác định rõ ràng gửi tiền vào ngân hàng là phải phương thức an toàn nhất vì có hệ thống, có bảo vệ, có kiểm soát và chế độ hạch toán,…

"Có 2 lý do gây ra thiệt hại, một là nguyên nhân về kỹ thuật và hai là về con người, trong đó, nguyên nhân từ con người chiếm phần lớn. Đây vừa là tin xấu cũng là tin tốt, có thể mừng vì nguyên nhân từ phía con người sẽ dễ điều chỉnh hơn so với việc đầu tư nhiều chi phí cho kỹ thuật", ông Hiếu nói.

Trong khi đó, theo ông Đào Minh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội thẻ Việt Nam, thì rủi ro về bảo mật khi ứng dụng công nghệ hiện nay chủ yếu là dịch vụ thẻ, không chỉ Việt Nam mà các nước trên thế giới cũng gặp phải điều này. Các ngân hàng Việt hiện đang sử dụng 2 loại thẻ chính là thẻ từ và thẻ chip, song có một số vẫn chỉ sử dụng hoàn toàn thẻ từ. Ông Tuấn cho biết, sử dụng thẻ từ sẽ có mức độ rủi ro cao hơn và phải có lộ trình chuyển sang thẻ chip, trong đó cần có chỉ đạo từ NHNN và hệ thống chấp nhận thẻ. 

Tại Việt Nam chưa có thống kê cụ thể, song ông Lê Mạnh Hùng cho biết, theo thống kê quốc tế, đối với sự cố bảo mật ngân hàng thì rủi ro về công nghệ chỉ chiếm khoảng 20%, trong khi rủi ro chủ yếu đến từ khách hàng và vận hành. Ông cho biết, phía NHNN đã có các giải pháp song song để xử lý các lỗ hổng về quy trình thủ tục, công nghệ, hỗ trợ tốt hơn cho khách hàng, hạn chế rủi ro.