Dự báo xác suất xảy ra Siêu El Niño lên đến 100%
Các cơ quan khí tượng quốc tế cảnh báo hiện tượng El Niño đang hình thành nhanh hơn dự kiến tại khu vực Thái Bình Dương, đồng thời khả năng xuất hiện một đợt El Niño cực mạnh - còn được gọi là "Super El Niño" - vào cuối năm 2026 đang gia tăng đáng kể.
Theo Trung tâm Dự báo FOX, Trung tâm Dự báo Thời tiết hạn vừa Châu Âu (ECMWF) đã công bố mô hình dự báo dài hạn tháng 5, trong đó nâng xác suất xuất hiện một sự kiện Siêu El Niño vào tháng 11 năm 2026 lên mức 100%.
Hồi tháng 3, dữ liệu dự báo mới chỉ kéo dài tới tháng 9 và khi đó khả năng đạt ngưỡng siêu El Niño chỉ khoảng 55%.
Trong báo cáo cập nhật mới công bố, Trung tâm Dự báo Khí hậu thuộc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) cho biết xác suất El Niño đạt cường độ mạnh hoặc rất mạnh hiện ở mức khoảng 66%. Cơ quan này cũng nâng khả năng hiện tượng El Niño kéo dài qua mùa Đông ở Bắc Bán cầu lên tới 96%.
El Niño là hiện tượng nóng lên bất thường của lớp nước biển bề mặt tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương xích đạo. Sự thay đổi nhiệt độ đại dương này có thể làm biến đổi hoàn lưu khí quyển toàn cầu, từ đó gây ra nhiều hình thái thời tiết cực đoan như nắng nóng, hạn hán, cháy rừng, mưa lớn và lũ lụt tại nhiều khu vực trên thế giới.
Các nhà khoa học nhận định nguyên nhân chủ yếu là do một khối nước ấm rất lớn đã hình thành dưới bề mặt khu vực trung tâm và Đông Thái Bình Dương trong những tuần gần đây. Khi khối nước này trồi lên mặt biển, nó sẽ thúc đẩy El Niño phát triển mạnh hơn trong mùa Hè và mùa Thu năm nay.
Hình chữ nhật thể hiện khu vực Thái Bình Dương nơi nhiệt độ bề mặt biển đang được theo dõi để dự đoán sự hình thành hiện tượng El Nino.(Ảnh: CNN Weather)
Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ cho biết xác suất xuất hiện "Super El Niño" trong giai đoạn từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027 đã tăng từ khoảng 25% lên gần 33% chỉ trong vòng một tháng. Nếu xảy ra, đây sẽ là đợt El Niño cực mạnh đầu tiên kể từ giai đoạn 2015-2016 - thời kỳ được ghi nhận là một trong những đợt El Niño mạnh nhất kể từ năm 1950.
El Nino tại Việt Nam
Nhận định về khả năng El Niño sẽ hình thành hoặc mạnh lên trong năm 2026, ông Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia (Cục Khí tượng Thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: Thông qua số liệu quan trắc, nhiệt độ mặt nước biển đang tăng lên nhanh trong 1 tháng vừa qua.
Nếu tuần cuối tháng 3/2026, nhiệt độ bề mặt nước biển còn thấp hơn trung bình nhiều năm 0,3 độ C thì đến tuần đầu tháng 5/2026, nhiệt độ bề mặt nước biển đã tăng lên mức cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,4-0,5 độ C, tương ứng với trạng thái ENSO trung tính.
Dự báo hiện tượng ENSO có khả năng duy trì trạng thái trung tính từ nay cho tới khoảng tháng 6/2026. Sau đó, khả năng cao hiện tượng El Nino có cường độ từ trung bình đến mạnh có thể xuất hiện vào thời kỳ từ tháng 6-8/2026 (xác suất khoảng từ 80-90%); đạt cường độ rất mạnh với xác suất từ 20-25% trong thời kỳ từ tháng 10-12/2026 và khả năng tiếp tục duy trì sang năm 2027.
Ông Lâm cho biết, trong điều kiện El Niño, ở hầu hết các vùng của Việt Nam, nhiệt độ các tháng có xu thế cao hơn trung bình. Nắng nóng có thể xuất hiện nhiều hơn và gay gắt hơn, khả năng xuất hiện nhiều kỷ lục về nhiệt độ cao nhất tuyệt đối.
Hoạt động của bão/áp thấp nhiệt đới có thể không nhiều nhưng tiềm ẩn khả năng có những tính chất dị thường hơn, cả về cường độ và quỹ đạo.
Điều đáng lưu ý là El Niño thường gây thâm hụt lượng mưa ở đa phần diện tích cả nước với mức phổ biến từ 25-50%. Vì thế nguy cơ cao xảy ra khô hạn cục bộ, hoặc diện rộng ở những nơi có nhu cầu dùng nước nhiều cho sản xuất và sinh hoạt, trong các tháng mùa khô năm 2026.
Tác động đến doanh nghiệp
Theo báo cáo từ tháng 3 của Vietcap, các tổ chức dự báo cho rằng El Niño sẽ quay trở lại từ tháng 8/2026, tác động tích cực nhẹ đối với nhiệt điện, tác động tiêu cực nhẹ đối với điện tái tạo; kỳ vọng nguồn cung điện vẫn đầy đủ.
Vietcap cho rằng nguồn cung điện trong nửa cuối năm có thể sẽ gặp nhiều thách thức hơn nếu tình trạng El Niño nghiêm trọng thực sự xảy ra và giá than và khí duy trì ở mức cao như hiện nay.
Theo GAS, nguồn cung khí nội địa có thể sẽ tăng thêm khoảng 500 triệu m3 (Vietcap giả định mức tăng này sẽ bù đắp cho phần sản lượng LNG giá cao).
Việt Nam hiện đang nhập khẩu khoảng 30-40% than, chủ yếu từ Indonesia và Australia, do đó Vietcap kỳ vọng nguồn cung than sẽ ổn định.
Về tác động đối với doanh nghiệp, tác động tích cực nhẹ đối với nhiệt điện, Vietcap dự báo lợi nhuận sau thuế của các nhà máy nhiệt điện than, trong đó mức tăng của sản lượng có thể bù đắp cho mức tăng của giá than; và trung lập đối với các cổ phiếu nhiệt điện khí do mức tăng nhẹ về sản lượng có thể bù đắp cho mức giá khí đầu vào cao hơn, dù cần thêm đánh giá chi tiết.
Theo Vietcap, khả năng xảy ra El Niño sẽ có tác động tích cực nhẹ đối với nhiệt điện. Vietcap nhận thấy khả năng điều chỉnh tăng nhẹ đối với dự báo LNST sau lợi ích CĐTS năm 2026 của các nhà máy nhiệt điện than, bao gồm QTP và PPC, trong đó mức tăng của sản lượng có thể bù đắp cho mức tăng của giá than.
Và trung lập đối với các doanh nghiệp nhiệt điện khí bao gồm NT2, POW do mức tăng nhẹ về sản lượng có thể bù đắp cho mức giá khí đầu vào cao hơn, dù cần thêm đánh giá chi tiết.
Mặt khác, Vietcap nhận thấy rủi ro giảm nhẹ đối với các doanh nghiệp điện tái tạo bao gồm REE, HDG, PC1 do khả năng El Niño trong nửa cuối năm 2026 có thể gây áp lực lên lợi nhuận mảng thủy điện của các doanh nghiệp này, dù cần thêm đánh giá chi tiết.