Sắp diễn ra cuộc ‘đại chiến’ tại nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới: Kỷ lục 3,7 triệu người cạnh tranh giành ‘bát cơm sắt’, tỷ lệ 1 chọi gần 100, ôn thi bất kể ngày đêm

Cuối tuần này, khoảng 3,7 triệu người sẽ tham dự kỳ thi công chức tại Trung Quốc, con số cao nhất từ trước tới nay.

Đây là kỳ thi đầu tiên kể từ khi chính phủ tăng giới hạn độ tuổi cho 1 số vị trí nhất định. Giới hạn tuổi với ứng viên chung tăng từ 35 lên 38, còn với người có bằng sau đại học tăng từ 40 lên 43.

Hàng triệu ứng viên sẽ cạnh tranh cho 38.100 vị trí công chức trên toàn quốc – trung bình 97 người chọi 1 suất. Một số vị trí thu hút lượng đăng ký áp đảo. Theo số liệu truyền thông Trung Quốc, vị trí có nhiều ứng viên nhất là nhân viên kiểm soát xuất nhập cảnh tại thành phố Ruili (tỉnh Vân Nam), giáp Myanmar. Riêng công việc này đã có 6.470 người được duyệt hồ sơ.

Diễn biến này phản ánh xu hướng ngày càng nhiều lao động muốn tìm kiếm sự ổn định trong khu vực công thay vì làm việc ở khu vực tư nhân.

Tháng 10, Trung Quốc thông báo nâng giới hạn tuổi dự thi công chức nhằm phù hợp với lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu của nước này.

Dân số già hóa nhanh và quỹ hưu trí thu hẹp buộc Trung Quốc phải điều chỉnh độ tuổi nghỉ hưu vốn đã được giữ nguyên từ những năm 1950. Kế hoạch được phê duyệt năm ngoái sẽ nâng tuổi nghỉ hưu của lao động nữ từ 50 lên 55 với nhóm lao động phổ thông, và từ 55 lên 58 với lao động trí óc. Với nam giới, độ tuổi nghỉ hưu sẽ tăng từ 60 lên 63.

Dù lương công chức không cao, thậm chí một số địa phương ngập trong nợ nần còn chậm trả lương, nhưng công việc nhà nước ngày càng được săn đón nhờ sự ổn định giữa bối cảnh kinh tế khó lường. Tại Trung Quốc, đây được xem là “bát cơm sắt”, ý chỉ công việc ổn định trọn đời.

Trong giai đoạn cải cách mở cửa, thanh niên Trung Quốc từng đổ xô vào khu vực tư nhân với khẩu hiệu xiahai – “nhảy xuống biển”. Giờ đây, họ nói đến shangan – “lên bờ” – để mô tả hành trình vượt qua kỳ thi công chức và tìm chỗ đứng trong khu vực công.

Giáo sư nghiên cứu George Magnus thuộc Trung tâm Trung Quốc của Đại học Oxford nhận định: “Cơ cấu việc làm ở Trung Quốc đã thay đổi đáng kể trong khoảng một thập kỷ qua. Xu hướng chuyển từ các công việc tay nghề cao, lương cao trong sản xuất và xây dựng sang các công việc lương thấp, kỹ năng thấp trong khu vực phi chính thức. Những lĩnh vực này hầu như không có bảo hiểm hay lương hưu, hợp đồng lao động cũng lỏng lẻo. Với 12 triệu sinh viên tốt nghiệp mỗi năm, việc người trẻ ưu tiên công việc ổn định trong khu vực nhà nước là điều dễ hiểu”.

Tỷ lệ thất nghiệp chung của Trung Quốc hiện ở mức 5,1%, trong khi nhóm 16–24 tuổi (không tính sinh viên đại học) là 17,3%. Năm 2023, Bắc Kinh từng tạm ngừng công bố số liệu thất nghiệp thanh niên sau khi con số chạm kỷ lục 21,3%, rồi sau đó công bố lại với phương pháp tính mới loại trừ sinh viên.

Căng thẳng thương mại, tiêu dùng suy yếu hậu Covid-19 và triển vọng kinh tế mờ nhạt khiến nhiều người trẻ chọn “nằm thẳng” – từ chối theo đuổi những công việc họ cho rằng không xứng đáng với trình độ học vấn hoặc không mang lại phúc lợi tương xứng. Năm tới, Trung Quốc dự kiến sẽ có số lượng sinh viên tốt nghiệp cao kỷ lục là 12,7 triệu người.

Việc nâng trần tuổi dự thi công chức được nhiều người hoan nghênh, đặc biệt vì điều này có thể giúp lao động tránh được “lời nguyền tuổi 35” khi các công ty thường ngại tuyển lao động ngoài độ tuổi này.

Kỳ thi công chức Trung Quốc nổi tiếng với mức độ khó, bao gồm câu hỏi về luật, vật lý, sinh học, chính trị và logic. Từ năm ngoái, đề thi thêm phần lý luận chính trị, tập trung đánh giá khả năng phân tích và giải quyết vấn đề thông qua các lý luận đổi mới của Đảng. Nhiều câu hỏi trong kỳ thi năm trước xoay quanh các bài phát biểu lớn của Chủ tịch Tập Cận Bình và các hội nghị trung ương của Đảng Cộng sản.

Một bà mẹ 35 tuổi chia sẻ lịch học của mình trên mạng xã hội Xiaohongshu khi ôn thi năm nay: thức dậy từ lúc tờ mờ sáng, tranh thủ học vào mọi khoảng trống giữa lúc chăm con, và chỉ ngủ 4–5 tiếng mỗi đêm. “Ban ngày dành cho PowerPoint, ban đêm dành cho công thức và truyện tranh, 4 giờ sáng là lúc để học bài”.

Tham khảo: The Guardian